Chương 22: Vệt Phấn Tự Do

Giọng nói từ chiếc micro của vị Chủ tịch hội đồng vẫn còn rền vang qua các màng loa, dội lại trên bốn bức tường cách âm của hội trường lớn. Từng âm tiết rõ ràng, dứt khoát: “Thí sinh Chiếu Nguyên Hạnh, số báo danh 1004, đơn vị trường THPT Lam Kiều!”

Hạnh hít vào một hơi thật sâu. Đôi bàn tay nhỏ bé của em miết nhẹ lên vạt áo đồng phục trắng—chiếc áo mẹ Giang mua rộng hơn một cỡ vẫn còn hơi thùng thình nơi cầu vai. Em rời khỏi hàng ghế đầu, bước ra lối đi giữa hai dãy bàn. Những ánh mắt của chín thí sinh lớn tuổi hơn cùng các thầy cô giám sát lập tức dồn về phía vóc dáng gầy gò của cô bé mười một tuổi. Đôi dép quai hậu gõ lộp cộp nhẹ tênh trên mặt sàn gỗ khi em từng bước tiến lên bậc tam cấp dẫn vào bục thuyết trình.

Nhưng ngay khi bước chân chạm vào tâm bục, lồng ngực Hạnh bỗng thắt lại.

Trước mặt em là chiếc bàn dài phủ khăn nhung đỏ sẫm của năm vị giám khảo đầu ngành. Ánh mắt họ nghiêm nghị, đo đạc từng cử chỉ của thí sinh nhỏ tuổi nhất. Và ngay sau lưng em, tấm bảng trắng khổng lồ dựng đứng, choán hết tầm nhìn như một bức tường phẳng lì, mênh mông không lối thoát. Dưới những ngọn đèn trần công suất lớn chiếu rọi thẳng xuống, không khí trong hội trường dường như đặc quánh lại.

Trong một chớp mắt, bóng ma ký ức của ba năm trước dội về. Mùi gỗ mục ẩm ướt, tiếng tôn răng rắc gãy vụn và bóng tối đen đặc của phòng kho cũ năm 2022 dội về bóp nghẹt lồng ngực em. Khoảng thời gian hai tiếng đồng hồ bị chôn vùi trong chật chội khiến hơi thở của Hạnh nghẽn lại nơi cuống họng. Mười đầu ngón tay buông thõng bắt đầu lạnh ngắt, các khớp ngón trắng bệch ra vì co cứng.

“Không, mày không còn bị nhốt nữa,” Hạnh tự nhủ trong tâm trí, cố ghìm chặt cơn run rẩy nơi đầu gối.

Đầu ngón tay trỏ của em theo phản xạ chạm nhẹ vào mép túi áo ngực. Thân kim loại mát lạnh và cứng cáp của cây bút kim kỹ thuật vỏ thép—vật phẩm thầy Ngạn trao sáng hôm qua—đang nằm im lìm áp sát ngực áo, truyền qua lớp vải một điểm tựa vững vàng. Hạnh đưa tay về phía khay bảng, cầm lấy một viên phấn trắng tinh.

Đúng lúc ấy, một luồng gió sông Hậu mát rượi từ dãy cửa sổ mở toang phía hông hội trường ùa vào, thổi tung tấm rèm xanh nhạt. Cơn gió mang theo hương phù sa nồng nàn cùng mùi nắng sớm tinh khôi, quét sạch sự ngột ngạt đang bủa vây tâm trí cô bé. Hạnh ngước nhìn ra ngoài. Khung cửa sổ rộng mở cắt ngang khoảng trời trong veo của thành phố Cần Thơ, để lộ những rặng mây trắng xốp đang trôi thong dong.

Nơi này không phải là chiếc hộp kín giam hãm. Tấm bảng trắng thênh thang kia cũng không phải bức tường đè nén, mà là một không gian mở đang kiên nhẫn đón nhận từng nét vẽ tự do của em.

Lồng ngực Hạnh giãn ra, nhịp thở dần trở lại đều đặn. Em xoay người lại, hướng về phía bàn giám khảo và cúi đầu thật lễ phép “Dạ, thưa Hội đồng giám khảo, con xin phép trình bày giải pháp mô hình hóa và phân bổ tải trọng cho kết cấu mái vòm paraboloid.”

Giọng nói trong trẻo, gãy gọn của cô bé mười một tuổi vang lên, xua tan hoàn toàn bầu không khí căng thẳng đang bao trùm gian phòng.

Hạnh quay mặt về phía tấm bảng. Em đặt đầu phấn lên mặt phẳng nhẵn bóng.

Tiếng phấn chạm bảng vang lên giòn tan. Hạnh vạch một đường thẳng đứng dứt khoát làm trục cao độ, rồi lia phấn sang hai bên dựng nên hệ tọa độ ba chiều. Viên phấn trắng trong tay em lướt đi thoăn thoắt, chuẩn xác và không hề có một nét thừa.

Não bộ Hạnh bắt đầu bóc tách khối hình. Em không nhìn mái vòm qua những công thức vi tích phân khô cứng, mà nhìn nó như một thực thể sống đang cong mình nương tựa vào các luồng khí động học. Từng đường cong paraboloid trượt dài tạo nên một mặt cong ba chiều mềm mại nhưng vững chãi.

“Thưa các thầy, kết cấu mái vòm này chịu hai thành phần tải trọng chính: tải trọng tĩnh do trọng lượng bản thân và áp lực gió động bất đối xứng thổi từ phương ngang,” Hạnh vừa vẽ vừa giải thích, âm lượng rành rọt. “Thay vì giải hệ phương trình vi phân chuyển vị từng điểm, con chia nhỏ mặt cong thành các dải lăng trụ vi phân tự cân bằng. Tại mỗi điểm nút liên kết, con thiết lập một hệ vector ba chiều...”

Từng mũi tên vector lực, từng đường gióng đứt đoạn biểu thị hệ giằng chéo lần lượt hiện ra sắc nét dưới đầu phấn trắng. Bụi phấn li ti rơi xuống mu bàn tay Hạnh, mang lại cảm giác thân thuộc như những buổi chiều hai thầy trò ngồi cặm cụi bên khung cửa sổ phòng tư liệu trường Lam Kiều. Thoáng liếc nhìn xuống, Hạnh thấy năm vị chuyên gia trên bàn giám khảo chăm chú dõi theo từng nét phấn, vài người bắt đầu cúi xuống ghi chép lia lịa vào tập hồ sơ.

Sau mười hai phút trình bày mạch lạc, Hạnh dừng tay, lùi lại nửa bước. Trên mặt bảng trắng là một sơ đồ kết cấu không gian hoàn mỹ, nơi các luồng lực được dẫn dắt nhịp nhàng từ đỉnh vòm men theo các đường cong phân nhánh chảy đều xuống hai hàng trụ đỡ.

Vị Chủ tịch Hội đồng giám khảo—một vị giáo sư lớn tuổi với mái tóc hoa râm và cặp kính tròn gọng đồi mồi—chầm chậm đặt bút xuống mặt bàn. Ông nhìn bản vẽ rồi nhìn Hạnh, ánh mắt lộ vẻ ngạc nhiên xen lẫn dò xét:“Mô hình hóa hình học rất trực quan và sáng tạo, thí sinh 1004. Nhưng tôi có một câu hỏi chất vấn chuyên môn: Trong thực tế, nếu gặp một cơn giông lốc cực đoan gây ra tải trọng xung kích đột ngột mang tính bất đối xứng cao ngay tại điểm tiếp giáp chân vòm—nơi giao thoa giữa hệ giằng nghiêng và khối móng—kết cấu của em có nguy cơ sụp đổ cục bộ do ứng suất cắt tăng vọt hay không? Em sẽ xử lý điểm suy biến đó như thế nào mà không cần dùng đến các phương trình vi phân phi tuyến bậc cao?”

Câu hỏi vừa dứt, cả hội trường rộng lớn bỗng rơi vào im lặng như tờ.

Tiếng quạt trần quay đều đều trên cao càng làm tăng thêm vẻ căng thẳng. Chín thí sinh ngồi phía dưới đều nín thở, vài người khẽ lắc đầu trước câu hỏi hóc búa vượt xa tầm kiến thức phổ thông. Áp lực vô hình lại một lần nữa đè nặng lên bục bảng.

Hạnh đứng lặng. Mười giây trôi qua trong sự tĩnh lặng tuyệt đối.

Hình ảnh những thanh dầm gãy vụn trong câu chuyện về vụ tai nạn sập nhà xưởng năm 2019 mà thầy Ngạn từng kể thoáng hiện lên trong tâm trí em. Chẳng phải bi kịch năm xưa cũng bắt nguồn từ một điểm nút chịu lực bị giông gió bẻ gãy hay sao?

Hạnh không hề hoảng loạn. Em khẽ nghiêng đầu, đôi mắt to tròn chăm chú nhìn chếch lên góc trên bên phải của hội trường.

Ở đó, một luồng ánh sáng mặt trời rọi xiên qua ô kính thông gió trên cao, chiếu sáng rực rỡ những thanh giằng thép đan chéo hình tam giác đang nâng đỡ mái nhà. Lời dặn trầm ấm của thầy Ngạn bên tách trà sen chiều muộn chợt vang vọng bên tai em: “Nếu góc nhìn này làm con ngộp, thử xoay khối đa diện sang bên phải ba mươi độ xem. Ánh sáng sẽ lọt vào đáy.”

Ánh mắt Hạnh bừng sáng. Em mỉm cười, khóe môi khẽ giãn ra một nét thanh thản lạ kỳ.

“Dạ, thưa thầy,” Hạnh cất tiếng, phong thái hoàn toàn tự tin. “Điểm tiếp giáp đó không phải là ngõ cụt gây sụp đổ, mà là một nút thắt cần được mở khóa không gian.”

Em bước dứt khoát lên một bước, vung viên phấn trắng trên tay.

Hai vệt phấn sắc lẹm xé toang góc chân vòm đang chịu tải nặng nhất. Hạnh không cố níu giữ lực cắt trên mặt phẳng hai chiều, mà vạch thêm hai đường gióng phụ trợ kéo xiên ra không gian ba chiều, tạo thành một hệ giằng tam diện tựa vững vào nền móng.

“Bằng cách bổ sung hai đường truyền lực xiên góc bốn mươi lăm độ theo nguyên lý tọa độ mở,” Hạnh chỉ đầu phấn vào điểm nút mới, rành rọt phân tích, “toàn bộ xung lực cắt bất đối xứng sẽ tự động chuyển hóa thành lực nén dọc trục, truyền thẳng xuống nền móng theo hướng vector tiếp tuyến. Ứng suất cục bộ bị triệt tiêu hoàn toàn. Điểm kỳ dị không còn là điểm gãy, mà trở thành chân kiềng chịu lực vững chắc nhất của toàn bộ hệ vòm.”

Cả hội trường lặng đi đúng hai giây sau lời kết luận đanh thép của cô bé mười một tuổi.

Vị Chủ tịch hội đồng buông hẳn chiếc kính lão xuống mặt bàn, hai mắt mở to nhìn trân trân vào hai vệt phấn phụ trợ vừa được vạch thêm. Một nụ cười thán phục hiếm hoi nở trên gương mặt nghiêm nghị của ông.

Ông chầm chậm đứng dậy.

Và rồi, ông đưa hai tay lên, vỗ những tiếng dứt khoát đầu tiên.

Ngay khoảnh khắc ấy, bốn vị giám khảo còn lại cũng đồng loạt đứng lên theo. Tiếng vỗ tay từ bàn giám khảo nhanh chóng lan ra khắp hội trường, biến thành những tràng pháo tay giòn giã vang dậy khắp hội trường lớn.

Hạnh mỉm cười nhìn viên phấn trắng đã mòn vẹt trên ngón tay, ngước ra ngoài cửa kính bắt gặp ánh mắt tự hào của thầy Ngạn đang dõi theo mình.