Chương 5: Canh Bạc Đêm Gió Bấc

Ánh mắt Bàng thị dán chặt vào miệng chiếc hũ sành cũ kỹ, hai vai khẽ run lên theo từng đợt gió bấc quất ràn rạt vào vách nứa. Đêm nay đã là đêm cận kề tiết Lập đông, hạn chót một quan tiền lãi treo lơ lửng trên đầu ba mẹ con như lưỡi dao sắc lạnh. Căn nhà tranh vách đất dột nát lạnh căm căm, từng luồng sương muối luồn qua kẽ liếp buốt thấu xương tủy.

Bàng thị quỳ thụp xuống nền đất lạnh, hai tay run rẩy ôm lấy chiếc hũ sành. Nàng ngước nhìn lên bàn thờ đơn sơ chỉ có một bát hương con kê trên tấm ván mộc, nghẹn ngào khấn thầm — Mình ơi… thúng nếp cái hoa vàng này em chắt bóp dành cúng giỗ mình tháng Chạp… Giờ mẹ con em cùng đường rồi, xin mình chứng giám tha tội cho em…

Dứt lời, hai hàng lệ nóng hổi lăn dài trên đôi gò má hốc hác, nàng nghiêng miệng hũ, dốc trọn số gạo nếp cuối cùng vào chiếc thúng rách. Những hạt nếp tròn mẩy, trắng ngà như ngọc tuôn ra rào rào. Bàng thị bưng thúng nếp ra vại nước mưa ngoài thềm, cẩn thận vo sạch rồi trút từng vốc vào chiếc chõ đất nung đặt trên miệng nồi đồng.

Hoài Cẩn ngồi thu lu bên bếp lò, hai chân co ro giấu dưới manh áo vá chằng vá đụp. Cậu bé chăm chú dõi theo từng cử động của mẹ. Đôi bàn tay nhỏ nhắn thoăn thoắt đẩy mấy thanh củi gộc vào sâu trong lòng bếp, nhóm lên ngọn lửa hồng rực rỡ xua bớt bóng tối và hơi lạnh thấu da thịt.

Chẳng mấy chốc, nước trong nồi đồng sôi ùng ục. Từng luồng khói trắng ngùn ngụt bốc lên từ miệng chõ đất, mang theo hương nếp mới thơm phức, ngọt ngào lan tỏa khắp gian bếp chật hẹp.

Từ trên chiếc chõng tre ọp ẹp kê sát vách, Thanh Trúc khẽ cựa mình. Đôi mắt mờ đục hướng về phía ánh lửa bập bùng, cô bé hít một hơi thật sâu, cất giọng nhỏ nhẹ — Thơm quá mẹ ơi… Mùi xôi nếp cúng của bố thơm lừng cả gian nhà rồi.

Bàng thị gạt nước mắt, nén tiếng thở dài quay sang mỉm cười với con gái — Ừ, nếp cái hoa vàng cấy ở bãi bồi ven sông Đáy đấy con. Đất phù sa màu mỡ nên hạt gạo dẻo và đượm hương lắm.

Khi nắp chõ rung lên bần bật, Bàng thị nhấc vung rơm ra. Hạt nếp đã chín rền, nở bung đều tăm tắp, bóng bẩy và dẻo quánh như một khối ngọc trắng ngần. Vừa sốt ruột vì thời gian trôi mau, vừa nôn nóng muốn thấy phép màu, Bàng thị liền với tay bưng chiếc thúng tre đựng bột mộng lúa vàng ươm định trút thẳng vào chõ xôi đang bốc khói nghi ngút — Cẩn nhi, mẹ trút bột mộng lúa vào trộn luôn nhé con? Nghe người ta bảo cứ đổ lẫn vào nhau là thành mật ngọt…

— Khoan đã mẹ ơi! — Hoài Cẩn vội vàng vươn hai bàn tay nhỏ bé ôm chặt lấy cánh tay mẹ, lớn tiếng ngăn lại.

Bàng thị giật mình khựng tay, ngơ ngác nhìn con trai — Sao thế Cẩn nhi? Chẳng phải cần trộn chung bột mầm với xôi sao con?

Hoài Cẩn ngẩng khuôn mặt bầu bĩnh dính vệt than lem luốc lên, dùng ngữ điệu ngây thơ nhưng rành rọt giải thích — Mẹ đừng vội ạ! Mầm lúa non này ưa ấm chứ sợ nóng lắm. Chõ xôi đang bốc hơi bỏng rát thế kia, nếu mẹ trút bột khô vào ngay thì mầm lúa sẽ bị chín nục, cháy hết vị ngọt trời ban đấy ạ. Chúng ta phải có nước ấm làm cầu dẫn đường thì mộng lúa mới chịu nhả hết mật ngon ra chứ!

Trong thâm tâm, Hoài Cẩn hiểu rất rõ: nếu đổ bột mầm vào xôi đang sôi sùng sục thì men ngọt tự nhiên sẽ bị nhiệt độ cao làm chết đứng hoàn toàn, cả thúng nếp quý giá sẽ hóa thành nồi cháo thiu vô dụng. Cậu cần giữ nhiệt độ ủ ấm ở mức vừa phải để hạt xôi ngấu đều và tiết trọn dòng mật.

Bàng thị nghe con nói có lý, vội vã hạ thúng bột xuống chõng, lúng túng hỏi:— Vậy… bây giờ mẹ phải làm sao hả con?

Hoài Cẩn chỉ tay vào chiếc vò sành lớn đặt cạnh vách bếp — Mẹ múc xôi nếp ra vò sành để nguội bớt đi ạ. Sau đó, mẹ lấy nước sôi hòa với nước mưa trong vại, canh sao cho nước ấm vừa tay, ấm như nước mẹ tắm cho con vào mùa đông ấy. Rồi mẹ mới quấy bột mộng lúa vào nước ấm ấy cho tan đều.

Bàng thị làm theo răm rắp như một người học việc ngoan ngoãn. Nàng xới từng muôi xôi dẻo quánh vào lòng vò sành, dùng đũa cả đánh tơi từng hạt nếp. Tiếp đó, nàng cẩn thận múc nước sôi pha vào gáo dừa chứa nước lã, ngập ngừng nhúng mu bàn tay nứt nẻ vào thử độ nóng — Cẩn nhi, con xem nước thế này đã vừa chưa?

Hoài Cẩn chìa ngón tay nhỏ xíu chấm nhẹ vào gáo nước. Dòng nước ấm áp, chỉ hơi nóng nhẹ nơi đầu ngón tay, độ ấm vừa đủ để không làm rát da. Cậu bé gật đầu lia lịa, cười tươi — Vừa vặn rồi mẹ ơi! Giờ mẹ trút một nửa thúng bột mầm vào gáo nước ấm, khuấy thật đều tay nhé.

Bàng thị vốc từng vốc bột vàng nhạt rải vào gáo dừa. Lớp bột mầm mịn màng gặp nước ấm liền tan ra, tỏa ra một làn hương thơm dịu ngọt, thanh khiết lạ thường. Bàng thị từ từ nghiêng gáo, rưới đều thứ nước bột vàng sánh lên bề mặt vò xôi nếp.

— Đảo đều lên mẹ ơi, cho từng hạt xôi đều được ngậm nước mầm lúa!

Bàng thị cầm chiếc đũa cả to bản, dồn hết sức bình sinh đảo thật nhuyễn. Từng hạt xôi nếp trắng ngần quyện chặt lấy dòng nước bột mầm, chuyển dần sang màu vàng nhạt óng ả. Mùi nếp chín hòa cùng mùi mầm lúa non bốc lên ngào ngạt, ấm sực cả gian bếp hoang tàn, át đi cả mùi ẩm mốc của vách đất mục nát.

Khi mọi hạt nếp đã thấm đẫm nước mầm lúa, Hoài Cẩn liền nhắc mẹ — Giờ phải giữ ấm cho vò nếp mẹ ạ. Giống như ấp trứng gà con vậy, lạnh quá thì mầm ngủ quên, không chịu nhả mật đâu.

Bàng thị gật đầu, vội vã lấy chiếc vỉ buồm sạch sẽ đậy kín miệng vò sành, rồi chằng thêm mấy lớp lá chuối khô bên ngoài. Nàng khiêng chiếc bồ đựng trấu dày cộp đặt ngay cạnh bếp lò còn đượm than hồng, rồi cùng Hoài Cẩn cẩn thận vần chiếc vò sành lọt thỏm vào giữa lòng bồ. Những nắm trấu khô vàng ruộm được vùi kín xung quanh, chèn chặt đến tận cổ vò để ngăn gió lạnh xâm nhập.

Xong xuôi mọi việc, ngọn lửa trong bếp lò cũng dần tàn, chỉ còn lại những đốm than đỏ hoe le lói dưới lớp tro xám. Ngoài trời, gió bấc rít từng hồi dài qua rặng tre đầu bến Vôi, tiếng cành cây va đập răng rắc nghe rợn người.

Bàng thị buông rơi chiếc đũa cả, ngồi bệt xuống thềm đất cạnh bồ trấu, cả người rã rời. Đôi bàn tay gầy guộc chắp lại trước ngực, nàng nhìn chằm chằm vào chiếc vò ủ kín, lồng ngực phập phồng nghẹn thắt — Toàn bộ vốn liếng của mẹ con mình dồn cả vào đây rồi… Nếu sáng mai mở ra mà hỏng… thì mẹ chỉ còn nước dắt hai con đi ăn mày… Ông Tiền Bá Hưng nhất định sẽ dỡ sạch mái tranh này mang đi…

Thấy mẹ run rẩy trong nỗi sợ hãi tột cùng, Hoài Cẩn bước lại gần, ngồi nép vào lòng mẹ. Cậu bé vươn hai bàn tay ấm áp nắm chặt lấy bàn tay thô ráp, lạnh ngắt của Bàng thị. Thanh Trúc cũng lần mò bước xuống chõng tre, ngồi sà xuống bên cạnh, ôm lấy cánh tay còn lại của mẹ.

Trong bóng tối tĩnh mịch của gian nhà tranh dột nát, chỉ còn lại tiếng gió bấc gào thét bên ngoài và tiếng thở thắc thỏm, dồn dập của ba mẹ con. Hoài Cẩn siết chặt bàn tay mẹ, lặng lẽ lắng nghe từng nhịp đập thổn thức trong lồng ngực người phụ nữ khốn khổ, kiên nhẫn chờ đợi điều kỳ diệu sẽ nở hoa nơi đáy vò ủ khi rạng đông vừa hé.