Chương 10: Viên Bi Đồng Lăn Trên Quỹ Đạo

Thầy Chiêm Quốc Tường giật thót mình, cánh tay căng cứng toan rụt lại để che giấu thương tật. Nhưng khi ánh mắt chạm phải đôi bờ mi chớp dồn dập cùng giọt lệ lăn dài trên má Trần Mai Lam, mọi ý định né tránh bỗng chốc tan biến. Ông đứng lặng, để mặc những đầu ngón tay nhạy cảm của học trò áp chặt lên mu bàn tay phải sưng phù của mình.

Lam không buông ra. Đôi bàn tay em cẩn trọng nâng đỡ bàn tay thô ráp của thầy, lần giở nhẹ nhàng qua lớp cao dán nóng rực, chạm vào từng khớp xương gồ ghề đang co cứng vì thoái hóa.

Phía sau lưng họ, tiếng giũa sắt ngưng bặt. Tiếng bước chân Nguyễn Văn Đức dừng khựng bên bàn cưa, không ai lên tiếng.

– Lam à... thầy... – Thầy Tường nghẹn lời, thanh âm run run khác hẳn vẻ đĩnh đạc thường ngày.

Trái với nỗi âu lo thắt lòng của ông về một cơn suy sụp hay buông xuôi như năm mười tuổi, Lam khẽ lắc đầu. Bờ môi em mím chặt thành một đường thẳng đanh. Khi em ngẩng khuôn mặt nhỏ nhắn lên, dù đôi mắt vẫn phủ lớp sương mờ đục, thầy Tường lại nhìn thấy trong đó một ngọn lửa kiên nghị sáng ngời.

– Thầy ơi... tay thầy sưng buốt thế này... – Giọng Lam nghẹn ngào nhưng từng tiếng thốt ra rành rọt. – Thầy nén đau vì chúng con phải không thầy? Con xin thầy... đừng giấu con nữa.

– Thầy không sao, con đừng bận lòng... – Thầy Tường gượng cười trấn an, song bàn tay lại khẽ giật lùi trong một cơn buốt nhói chạy dọc sống lưng.

– Con không để thầy một mình chống chọi đâu ạ! – Lam tha thiết nói, hai bàn tay siết nhẹ quanh mu bàn tay dán cao của thầy. – Từ chiều nay, con xin thầy cho phép con cùng bạn Đức làm toàn bộ những khâu nặng nhọc. Đức cưa xẻ và định hình, còn con sẽ dùng ngón tay này rà nhám, vát mịn từng mép gỗ. Thầy chỉ cần ngồi đây chỉ bảo chúng con thôi. Thầy giữ gìn đôi tay cho chúng con, được không thầy?

Đức bước vội tới, giọng cậu thiếu niên vỡ ra vì xúc động – Thầy ơi, con cũng xin thầy. Chúng con sẽ cùng nhau gánh, thầy đừng lo! Chúng con làm được mà thầy!

Nhìn hai đứa trẻ đứng trước mặt mình, sự quả quyết và chân thành trong ánh mắt chúng tựa như ngọn lửa ấm sưởi lòng người thầy bảy mươi lăm tuổi. Cơn đau buốt nơi khớp ngón tay dường như dịu bớt. Thầy Tường gật đầu, đưa tay trái vỗ nhẹ lên vai từng học trò. Khối trăn trở đè nặng lồng ngực ông suốt những ngày qua tan biến, nhường chỗ cho niềm tin mãnh liệt – Được rồi. Thầy nghe các con. Từ hôm nay, ba thầy trò ta cùng gánh vác.

Ông quay sang nhìn tấm xoan đào nứt toác nơi góc bàn, dứt khoát đưa ra quyết định – Chúng ta dỡ bỏ tấm xoan đào này. Thời gian nộp sản phẩm chỉ còn chín ngày, không thể chắp vá thứ vật liệu dễ co ngót trước gió bấc. Đức, theo thầy về nhà ngói ven sông Cẩm Lệ chở những súc gỗ mít già trong vườn sang đây. Thứ gỗ ấy đã qua mấy mùa mưa nắng, thớ dai quánh, không bao giờ cong vênh. Chúng ta làm lại từ đầu!

Sáng hôm sau, gian nhà kho cũ sau phòng thực hành Hóa Sinh bừng lên sức sống mới. Mùi gỗ mít già vàng óng hòa quyện cùng hương thơm thanh nhẹ của sáp ong và mủ trôm đang sôi liu riu trên bếp điện. Thầy Tường hướng dẫn Đức nấu mủ trôm với sáp ong tự nhiên để tạo thành lớp keo sinh học dẻo dai, vừa kết dính tuyệt đối, vừa chống ẩm mốc cho cốt gỗ.

Dưới sự chỉ dẫn của thầy Tường qua từng đường compa và số đo thước kẹp, Đức thoăn thoắt cưa súc gỗ mít thành mặt phẳng elip dày dặn. Cậu cẩn thận trổ từng đường rãnh thô theo đúng khẩu độ rộng bốn milimét, sâu hai milimét. Từng nhịp cưa dứt khoát vang lên đều đặn giữa xưởng mộc.

Đến khâu then chốt, Lam ngồi xuống bên bàn, đón lấy khối gỗ. Thầy Tường ngồi sát bên, tay trái ông nhẹ nhàng đặt lên mu bàn tay học trò, cùng em rà soát từng milimét lòng rãnh.

– Con cảm nhận được không, Lam? – Thầy Tường trầm ấm cất tiếng. – Quanh Mặt Trời, không gian bị uốn cong tạo thành một giếng thế năng trọng trường. Ở gần điểm cận nhật, lực kéo mạnh hơn, hành tinh phải lao đi nhanh hơn. Để đôi tay con cảm nhận được sự gia tốc ấy, thầy muốn chúng ta tạo một độ dốc vi mô ở đáy rãnh.

– Nghĩa là đáy rãnh phía Mặt Trời sẽ trũng sâu hơn một chút phải không thầy? – Lam chăm chú hỏi, đầu ngón trỏ khẽ miết dọc theo cung tròn.

– Đúng vậy, chỉ khoảng không phẩy hai milimét thôi. Một độ nghiêng cực nhỏ để trọng lực kéo viên bi lao vút đi, rồi nâng dần lên khi ra xa điểm viễn nhật. Con hãy dùng sự mẫn cảm ngón tay dẫn đường cho mũi nạo.Lam gật đầu, cầm chiếc nạo sắt nhỏ bọc vải êm ở cán, tỉ mỉ nạo từng lớp phoi mỏng manh như cánh ve sầu. Mỗi đường gọt, em lại dùng búp ngón trỏ rà đi rà lại – Thầy ơi, khúc cua cách tiêu điểm ba xăngtimét còn hơi gắt, dăm gỗ tưa một sợi nhỏ.

– Con lấy giấy ráp bốn trăm thấm chút mủ trôm xoa đều lên, rồi đánh bóng bằng sáp ong khô, – Thầy Tường kiên nhẫn hướng dẫn.

Cứ thế, sa bàn dần thành hình qua sự phối hợp nhịp nhàng giữa ba thầy trò. Đức thoăn thoắt gọt giũa chân đế tam giác cho thật vững chãi. Lam cần mẫn rê đầu ngón tay qua từng khúc cong ngặt nghèo, kiên nhẫn mài nhẵn từng góc vát để không còn một gợn xơ nhỏ nào có thể làm trầy xước làn da. Ngồi bên hai đứa trẻ, thầy Tường đôn hậu dõi theo, dùng thước kẹp cơ khí kiểm tra tỉ mỉ từng thông số với sự nghiêm cẩn suốt đời đứng lớp. Bàn tay phải của thầy vẫn nhức buốt âm ỉ sau lớp cao dán, nhưng sự kiên trì của hai học trò đã trở thành liều thuốc diệu kỳ nâng đỡ tinh thần ông.

Đến chiều muộn ngày thứ ba của đợt làm lại, sa bàn quỹ đạo Kepler bằng gỗ mít bản địa đã hoàn thiện trọn vẹn. Mặt gỗ vàng ươm ánh lên sắc nâu trầm ấm áp, mịn màng như nhung dưới lớp sáp ong đánh bóng thủ công. Các gờ nổi chỉ dẫn chữ Braille cao đúng không phẩy tám milimét sắc nét, ngay ngắn. Lòng rãnh trượt elip hoàn mỹ, không còn gợn dăm, với độ dốc vi mô tinh vi nối liền hai tiêu điểm.

Gian xưởng lặng phắc trong bầu không khí hồi hộp. Nắng chiều rọi xiên qua kẽ ngói thủng, dát dải vàng óng lên bàn làm việc.

– Giờ chúng ta thử nghiệm, – Thầy Tường khẽ bảo, giọng run lên khe khẽ.

Ông mở chiếc hộp gỗ nhỏ, lấy ra viên bi đồng tròn xoe, sáng loáng, nhẵn thín. Thầy đặt viên bi vào lòng bàn tay Lam để em cảm nhận độ nặng và độ mát của kim loại, rồi nhẹ nhàng hướng dẫn – Con đặt viên bi vào vạch xuất phát ở điểm viễn nhật đi. Ngón trỏ của con đặt hờ ở mép ngoài rãnh để cảm nhận rung động.

Lam hít một hơi thật sâu. Đôi vai em hơi so lại vì hồi hộp. Em cẩn thận đặt viên bi đồng vào rãnh trượt nơi xa nhất của quỹ đạo. Đức nín thở đứng sát bên cạnh, hai tay bấu chặt mép bàn.

Thầy Tường ra hiệu – Thả tay ra con.

Lam buông nhẹ đầu ngón tay.

Viên bi đồng bắt đầu lăn. Ban đầu, nó trôi đi chầm chậm, êm ru trên thớ gỗ mít mịn màng mà không phát ra một tiếng lọc cọc nào. Khi lướt dần về phía tiêu điểm Mặt Trời, gặp độ dốc vi mô của hố thế năng, viên bi bỗng tăng tốc, rít lên một tiếng lướt khẽ như hơi thở,, lao vút qua điểm cận nhật với vận tốc cực đại. Rồi men theo đường cong elip mượt mà,, nó lượn vòng mượt mà leo ngược lên dốc thoải, từ từ giảm tốc độ một cách êm ái khi vươn trở lại điểm viễn nhật, vẽ nên một chu kỳ tròn vẹn, khép kín như những quỹ đạo vĩ đại ngoài kia..

– Nó chạy rồi! Viên bi chạy êm ru rồi thầy ơi! – Đức reo to trong niềm sung sướng tột cùng.

Thầy Tường đứng lặng bên bàn mộc, chăm chú ngắm nhìn gương mặt rạng rỡ của Lam. Đôi bờ mi em run rẩy, những ngón tay áp sát mép rãnh trượt đuổi theo từng đợt rung động êm ái của viên bi đồng đang quay vòng trên mặt gỗ mít mịn màng. Nhìn thấy nụ cười bừng sáng cùng giọt nước mắt lấp lánh nơi khóe mi học trò, lòng thầy Tường dâng lên niềm xúc động khôn nguôi. Suốt hơn nửa thế kỷ gắn bó với bục giảng và bụi phấn, chưa bao giờ ông cảm nhận rõ rệt như lúc này rằng bầu trời bao la cùng những quy luật vũ trụ diệu kỳ không hề xa xôi, mà đã thực sự hiện hữu, luân chuyển sống động ngay dưới những ngón tay mẫn cảm của em.

Giữa khoảnh khắc vỡ òa ấy, tiếng gõ cửa dồn dập đột ngột vang lên phá tan không gian “Cộc! Cộc! Cộc!”

Cánh cửa liếp bật mở, thầy Hiệu trưởng Lê Bá Thuận xuất hiện nơi ngưỡng cửa, hơi thở gấp gáp mang theo luồng gió lạnh đầu đông, trên tay cầm xấp giấy thông báo vừa in còn thơm mùi mực – Thầy Tường ơi! Các em ơi! Danh sách các đề tài bước vào vòng sơ khảo cấp trường vừa chính thức niêm yết trên bảng tin rồi!