Chương 7: Khứu Giác Canh Lửa

Tiền Bá Hưng hằn học nuốt nghẹn cục tức vào trong, bàn tay mập ú siết chặt chuỗi tiền kẽm đến mức khớp ngón tay trắng bệch. Gã ngửa mặt lên trời cười gượng hai tiếng the thé, ánh mắt ti hí lướt qua gian bếp bốc khói rồi quét sang mẹ con Bàng thị — Được lắm! Cứ coi như hôm nay chúng mày gặp may! Nhưng nhớ cho kỹ, món nợ gốc năm lượng bạc vẫn còn nguyên trên giấy trắng mực đen đấy. Đến tiết Đông chí mà thiếu một cắc thì đừng trách ông đây bứng cả mả tổ họ Bàng đi! Chúng mày cứ liệu hồn!

Vung vạt áo lụa bóng lộn, gã hậm hực quay gót, kéo theo hai tên tuần đinh lũn cũn rời khỏi ngõ vắng xóm Bến Vôi.

Chờ cho bóng lưng đẫy đà khuất hẳn sau rặng tre cằn cỗi, Bàng thị mới thở phào một hơi dài, hai đầu gối run lẩy bẩy như muốn khụy xuống nền đất ẩm. Hoài Cẩn vội vàng chạy lại, đưa đôi bàn tay nhỏ xíu đỡ lấy vạt áo nâu chắp vá của mẹ — Mẹ ơi, mình thắng rồi! Mái nhà tranh vẫn là của nhà mình!

Bàng thị ôm ghì lấy con trai vào lòng, những giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên gò má sạm đen vì lam lũ. Nàng móc trong túi vải ra mấy chục đồng tiền kẽm lẻ còn sót lại từ gánh kẹo ban sáng — khoản tiền dôi ra sau khi đã gom đủ đúng một quan tiền nộp lãi. Nhìn những đồng kẽm nằm lấp lánh trong lòng bàn tay chai sạn, khóe môi nàng run run — Cẩn nhi… nhà mình giữ được nhà thật rồi. Chỗ tiền thừa này, mẹ tính mua vài thúng ngô hạt về độn cơm qua mùa đông…

Hoài Cẩn ngước đôi mắt tròn đen láy lên nhìn mẹ, khẽ lắc đầu, giọng nói trẻ thơ trong trẻo mà đĩnh đạc — Mẹ ơi, ngô hạt ăn rồi cũng hết. Món nợ năm lượng bạc đến tiết Đông chí mới là núi lớn đè lên lưng mẹ con mình. Con tính thế này, chỗ tiền lẻ này mẹ hãy sang xóm bãi, gom thêm thóc mộng mà bà con đang xúc bỏ ngoài ngõ. Thóc mộng người ta vứt đi rẻ như cho, mẹ đem tiền này đổi lấy, nhà mình lại làm mộng khô, đỏ lửa nấu thêm nhiều mẻ mạch nha nữa.

Bàng thị ngẩn người nhìn con, rồi ánh mắt dần kiên định trở lại. Nàng gật đầu thật mạnh — Được, mẹ nghe con! Chiều nay mẹ sẽ gánh thúng sang các nhà quanh bến sông.

Cơm trưa qua loa với lưng bát cháo loãng độn rau tàu bay, Bàng thị hối hả gánh đôi sọt tre ra ngõ. Gian nhà tranh chỉ còn lại hai chị em. Gió bấc lùa qua kẽ liếp khiến ngọn đèn dầu lạc chập chờn.

Hoài Cẩn dọn dẹp quanh bếp lò, trong lòng không ngừng tính toán. Mẻ kẹo sáng nay tuy ngọt thanh nhưng đáy chảo vẫn hơi sém một góc nhỏ do mẹ nôn nóng thúc củi quá tay. Mạch nha muốn quánh dẻo, vàng trong như hổ phách và bảo quản được suốt mùa đông thì khâu canh lửa là then chốt nhất. Lửa to quá thì khét đắng, lửa non quá thì nước không rút, kẹo sẽ bị chua lỏng. Bản thân cậu mang vóc dáng đứa trẻ năm tuổi, chân tay ngắn ngủn chẳng thể nào vừa đảo đũa vừa điều tiết củi lửa liên tục, còn mẹ thì mắt mờ vì khói, tâm tính lại dễ cuống.

Đúng lúc ấy, Thanh Trúc lần từng bước men theo vách đất bước vào gian bếp. Đôi mắt phủ màng mộng trắng đục của cô bé hướng về phía góc chõng, chiếc mũi nhỏ khẽ chun lại — Cẩn nhi à, chảo mật ban sáng thơm lắm, nhưng lúc mẹ múc ra hũ, chị vẫn ngửi thấy một sợi khói hơi gắt ở mép chảo. Nếu bớt một thanh củi sớm hơn nửa tuần hương thì mật sẽ thơm dịu hơn nhiều.

Nghe câu nói ấy, mắt Hoài Cẩn bỗng sáng rực lên. Đôi mắt của chị Trúc bị mây mù che phủ, nhưng đổi lại, đôi tai và đặc biệt là khứu giác của chị lại nhạy bén gấp mười lần người thường. Đây chẳng phải là hoa tiêu canh lửa tuyệt vời nhất cho lò kẹo hay sao?

Hoài Cẩn bước lại gần, nắm lấy bàn tay gầy guộc lạnh ngắt của chị gái, dịu dàng nói — Chị Trúc, em cần chị giúp. Mẹ sắp gánh thóc mộng về, nhà mình sẽ nấu những mẻ kẹo lớn hơn. Một mình mẹ không thể vừa khuấy vừa canh lửa, còn em thì chưa đủ sức. Chỉ có khứu giác của chị mới canh được độ chín của nồi mạch nha thôi!

Thanh Trúc sững sờ, hàng mi cong rợp khẽ chớp, giọng nghẹn ngào tự ti — Chị… chị mù lòa thế này, có thấy đường thấy lửa đâu mà giúp em? Chị chỉ sợ làm hỏng mẻ kẹo của mẹ con mình…— Chị đừng nói thế! — Hoài Cẩn siết nhẹ tay chị — Đôi mắt chỉ nhìn được màu sắc, nhưng cái mũi của chị mới ngửi được cái hồn của mật đường. Chị nghe em nói nhé, khi chảo mật sôi lăn tăn, hơi nước bốc lên sẽ có mùi thanh ngọt thoang thoảng như ngô non mới luộc. Đó là lúc phải giữ lửa vừa, để mầm lúa nhả hết mật ngọt vào nước nếp.

Thanh Trúc chăm chú lắng nghe, gương mặt thanh tú khẽ nghiêng đi.

Hoài Cẩn lại tiếp tục giải thích rành rọt từng bậc hương thơm — Đến khi nước cốt cạn bớt một nửa, bọt sủi to bằng mắt cua, mùi thơm sẽ chuyển sang ngậy béo, nồng nàn như xôi gấc đầu mùa. Lúc đó, chị phải nhắc mẹ rút bớt củi gộc, chỉ chừa than hồng. Còn khi nào chị ngửi thấy mùi ngọt sực nức, đượm sâu đến tận cuống họng, pha chút ấm nồng sánh quánh mà không hề khét, ấy là mật đã tới độ dẻo tơ, phải dập lửa ngay tức khắc!

Thanh Trúc lẩm nhẩm từng lời dặn của em trai, trong lòng như có một ngọn lửa ấm áp vừa bừng sáng xua tan bóng tối u uất bấy lâu.

Chiều muộn, Bàng thị trở về, quang gánh kĩu kịt hai bồ đầy ắp thóc mộng tươi rói. Bà con xóm Bến Vôi thấy có người đổi tiền kẽm lấy thứ thóc mầm bỏ đi thì mừng như bắt được vàng, thi nhau xúc mang cho. Bếp lửa nhà tranh lại bập bùng đỏ rực giữa hoàng hôn sương muối.

Tận dụng mẻ bột mộng đã ủ ngấu cùng chút gạo nếp còn sót lại, Bàng thị chắt ra một chảo gang đầy ắp nước cốt ngọt ngào để thử nghiệm việc canh lửa. Đêm xuống, gió rít ngoài rặng tre, ba mẹ con quây quần bên bếp lò. Bàng thị cầm chiếc đũa cả to bản quấy đều tay, mồ hôi rịn ra trán.

Thanh Trúc ngồi xếp bằng trên chiếc đòn gọt ngay cạnh cửa lò, đôi mắt nhắm nghiền, chiếc mũi nhỏ phập phồng đón từng làn khói mỏng.

Một canh giờ trôi qua. Chảo mật sôi lục bục.

— Mẹ ơi! — Thanh Trúc đột ngột cất tiếng trong trẻo — Mùi ngô non đã tan hết rồi, bắt đầu thơm ngậy béo như xôi nếp mới! Mẹ rút bớt hai thanh củi gộc ra đi ạ!

Bàng thị giật mình nhưng lập tức nghe theo lời con gái, vội rút bớt củi, chỉ để ngọn lửa liu riu l**m quanh đáy chảo.

Lại thêm nửa tuần hương nữa. Cả gian bếp chìm trong màn sương ngọt lịm. Đôi tai Thanh Trúc khẽ nghiêng theo tiếng bong bóng mật vỡ “bục, bục” nặng trịch, rồi gương mặt cô bé bừng sáng, reo to — Mùi mật đượm nồng rồi! Ngọt sắc tận họng rồi mẹ ơi! Dập than mau, kẹo tới rồi!

Bàng thị thoăn thoắt gạt hết tro trấu vùi than, nhấc chiếc chảo gang đặt xuống đất. Hoài Cẩn nín thở, cầm chiếc que tre sạch nhúng vào chảo rồi giơ lên cao.

Dưới ánh đèn dầu leo lét, một dòng mật vàng óng ả, trong veo không một gợn đục kéo thành sợi tơ óng ánh như ngọc hổ phách, dẻo quánh và thơm ngát lạ lùng. Không hề có một vệt bén đáy, không một chút gắt khét.

Thanh Trúc chạm tay vào que kẹo ấm nóng mà em trai đưa cho, nếm thử một chút vị ngọt thanh lan tỏa nơi đầu lưỡi. Nước mắt cô bé bỗng trào ra ướt đẫm hai gò má gầy — Em Cẩn ơi… chị làm được rồi… Chị không phải đứa vô dụng ăn bám mẹ nữa rồi!

Bàng thị buông đũa cả, ôm ghì lấy hai đứa con vào lòng, gian nhà tranh rách nát ngập tràn hơi ấm thiêng liêng của tình mẫu tử và hương mật ngọt lành.

Nhưng khi Hoài Cẩn bước ra hiên đất để trút mẻ kẹo vào hũ sành, cậu bé chợt rùng mình. Phía chân trời phương Bắc, những dải mây xám xịt như chì đang cuồn cuộn vần vũ kéo về, mang theo từng cơn gió buốt lạnh thấu xương báo hiệu một đợt rét đậm cắt da cắt thịt sắp sửa tràn qua xóm bãi.