Chương 6: Khói Thảo Rút Tơ

Âm hưởng từ lời thề đanh thép của cố tổ vẫn còn ngân vang giữa gian nhà tranh ngõ Thạch Kiều, hòa cùng tiếng than củi nổ tí tách trong lòng lò đất. Tống Thừa An đứng bên bễ, lồng ngực phập phồng theo từng nhịp đập rộn ràng. Ánh lửa màu cam thuần khiết rọi sáng gương mặt quắc thước bách niên của Tống Thuần Nghiêu, xua đi màn đêm u tối vừa bao trùm phố Hàng Ngân sau cơn biến loạn.

Cụ Tống khẽ vuốt chòm râu bạc như tuyết, ánh mắt trầm tĩnh hướng về phía chiếc chõ gốm nung đặt trên kệ tre “Cả Khiêm, Hai Điền, hai chú bắc nồi trát đất chịu nhiệt lên kiềng. Thừa An, lấy thỏi bạc nguyên chất trong hòm gỗ ra đây cho ta.”

“Dạ, Cố tổ!”

Thừa An nhanh nhảu đáp lời, hai tay nâng thỏi bạc ròng mười phần mười trắng muốt đặt cẩn thận vào lòng bàn tay gầy guộc của cụ. Thỏi bạc nặng trịch, không vương chút tạp chất, là số vốn liếng ky cóp chắt chiu của cả phường thợ gửi gắm cho đêm nay. Bác Cả Khiêm cẩn trọng dùng kìm sắt gắp thỏi bạc thả vào nồi đất, đặt ngay ngắn giữa tâm lò lửa.

Thừa An ghé sát tai về phía bễ than. Đôi tai thính nhạy trời ban của cậu khẽ rung lên. Giữa tiếng gió lùa qua khe liếp, cậu nghe rõ mồn một tiếng than hoa cựa mình ràn rạt, tiếng ngọn lửa l**m láp quanh đáy nồi gốm chuyển dần từ tiếng rít nhẹ sang tiếng sôi êm ru đặc trưng của kim loại thuần khiết.

“Cố tổ, than đã đủ độ nồng, bạc sắp tan chảy rồi ạ!” Thừa An reo khẽ, mắt sáng lên như ánh sao.

Cụ Tống gật đầu tán thưởng, khóe mắt cong lên những nếp nhăn nhân từ “Tai con thính lắm. Người thợ bạc giỏi không chỉ nhìn bằng mắt, mà phải lắng nghe được hơi thở của lửa và kim khí. Lửa non thì bạc sượng, lửa già thì bạc hao. Vừa đủ độ sánh là phải rót ngay.”

Dưới sự chỉ dẫn chuẩn xác của cụ, bác Cả Khiêm nghiêng kìm, rót dòng bạc lỏng óng ả vào chiếc máng đất nung thon dài. Chỉ trong chớp mắt, dòng bạc lỏng đông lại thành một thanh phôi thon nhỏ tựa cọng cỏ may. Chú Hai Điền lập tức đón lấy, dùng búa con gõ nhẹ vót nhọn một đầu phôi bạc rồi làm nguội trong chậu nước mưa trong vắt.

Tống Thuần Nghiêu ngồi xuống chiếc ghế đẩu mộc trước bàn kéo sắt. Bàn sắt xám xịt lỗ chỗ ba mươi sáu mắt rút có kích cỡ thu nhỏ dần, từng gắn liền với danh tiếng của cụ suốt một thời trai trẻ. Cụ cầm lấy chiếc kìm kéo bạc ngự chế chuôi bọc ngà voi. Dù tuổi tác đã ngoài một trăm, nhưng khi mười đầu ngón tay chạm vào thân kìm quen thuộc, đôi vai cụ bỗng vững vàng như bàn thạch, lưng thẳng tắp không chút run rẩy.

Thừa An nín thở, dán chặt mắt vào từng chuyển động của cố tổ.

Đầu phôi bạc được tra qua mắt sắt thứ nhất. Cụ Tống khẽ siết chặt gọng kìm, cổ tay xoay một đường cong tuyệt mỹ rồi khoan thai rút mạnh. Một tiếng rít thanh mảnh vang lên, thanh bạc dài ra trông thấy. Cứ thế, bàn tay trăm tuổi thoăn thoắt đưa sợi kim loại luồn qua mắt thứ mười, thứ hai mươi, rồi ba mươi...

Càng về những mắt sắt cuối cùng, độ tinh xảo càng đạt đến mức khó tin. Động tác của cụ nhẹ nhàng tựa như người thợ dệt đang kéo tơ tằm mùa xuân, không một chút gượng gạo hay đứt quãng. Khi sợi bạc lọt qua mắt sắt thứ ba mươi sáu, một dải ngân tơ trắng muốt, óng ả buông lơi mềm mại xuống chiếc đĩa gốm mộc.

Thừa An run run cúi xuống nhìn. Sợi ngân tơ mảnh mai đến mức tưởng chừng một hơi thở mạnh cũng có thể thổi bay, độ dày chỉ bằng một phần mười sợi tóc người, nhưng khi chạm nhẹ lại dẻo dai phi thường, uốn lượn trăm vòng mà không hề gãy rụng.

“Tuyệt diệu quá...” Thừa An thốt lên đầy kinh ngạc. “Cố tổ, tơ bạc mảnh nhường này, làm sao có thể giữ được hình dáng rồng mây?”

Cụ Tống mỉm cười, giọng nói ấm áp tựa nắng sớm “Đó chính là cốt tủy của thuật đậu bạc rỗng ruột. Một sợi thì mềm yếu, nhưng khi trăm ngàn sợi tơ được uốn lượn ken cài vào nhau, nung kết bằng ngọn lửa chân thật, chúng sẽ tạo nên pho tượng rỗng ruột nhẹ tựa mây trời mà cứng cáp chẳng kém gì đồng đúc. Lòng người xóm thợ đoàn kết cũng hệt như những sợi ngân tơ này vậy.”

Bác Cả Khiêm và chú Hai Điền đứng bên cạnh chứng kiến, hai mắt đỏ hoe vì xúc động. Kỹ nghệ thất truyền bốn mươi năm nay lại tái hiện sờ sờ trước mắt.

Đúng lúc ấy, cánh cửa liếp ngõ sau bỗng bật mở đánh sầm. Thợ chạm Tứ sau khi chạy ra phố nghe ngóng động tĩnh liền hớt hải lao vào, mặt mày xám ngoét, hơi thở đứt quãng:“Tống lão tiền bối! Nguy to rồi! Lũ khốn Bộ Công ra tay độc ác quá!”

Thừa An giật mình quay phắt lại, vội đỡ lấy thợ chạm Tứ “Chú Tứ, có chuyện gì xảy ra ngoài phố vậy?”

Thợ chạm Tứ run rẩy chắp tay, nuốt khan một ngụm nước bọt rồi nói trong nỗi căm phẫn tột cùng “Bùi Thạc Chi vừa sai nha dịch phong tỏa toàn bộ các kho than trâm hảo hạng ở bến sông và các hiệu buôn lớn trong kinh thành! Hắn ban lệnh cấm chỉ tuyệt đối, đứa nào dám bán nửa cân than trâm cho thợ bạc Hàng Ngân sẽ bị khép vào tội đồng lõa, tịch thu gia sản và tống ngục! Bọn chúng muốn dập tắt lò bạc ngõ Thạch Kiều, ép chúng ta không có than sạch để chế tác bảo vật đối chứng!”

Lời vừa dứt, gian nhà tranh bỗng chốc im phăng phắc. Sắc mặt bác Cả Khiêm và chú Hai Điền lập tức biến đổi, tràn ngập vẻ tuyệt vọng. Trong nghề kim hoàn, than trâm là thứ nhiên liệu cốt yếu nhất. Chỉ có than trâm cháy đượm, không khói không muội mới giữ được ngọn lửa tinh khiết để se tơ bạc. Nếu dùng than củi tạp nham, muội đen bám vào sẽ làm ố xỉn ngân tơ, khiến vảy hàn không thể kết dính, coi như toàn bộ công sức đổ sông đổ biển.

“Đê tiện thật!” Thừa An siết chặt nắm tay, khớp ngón tay kêu răng rắc. “Chưa đầy ba ngày nữa là đến kỳ hạn ngự tiền, chúng cắt đứt than củi thì chúng ta làm sao giữ lửa?”

Trái ngược với sự hoảng loạn của đám thợ trẻ, Tống Thuần Nghiêu vẫn thong thả đặt chiếc kìm ngà voi xuống mặt bàn. Trên gương mặt bách niên từng trải qua trăm ngàn sóng gió, chẳng hề gợn lên một nét âu lo.

“Các chú hốt hoảng làm chi?” Cụ Tống cất giọng trầm tĩnh, ánh mắt sâu thẳm nhìn thợ chạm Tứ. “Lũ quan lại Bộ Công ngồi mát ăn bát vàng, quen thói ỷ lại vào than trâm đắt tiền mua bằng bạc vạn của quốc khố, đâu biết rằng gốc rễ của bách nghệ dân gian vốn bắt đầu từ cỏ cây đồng ruộng.”

Thừa An ngơ ngác nhìn cụ “Cố tổ, không có than trâm thì lấy gì thay thế để không sinh khói đen ạ?”

Cụ Tống đứng dậy, bước chầm chậm lại góc nhà, chỉ tay vào mấy bao tải gai chất bên vách “Thừa An, con cùng chú Tứ ra chái bếp lấy rơm nếp mùa gặt ủ với vỏ trấu thóc vụ đông mang lại đây. Hai Điền, chú chạy sang ngõ bên gom hết củi bồ kết già phơi khô trên gác bếp của bà con xóm thợ về cho già này.”

Thấy mọi người còn ngơ ngác, lão nhân ung dung giải thích “Khói củi bồ kết nung nóng có tính tẩy uế, xua sạch tạp khí và dầu mỡ. Rơm nếp thơm khi ủ trấu hạt kín gió sẽ tạo nên lớp than hồng âm ỉ, nhiệt lượng thuần hậu gấp bội than trâm mà tuyệt nhiên không nhả nửa hạt muội đen. Người thợ xưa nghèo khó không có than quý, toàn dùng ngọn lửa thảo mộc này để luyện bạc tiến vua.”

Đoạn, cụ cẩn thận mở chiếc tráp mây nhỏ đặt nơi góc án thư, lấy ra một thố gốm da lươn niêm phong bằng sáp ong. Khi nắp thố mở ra, một mùi hương thanh khiết, ngai ngái dịu ngọt của núi rừng lập tức lan tỏa khắp gian phòng.

“Đây là nhựa cây bồ đề rừng sâu do già này thu thập bốn mươi năm trước.” Cụ Tống múc ra một muỗng chất keo trong vắt như hổ phách, hòa cùng bột bạc mịn được tán nhỏ trong cối đá. “Thảo mộc thanh sạch kết hợp với bạc ròng, khi gặp lửa bồ kết sẽ lập tức hòa quyện, tạo thành thứ vảy hàn bền chắc nghìn năm không bong tróc, muôn đời không xỉn màu.”

Sự thông tuệ và bản lĩnh phi thường của bậc tiền bối trăm tuổi như một liều thuốc trợ lực, quét sạch bóng mây u ám trong lòng phường thợ. Thừa An cùng các chú bác lập tức chia nhau hành động. Chỉ trong nửa khắc, từng bó củi bồ kết khô nỏ và rơm nếp ủ trấu đã được xếp ngay ngắn quanh miệng lò.

Khi đốm lửa bén vào củi bồ kết và trấu nếp, một làn khói mỏng thơm ngát mùi thảo dược bốc lên, thanh khiết lạ thường, trong vắt không một gợn muội đen. Ngọn lửa bừng sáng rực rỡ, phả ra hơi nóng êm dịu mà mãnh liệt.

Dưới sự chỉ dẫn tường tận của cố tổ, Thừa An cẩn thận dùng kẹp trúc gắp từng sợi ngân tơ uốn lượn hình mây cuộn, rắc lên một lớp vảy hàn nhựa bồ đề óng ánh rồi đưa vào trước miệng ngọn lửa thảo mộc. Dưới hơi nóng tinh khiết, lớp vảy hàn tan chảy êm ru, gắn kết các mối nối tơ bạc một cách hoàn hảo, làm lộ ra từng phiến vảy rồng sáng trong như ánh trăng rằm đầu thu.