Chương 6: Thước Đồng So Bóng Sao Trời

Lời cụ Thược vừa dứt, vòm trời đêm như càng thêm cao rộng. Gió thu từ dòng Linh Tuyền thổi thốc qua khoảng sân sau Ty Điền Lược, làm tà áo chàm của cụ bay phần phật. Đứng bên cạnh, Điền Tố siết chặt hai nắm tay, ngước nhìn chòm sao Bắc Đẩu lấp lánh với niềm tôn kính khôn nguôi — Lời sư phụ dạy, đệ tử xin khắc cốt ghi tâm. Đêm mai, con nguyện theo người học trọn đạo trắc lượng, dẫu thịt nát xương tan cũng không lùi bước.

Cụ Thược mỉm cười, vỗ nhẹ lên vai người học trò rồi giục chàng chợp mắt dưỡng sức. Bản thân cụ quay lại bên chiếc bàn con, khêu bấc ngọn đèn dầu. Thời hạn hai mươi bảy ngày trôi qua từng khắc, quan nha và hào tộc đang rình rập ngoài kia, từng đường đi nước bước đều phải chuẩn xác tuyệt đối như đường dây dọi.

Đêm hôm sau, khi tiếng mõ điểm canh một vừa tan vào sương lạnh, bầu trời Thanh Khê quang đãng không một gợn mây. Tinh tú vằng vặc treo trên đỉnh đầu, soi rõ bóng hàng cau nơi góc sân Ty Điền Lược.

Cụ Thược mở chiếc tráp gỗ mun cũ kỹ. Bên trong có con dọi bằng chì xám, chiếc ống đồng đựng thước cuộn dây đồng bóng loáng và ba chiếc cọc tiêu mộc vót nhọn bằng gỗ dâu rừng. Cụ cắm chiếc cọc đầu tiên xuống đất, treo sợi dây dọi chì vào đầu cọc. Quả chì buông thõng, rọi thẳng vào tâm vạch mực tròn đã định sẵn trên phiến đá.

— Điền Tố, con lại đây. — Cụ Thược ngoắc tay gọi chàng thư sinh đang ôm cuốn sổ da bổi đứng chờ bên cạnh. — Tu sĩ họ Cố ỷ vào Di Sơn Trận bóp méo địa mạo, nắn dòng chảy con sông rồi ngụy tạo cọc mốc hòng lừa gạt triều đình. Mắt trần hay thần thức đều có thể bị ảo trận che lấp, nhưng trời đất có quy củ của trời đất.

Cụ cúi người, mắt ngắm dọc theo thân cọc tiêu mộc, hướng thẳng lên sao Thiên Xu của chòm Bắc Đẩu — Đây là phép định trục thiên văn. Sao Bắc Đẩu treo ở cực bắc vĩnh hằng bất biến. Khi ta cắm ba cọc tiêu mộc thành một đường thẳng tắp hướng về tâm sao, rồi dùng thước đồng căng ngang mặt đất đo khoảng cách cung chân, bất kể ảo trận bẻ cong tầm nhìn thế nào, đường gióng ấy vẫn là đường thẳng tuyệt đối của càn khôn.

Điền Tố chăm chú lắng nghe, tay thoăn thoắt chấm mực tàu ghi lại từng yếu lĩnh. Nhưng khi cụ Thược giảng sang phép tính góc chiếu và phân số cổ theo Cửu Chương Toán Thuật để khử trừ độ cong gò bãi, vầng trán chàng thanh niên lấm tấm mồ hôi. Những tỷ lệ suy thoái độ dốc cùng phép chia huyền cước phức tạp khiến ngòi bút lông ngập ngừng.

Thấy học trò bỡ ngỡ, cụ Thược không hề gắt gỏng. Cụ ân cần cầm tay chàng vạch từng nét số lên giấy bổi — Đừng nóng vội. Trắc lượng là sự nhẫn nại của lòng dạ. Cứ lấy số đo thước đồng làm mẫu số, lấy khoảng cách bóng sao làm tử số. Phân số chưa tròn thì chia nhỏ thành từng tấc, từng phân. Mỗi một phân sai lệch trên giấy hôm nay sẽ cướp đi cả bát cơm của đứa trẻ thơ.

Dưới sự chỉ bảo kiên nhẫn của người thầy trăm tuổi, Điền Tố dần sáng tỏ. Những con số rắc rối bắt đầu khớp lại rành mạch. Đôi bàn tay trẻ tuổi thoăn thoắt tính toán, chẳng mấy chốc đã tính ra chuẩn xác phương vị góc chiếu mô đất nơi góc sân, không lệch lấy nửa phân so với số liệu cũ cụ Thược từng lưu lại.Đúng lúc ấy, có tiếng gõ cửa sau khe khẽ theo nhịp ba dài hai ngắn. Cụ Thược ra gỡ then cài. Dưới ánh trăng mờ, bà Ba Khương cùng bốn người đàn ông lực lưỡng lách mình bước vào, trên vai mang theo những bó đồ nặng trịch.

Đặt bó cọc mộc xuống bậc thềm, bà Ba Khương lau vội giọt mồ hôi trên trán — Cụ Thược! Bà con xóm Đông xóm Nam đóng cửa bí mật vót nhọn hơn ba trăm chiếc cọc gỗ bạch đàn và tre già. Chỗ dây gai này cũng được dầm kỹ trong dầu mè suốt ba ngày đêm, dẻo dai vô cùng, sương gió ngập bùn tuyệt đối không sợ co giãn!

Cụ Thược nắn thử từng sợi dây gai dầm dầu bóng nhẫy rồi gõ nhẹ vào thân cọc tiêu mộc chắc nịch, trong lòng trào dâng xúc động. Hào tộc có linh thạch, có pháp bảo, nhưng sau lưng cụ lại là hàng vạn tấm lòng chất phác của những người nông dân chân lấm tay bùn sẵn sàng liều mình vì tấc đất ông cha.

— Bà Ba và bà con vất vả quá. — Cụ Thược dặn dò. — Việc này quan hệ đến sự sống còn của năm vạn mẫu ruộng, quan nha đang lùng sục ráo riết. Chút nữa chia nhau cất giấu cọc tiêu ở các đ**m canh bỏ hoang dọc bờ đê, tuyệt đối không để lộ phong thanh.

Cụ quay lại án thư, trải rộng tấm bản đồ da cừu vẽ địa mạch sông Linh Tuyền. Chiếc chụp thiếc che ngọn đèn dầu chỉ hắt vệt sáng hẹp xuống mặt da ố vàng. Bốn người nông dân cùng Điền Tố vội quây quần xung quanh. Ngón tay trỏ chai sần của cụ Thược lướt dọc theo đường ranh giới quanh co — Lưu Thừa Phong phái nha dịch tuần tra trên đê chính, còn tuần đinh Cố gia lượn lờ quanh các trục đường cái. Chúng ta không thể đi đường quang. Canh ba đêm nay, đoàn người sẽ chia làm ba nhóm nhỏ, men theo mương tiêu úng xóm Đông, luồn qua các rặng tre rậm rạp rồi mới tiến vào cánh đồng năm vạn mẫu. Trọng điểm đo đạc nằm ở dải đất tiếp giáp đầm Mẫu Đơn – nơi dòng nước linh sát tràn vào dữ dội nhất.

Cụ phân công rành mạch từng người: ai vác cọc tiêu cắm mốc, ai giữ đầu thước đồng, ai căng dây gai dầm dầu, và Điền Tố giữ sổ da bổi ghi chép số liệu. Từng đường đi nước bước được tính toán cẩn mật, lợi dụng bờ đất, rãnh nước để che giấu bóng người giữa đồng hoang lạnh lẽo. Mọi việc sắp đặt chu toàn, bốn người nông dân lặng lẽ vác cọc mộc luồn ra cửa sau tản đi trước.

Đến đầu canh hai, bóng đêm dày đặc bao trùm xóm thôn, không gian tĩnh mịch chỉ còn tiếng côn trùng rỉ rả. Cụ Thược thắt chặt chiếc đai lưng vải chàm, cẩn thận cài ống đồng đựng thước và Thẻ Ngà Kiểm Điền ngự tứ bên hông. Điền Tố khoác tay nải đựng sổ da bổi và nghiên mực khô, bước theo sau sư phụ.

Hai thầy trò nhẹ nhàng đẩy then cài cổng Ty Điền Lược bước ra con ngõ vắng. Gió đêm phả hơi sương lành lạnh vào mặt. Nhưng vừa đi được mươi bước, Điền Tố bỗng khựng lại, bàn tay run run níu chặt lấy vạt áo chàm của cụ Thược.

— Sư phụ... nhìn kìa! — Chàng thư sinh thì thào, giọng nghẹn lại nơi cổ họng.

Cụ Thược dừng bước, dõi ánh mắt nhìn theo hướng ngón tay người học trò chỉ. Trên rặng dâm bụt và nhánh liễu rủ ven đường, trong màn đêm đen kịt, ba đốm sáng nhỏ li ti màu xanh biếc đang chập chờn bay lượn. Đó là những cánh phù điệp linh quang do tu sĩ ngưng tụ, lơ lửng không tiếng động, lạnh lùng bám sát từng bước chân của hai thầy trò.