Chương 5: Ranh Giới Bốn Mươi Lăm Phút

Mùi đất ẩm nồng nặc bốc lên từ khoảng sân trường báo hiệu một cơn dông lớn sắp tràn qua bến Ninh Kiều. Cả buổi sáng thứ Sáu trôi qua trong bầu không khí ngột ngạt khi những lời xì xào ở phòng giáo viên hôm qua bằng cách nào đó đã len lỏi vào lớp mười Năng khiếu Toán. Ngồi ở góc bàn áp chót, Hạnh nghe rõ từng mẩu đối thoại rời rạc của các bạn phía trên: bài kiểm tra định kỳ bốn mươi lăm phút chiều nay không chỉ là một con điểm số thông thường, mà là bài sát hạch quyết định liệu cô bé mười một tuổi có bị trả về cấp hai hay không.

Tiếng chuông báo vào tiết vang lên giòn giã nhưng khô khốc.

Thầy giám thị coi thi bước vào phòng với tệp đề còn thơm mùi mực in mới kẹp chặt dưới nách. Thầy không phải là thầy Ngạn. Đó là một giáo viên dạy bộ môn tự nhiên lớn tuổi, nét mặt nghiêm nghị và tác phong dứt khoát. Thầy đặt tệp giấy thi lên bàn giáo viên, đưa mắt nhìn đồng hồ tròn treo trên tường rồi ngước ra ngoài trời.

Những đám mây đen kịt từ phía bờ sông Hậu cuồn cuộn kéo tới, che lấp toàn bộ ráng chiều vàng vọt. Gió giật mạnh làm những nhánh me già đập phần phật vào chấn song sắt, kéo theo từng luồng mưa rào quất xối xả vào hành lang.

“Mấy em ngồi dãy sát cửa sổ đứng dậy khép chặt hết các cánh gỗ lại,” thầy giám thị ra lệnh, giọng vang to lấn át tiếng sấm rền từ xa. “Gài then cẩn thận kẻo mưa tạt ướt hết đề thi!”

Từng cánh cửa sổ gỗ dày cộp lần lượt sập lại với những âm thanh nặng nề: Cạch. Rầm. Tiếng then cài bằng sắt kêu rít lên kin kít.

Khối không khí thoáng đãng cuối cùng bị chặn đứng bên ngoài. Căn phòng rộng hơn năm mươi mét vuông lập tức bị giam hãm trong bốn bức tường kín bưng. Để xua đi bóng tối sầm của cơn dông, hai dãy bóng đèn tuýp trên trần được bật sáng, hắt xuống thứ ánh sáng trắng nhờ nhợt và lạnh lẽo. Chiếc quạt trần cũ kỹ bắt đầu quay, phát ra những tiếng rừ... rừ... nặng trịch như một cỗ máy nghiền đang gằn từng vòng quay nhọc nhằn.

Mùi ẩm mốc của tường vôi lâu năm quyện với mùi mồ hôi và hơi nước mưa bốc lên ngùn ngụt. Hạnh co hai chân lên thanh giằng phía dưới bàn học, ngón tay cái miết chặt vào mép quai ba lô. Cảm giác quen thuộc đáng sợ bắt đầu trườn lên từ gáy: không gian đang co lại.

Và ngay phía trước mặt em, tấm bảng đen bằng gỗ dài sừng sững chiếm trọn bức tường trung tâm. Trong luồng sáng chập chờn của bóng đèn tuýp, mặt bảng đen kịt không một nét phấn, bóng loáng như một khối cự thạch khổng lồ đang nghiêng dần về phía trước.

“Thời gian làm bài là bốn mươi lăm phút. Đề thi gồm năm câu hình học không gian. Không ai được trao đổi.”

Tờ đề thi màu vàng nhạt được truyền xuống, đặt ngay ngắn trên mặt bàn gỗ của Hạnh.

Hạnh cúi đầu nhìn vào mặt giấy.

Năm bài toán không gian hiện ra. Bộ não của cô bé mười một tuổi vận hành theo cách hoàn toàn khác biệt: không có những ký hiệu đại số rườm rà, các khối đa diện lập tức tự dựng lên trong tâm trí em. Từng đường gióng, từng giao tuyến biến thiên bừng sáng như những vệt lân tinh ba chiều rõ mồn một. Khối lăng trụ tam giác xoay nghiêng ba mươi độ, mặt phẳng cắt đi qua ba điểm phân bổ tải trọng hoàn hảo, tọa độ từng đỉnh hiện lên rành rọt đến từng con số. Em biết đáp án. Em nhìn thấy toàn bộ kết cấu của cả năm bài toán chỉ trong chưa đầy hai phút.

Nhưng ngực em bắt đầu co thắt.

Từng cánh cửa sổ đóng kín mít biến phòng học thành một chiếc lồng sắt không lối thoát. Ký ức đen tối của buổi chiều năm tám tuổi trỗi dậy mãnh liệt: đống xà gồ gãy vụn, mái tôn sụp đổ, bóng tối ngột ngạt đè nặng lên lồng ngực suốt hai tiếng đồng hồ trong phòng kho cũ. Hơi thở của Hạnh nghẽn lại ở cuống họng. Không khí xung quanh dường như bị hút cạn, chỉ còn lại sự bức bối đến nghẹt thở.

Em cầm cây bút bi lên. Bàn tay nhỏ bé run rẩy dữ dội, các đầu ngón tay lạnh ngắt và cứng đờ như hóa đá. Em muốn viết. Em muốn ghi lại các tọa độ và lập luận để chứng minh mình không phải là một “cục đất thông minh” vô dụng, để không ai có thể đuổi em về trường cấp hai.

Nhưng mặt giấy thi kẻ ô ly chật hẹp như một cái lưới sắt giam cầm. Tấm bảng đen phía trước dường như lại nhích thêm một bước, đổ bóng đen ngòm trùm lên đầu em.

Két...

Đầu bút bi kim loại cào mạnh xuống mặt giấy nháp. Nét mực giật cục, méo mó. Vì các khớp ngón tay run bần bật, mũi bút cắm phập vào trang giấy, rạch một đường rách toạc dài năm centimet với âm thanh xoẹt khô khốc.

Mồ hôi lạnh túa ra ướt đẫm trán Hạnh, chảy dài xuống cằm rồi nhỏ giọt xuống mép giấy thi còn trắng tinh. Em há miệng th* d*c, hai lá phổi cồn cào đòi dưỡng khí nhưng không thể hít vào bất cứ chút oxy nào từ căn phòng đóng kín. Tiếng quạt trần trên đầu vẫn quay rừ... rừ..., nghe như tiếng rạn nứt của những thanh dầm gỗ sắp sụp xuống.

Xung quanh em, tiếng ngòi bút của các bạn lớn cọ vào mặt giấy sột soạt đều đặn. Nguyễn Minh Khoa ngồi ở dãy giữa, lưng thẳng tắp, ngòi bút lướt nhanh thoăn thoắt trên giấy thi. Hoàng Bình ngồi cách đó một bàn, mặt nhăn nhó gãi đầu nhưng vẫn cặm cụi đặt thước kẻ. Không một ai cảm thấy ngột ngạt. Chỉ có mình em bị chôn vùi.

Kim phút của chiếc đồng hồ treo tường nhích qua vạch số mười lăm.

Mười lăm phút trôi qua như một thế kỷ ngâm mình dưới đáy nước. Cơn hoảng loạn ập đến như một làn sóng dữ, đánh sập hoàn toàn chút lý trí cuối cùng của đứa trẻ mười một tuổi. Cổ họng Hạnh tắc nghẽn, tầm mắt mờ đi bởi những vệt đen nhảy múa, và tấm bảng gỗ khổng lồ phía trước như đang đổ ụp xuống, nghiền nát khoảng không gian nhỏ bé quanh bàn học.

Không thể thở được nữa.Lách cách!

Cây bút bi tuột khỏi những ngón tay vô lực, rơi nảy trên mặt bàn rồi lăn xuống sàn gạch.

Hạnh xô mạnh chiếc ghế gỗ ra phía sau. Âm thanh chân ghế ma sát với nền nhà vang lên một tiếng rột chói tai, cắt đứt sự tĩnh lặng của phòng thi.

“Em Chiếu Nguyên Hạnh! Em làm gì thế? Ngồi xuống!” Thầy giám thị giật giọng quát, đứng bật dậy từ bàn giáo viên.

Hạnh không nghe thấy gì nữa. Hai tai em lùng bùng như có tiếng nước lũ gầm rú. Em chỉ biết một điều duy nhất: phải thoát ra ngoài trước khi bốn bức tường này ép nát lồng ngực mình.

Bỏ lại tờ giấy thi trắng tinh cùng tờ giấy nháp rách toạc trên bàn, cô bé ôm chặt lấy ngực, lao thẳng về phía cửa chính của lớp học. Đôi chân khẳng khiu guồng nhanh trong tuyệt vọng. Bàn tay nhỏ bé giật mạnh chốt cài, đẩy tung cánh cửa gỗ rồi lao vụt ra ngoài hành lang lộng gió. Tiếng gọi thất thanh của thầy giám thị và những ánh mắt ngơ ngác của cả lớp lùi lại phía sau, tan biến vào tiếng sấm rền vang ngoài trời.

Hạnh trốn chạy, chấp nhận con số không tròn trĩnh cho bài kiểm tra định kỳ đầu tiên.

Mười hai giờ đêm.

Căn nhà trong con hẻm nhỏ gần bến Ninh Kiều đã chìm vào giấc ngủ sâu. Cơn mưa dông buổi chiều đã dứt hẳn, để lại bầu không khí mát lạnh ẩm ướt của đêm miền Tây.

Trong phòng ngủ, Hạnh không nằm trên giường. Em tắt ngọn đèn tuýp trên trần, chỉ bật chiếc đèn bàn học ánh sáng vàng ấm áp rồi đặt sát mép sàn. Cô bé ngồi bệt xuống nền gạch bông mát rượi, lưng tựa vào cạnh giường.

Từ khoảng tối sâu dưới gầm giường, Hạnh cẩn thận lôi ra một cuộn giấy kraft màu nâu vàng khổ lớn.

Em trải phẳng tờ giấy thô ráp lên sàn nhà, dùng bốn cuốn sách dày chặn bốn góc. Không còn bảng đen đè nén, không còn bốn bức tường đóng kín hay những ô ly chật chội của tờ giấy thi. Không gian lúc này mở rộng thênh thang dưới ánh đèn vàng nhỏ hẹp.

Hạnh rút chiếc bút kim kỹ thuật ngòi 0.3 milimet ra khỏi hộp bút.

Đôi bàn tay vừa chiều nay còn run rẩy đến mức cào rách giấy nháp, lúc này lại trở nên vững vàng kỳ lạ. Những ngón tay nhỏ nhắn miết nhẹ thân kim loại lạnh, đặt mũi bút xuống bề mặt giấy kraft.

Từng vệt mực đen sắc ngọt hiện ra. Không cần bất cứ một ký hiệu giải tích tuyến tính nào, Hạnh vẽ lại toàn bộ bài kiểm tra bốn mươi lăm phút chiều nay dưới dạng một mạng lưới không gian đa chiều. Từng khối đa diện lồng ghép, từng vector lực và góc xoay biến thiên được định vị chuẩn xác đến từng milimet. Đỉnh khối chóp vươn cao, đáy mở rộng ba mươi độ đón luồng gió tưởng tượng từ sông Hậu. Mọi mối liên hệ hình học phức tạp được em bóc tách và giải quyết gọn gàng, biến bài toán thành một cấu trúc kiến trúc hoàn mỹ, tự do và kiêu hãnh.

Đó không phải là một bài giải chuẩn mẫu để nộp lấy điểm mười, mà là tiếng thở phào nhẹ nhõm của một tâm hồn vừa tìm lại được dưỡng khí.

Cạch.

Một âm thanh rất khẽ vang lên ngoài cửa phòng làm Hạnh giật thót người. Tim em đập thắt lại vì sợ hãi. Nếu ba mẹ nhìn thấy em vẽ những thứ quái gở này thay vì ngồi làm tính đại số chuẩn mực, họ sẽ lại lo lắng, lại nghĩ rằng đầu óc em có vấn đề.

Hạnh vội vàng nhấc bốn cuốn sách ra, cuộn tròn tờ giấy kraft lại thành một ống dài rồi đẩy sâu vào khoảng tối dưới gầm giường, giấu kín sau chiếc vali cũ.

Vừa kịp kéo gấu áo thun ngồi ngay ngắn lại trên sàn thì tiếng gõ cửa khẽ khàng vang lên Cốc... cốc...

Cánh cửa phòng hé mở một khe nhỏ. Dưới ánh sáng mờ ảo từ hành lang, bóng dáng gầy gò, lưng còng của bà nội hiện ra. Ánh mắt hiền từ của bà Chiếu Thị Ngân nhìn qua khe cửa, dừng lại nơi đứa cháu gái nhỏ bé đang ngồi co ro bệt dưới sàn gạch lạnh, rồi một giọng thì thầm đầy xót xa cất lên “Hạnh ơi, sao con lại tự nhốt mình dưới sàn thế con?”