Chương 6: Dưới Bóng Cây Me

Sáng thứ Hai, không khí đầu tuần tại trường THPT Lam Kiều bắt đầu bằng sự căng thẳng đặc quánh trên tầng hai khu hiệu bộ.

Tờ biên bản sự cố phòng thi chiều thứ Sáu nằm trên bàn làm việc của Phó hiệu trưởng Trần Bảo Kha. Con số không đỏ chót khoanh tròn cạnh họ tên Chiếu Nguyên Hạnh, kèm dòng bút phê của giám thị: Tự ý rời phòng thi sau mười lăm phút, nộp giấy trắng, có biểu hiện hoảng loạn.

Thầy Kha ngồi thẳng lưng, tay kẹp chặt chiếc cặp da đen bóng quen thuộc, ngón tay gõ nhịp xuống mặt bàn “Một học sinh lớp mười năng khiếu lại bỏ chạy khỏi phòng thi định kỳ, để lại bài thi trắng tinh. Thầy Ngạn, chuyện này chưa từng có tiền lệ. Quy chế là thước đo cho toàn trường. Nếu nhân nhượng, kỷ cương sẽ ra sao?”

Ngạn đứng đối diện, cùi chỏ áo sơ mi còn vương vệt phấn trắng từ tiết dạy sớm. Anh nhìn vết mực đỏ ghi con số không trên tờ biên bản, giọng trầm tĩnh “Chiếu Nguyên Hạnh mới mười một tuổi, thầy Kha. Con bé vào lớp đặc cách chưa đầy một tháng. Khi một cấu trúc xuất hiện vết nứt cục bộ, người làm kết cấu phải tìm hiểu nền móng chịu tải chứ không thể vội đập bỏ.”

“Nhưng hội đồng chuyên môn không thể vận hành như một công trường thí nghiệm!” Thầy Kha ngắt lời. “Sáng nay, giáo viên Hóa và Lý đã kiến nghị xem xét lại năng lực của em ấy. Tôi định triệu tập phụ huynh, lập hội đồng kỷ luật để xem xét chuyển trả em về cấp hai đúng tuyến.”

Ngạn siết nhẹ ngón tay. Hình ảnh cô bé nhỏ thó bấu chặt mép bàn trong tiết học đầu năm hiện lên rõ rệt. Bản vẽ ba chiều anh phục dựng trên giấy can vẫn nằm trong cặp giáo án. Đó không phải đứa trẻ có vấn đề nhận thức; đó là một tài năng đang bị những bức tường quy chuẩn bóp nghẹt.

“Xin thầy hoãn việc mời phụ huynh đến hết chiều nay,” Ngạn nói. “Với tư cách giáo viên dạy Toán và cố vấn học tập của lớp, tôi nhận trách nhiệm tìm hiểu nguyên nhân. Trước khi nhà trường ra quyết định với một đứa trẻ mười một tuổi, xin hãy cho tôi một buổi chiều.”

Thầy Kha nhìn thẳng vào mắt Ngạn một lúc lâu. Trước vẻ kiên quyết của người đồng nghiệp, thầy Kha thở dài, khép tập hồ sơ lại “Được. Tôi cho thầy đến năm giờ chiều. Nhưng nếu không có giải pháp khả thi, sáng mai tôi buộc phải xử lý theo quy chế.”

Bốn giờ ba mươi phút chiều, tiếng trống tan trường rền vang làm bừng tỉnh không gian tĩnh lặng của Lam Kiều. Học sinh túa ra khỏi các phòng học rồi thưa dần về phía cổng chính.

Ngạn không ở lại văn phòng giáo viên. Anh đi vòng ra phía sau dãy phòng học cũ xây từ thập niên chín mươi, dừng chân dưới bóng cây me cổ thụ rợp mát.

Nơi đây là khoảng sân thoáng đãng nhất trường. Gió từ bờ sông Hậu lùa qua rặng me già, thổi bay những chiếc lá li ti trên nền gạch tàu hanh vàng. Ở góc này, không có bức tường bê tông ngột ngạt nào che chắn, cũng không có mặt bảng đen kịt nuốt chửng ánh sáng. Chỉ có bầu trời chiều cao rộng và vệt nắng xiên vàng ruộm trải dài.

Ngạn tựa lưng vào thân me xù xì, kiên nhẫn chờ đợi.

Vài phút sau, Chiếu Nguyên Hạnh lầm lũi bước vòng qua góc hiên. Bộ đồng phục rộng làm thân hình em càng thêm gầy guộc. Chiếc balo sau lưng trĩu nặng, móc khóa hình bản đồ Cần Thơ tự vẽ đung đưa theo từng bước ngập ngừng.

Cô bé dừng lại cách Ngạn ba bước chân, hai tay bấu chặt quai cặp, đầu cúi thấp đến mức chỉ thấy mái tóc ngắn lỉa chỉa. Em đứng im lìm như một pho tượng nhỏ, co cụm chờ đợi lời trách mắng.

Ngạn không hỏi về con số không trong biên bản, cũng không nhắc lại cảnh em xô ghế lao ra hành lang giữa cơn mưa dông. Anh đưa tay lên túi áo ngực, rút ra một mẩu phấn trắng gãy đôi còn sót lại sau tiết dạy hình học.

Ngạn chìa mẩu phấn ra trên lòng bàn tay thô ráp:“Cầm lấy.”

Hạnh giật mình ngẩng lên, đôi mắt đen láy mở to ngơ ngác. Sau một thoáng chần chừ, em rụt rè xòe bàn tay đón lấy. Mẩu phấn lạnh rơi vào tay em, để lại vệt bụi trắng mỏng manh trên các đường chỉ tay.

Ngạn nhìn thẳng vào đôi mắt đen sâu thẳm của cô bé, cất giọng trầm và rành rọt từng tiếng “Em không sợ toán. Em sợ bị nhốt.”

Câu nói phẳng lặng như một định lý vừa được chứng minh, rơi vào không gian như mũi dùi xuyên thẳng qua lớp vỏ phòng ngự bấy lâu của cô bé.

Bàn tay cô bé mười một tuổi khẽ co giật. Đôi đồng tử đen láy dao động dữ dội, rồi vành mắt em đỏ hoe trong tích tắc. Bờ vai gầy run lên nhè nhẹ. Các ngón tay em siết chặt mẩu phấn trắng vào lòng bàn tay đến mức khớp đốt ngón tay gồ lên trắng bệch.

Ngạn nhìn bờ vai nhỏ bé đang run lên của cô học trò. Trong mắt các thầy cô và bạn bè, em chỉ là một đứa trẻ lập dị, một "cục đất thông minh" đờ đẫn trước bảng đen và bỏ chạy khỏi phòng thi kín. Nhưng dưới ánh mắt của một người từng trải qua đổ vỡ kết cấu, anh hiểu vết thương giam cầm em không nằm ở bài toán, mà nằm ở sự ngột ngạt của những bức tường.

Ngạn không nói lời an ủi sáo rỗng. Anh hiểu rõ lòng trắc ẩn vụng về không thể cứu vãn một kết cấu đang rạn nứt; chỉ có sự thấu suốt mới dựng lại được niềm tin.

Anh cất giọng chậm rãi, đều đặn như nhịp thước kẻ trên bản vẽ “Thầy đã xem bài nháp của Khoa và phục dựng lại những đường gióng không gian em diễn tả tuần trước. Trực giác hình học của em không hề sai. Em nhìn thấy các khối đa diện mở ra trong không gian ba chiều đón gió và ánh sáng. Nhưng phòng thi đóng kín và tấm bảng đen kia đã chặn đứng lối thoát trong đầu em, biến bài thi thành một căn phòng giam hãm.”

Ngạn dừng lại một nhịp, để từng lời ngấm sâu vào không gian tĩnh lặng. Gió sông Hậu thổi thốc qua rặng lá me xào xạc.

“Thầy sẽ đề xuất với Ban giám hiệu một phương thức kiểm tra riêng cho em. Em không phải gò mình vào ô ly chật hẹp hay lối viết ký hiệu truyền thống nữa. Thầy sẽ xin cho em được giải toán bằng sơ đồ phối cảnh không gian mở trên giấy vẽ khổ lớn.”

Ánh mắt Hạnh ngước lên, ngập tràn vẻ bàng hoàng. Một tia sáng le lói lóe lên sau hàng mi ướt đẫm.

Ngạn nhìn xoáy vào ánh mắt ấy, giọng đanh lại đầy sức nặng “Nhưng với một điều kiện. Em phải can đảm đứng lại đối diện với nó. Một bài toán hình học chỉ tìm ra lời giải khi ta dám nhìn thẳng vào các giao điểm phức tạp nhất. Lần tới, dù không gian chật hẹp đến đâu, em tuyệt đối không được phép bỏ chạy thêm lần nào nữa. Em làm được không?”

Khoảng sân sau dãy phòng học cũ chìm vào im lặng. Chỉ có tiếng xào xạc của vòm lá me và tiếng còi tàu vọng lại từ phía bến Ninh Kiều.

Hạnh đứng sững dưới bóng me rợp mát. Em hít một hơi thật sâu, đón lấy luồng gió sông trong lành. Bàn tay em siết chặt mẩu phấn trắng gãy đôi đến mức vụn phấn vỡ ra, bám vào da thịt như một lời nhắc nhở hữu hình.

Cô bé ngước nhìn người thầy giáo trước mặt. Trong đôi mắt ngấn nước, sự hoảng loạn dần rút đi, nhường chỗ cho một nét kiên định lạ lùng.

Đứng nhìn cô bé mười một tuổi khẽ gật đầu và nắm chặt mẩu phấn trắng trong tay, Ngạn quay lưng bước về phía văn phòng Ban giám hiệu, chuẩn bị cho một trận chiến công khai với toàn bộ quy chuẩn của ngôi trường.