Chương 4: Cối Đá Nghiền Mộng Lúa

Ngoài rặng cúc tần, mụ béo xóm Bến Vôi ngoắt ngoắt chiếc nón mê rách mép, cặp mắt ti hí lấm lét đảo quanh chiếc mẹt phơi mầm thóc rồi trề môi dài thượt — Gớm chưa kìa! Nhà nợ ngập đầu không lo đi van lạy người ta khất nợ, lại rửng mỡ mang cái thứ thóc thối rước chướng khí mùa ĐSng làm bẩn sân nhà chú Hai! Đến lúc trâu bò quanh xóm lăn đùng ra chết chướng bụng thì con mẹ góa nhà mày đền mạng nổi không?

Tiếng phụ họa the thé sau lưng mụ cũng rộ lên nhức óc. Bàng thị run rẩy, hai gối mềm nhũn toan quỳ thụp xuống gom vội mẹt thóc đem giấu. Nhưng chưa kịp chạm tay vào nan tre, một bóng người cao lớn đã chắn ngang trước mặt.

Bác Hai cối xay vung cánh tay vạm vỡ như bắp chuối rừng, chiếc búa sắt trên tay nện chan chát xuống phiến đá kê thềm, gầm lên một tiếng rúng động cả rặng rào — Mấy con mụ rỗi việc kia có câm cái mồm lại không! Sân gạch này là của lão Hai này đổ mồ hôi dựng nên, tôi cho thím Bàng phơi thì thím ấy phơi. Thóc nảy mầm ngoài đồng chứ có phải thuốc độc nhà chúng mày đâu mà đứng đấy gở mồm rủa sả? Hay là lão Tiền tiệm cầm đồ vừa ném cho vài đồng tiền kẽm rách để sang đây làm chó sủa xằng? Có cút ngay về mà húp cháo loãng không thì đừng trách cái búa này vô tình!

Cánh tay gân guốc giơ cao chiếc búa sắt lấp loáng dưới nắng hanh khiến đám đàn bà khiếp vía. Tiếng bĩu môi tắt ngấm, mụ béo bấm bụng lấm lét kéo nhau lủi nhanh ra ngõ đất, miệng chỉ còn dám lẩm bẩm vài câu ấm ức chìm dần sau luỹ tre.

Hoài Cẩn thầm thở phào, khẽ giật giật gấu áo mẹ — Mẹ đừng sợ, người ta chưa hiểu nên mới nói càn thôi. Mầm lúa của nhà mình thơm thế này, lát nữa nghiền ra sẽ biết ngay.

Bàng thị gạt giọt nước mắt vừa ứa ra nơi khóe mi, nhìn con trai rồi lại nhìn bác Hai với vẻ biết ơn sâu sắc.

Nắng hanh mùa đông tuy yếu ớt nhưng quyện cùng ngọn gió bấc hanh hao đã nhanh chóng rút cạn hơi ẩm cuối cùng. Đến xế chiều, từng mầm lúa trắng muốt đã co lại giòn tan, chuyển sang màu vàng ngà óng ả. Thân hạt thóc khô cong, khi bóp nhẹ phát ra tiếng rôm rốp vui tai.

— Được rồi đấy bác Hai ơi, mầm khô giòn rụm rồi! — Hoài Cẩn bốc một vốc thóc mộng lên ngửi, mắt sáng lấp lánh quay sang giục giã.

Bác Hai cười vang, chiếc lưng gù vạm vỡ gồng lên khi bước tới bên cối đá xanh to bản đặt giữa gian chái. Bác với chiếc chổi rơm quét sạch lòng cối, phủi sạch từng hạt bụi bặm rồi tra chiếc cán gỗ nghiến vào ngàm cối.

— Nào, thím Bàng xúc mộng thóc đổ vào lỗ cối đi. Để thằng Hai này trổ tài xay cho mịn như bột gạo tiến vua!

Bàng thị cẩn thận dùng chiếc muôi dừa xúc từng vốc mộng lúa khô trút vào miệng cối. Bác Hai hai tay nắm chặt cán gỗ, dồn lực toàn thân đẩy một vòng tròn nặng trịch. Tiếng cối đá cọ sát vào nhau rền rĩ, trầm đục vang lên: “Rì rầm… kèn kẹt…”.

Từ kẽ nứt giữa hai thớt đá xám xịt, những dòng bột mịn màu vàng nhạt bắt đầu tuôn trào, chảy đều xuống vành máng gỗ.

Một mùi hương nồng nàn, ngọt dịu tức thì bốc lên, bao trùm khắp gian chái bếp. Đó không phải mùi cám thiu ôi ả của hạt thóc mốc, mà là mùi thanh khiết của mầm non quyện lẫn vị ngọt bùi sâu lắng của tinh hoa lúa gạo được nắng hanh cô đọng.

— Mẹ lấy chiếc nong sạch hứng dưới máng, gạt nhẹ tay thôi kẻo bột bay mất! — Hoài Cẩn nhanh nhảu đứng bên cạnh chỉ dẫn, bàn tay nhỏ thoăn thoắt đón lấy những vạt bột mịn đầu tiên.

Cậu bé cẩn thận dùng ngón tay vê nhẹ. Bột mầm mộng lúa khô mịn màng, tơi xốp, màu vàng nhạt như phấn hoa cúc mùa thu. Nhìn dòng bột tuôn chảy đều đặn, Hoài Cẩn biết mẻ mộng lúa này đã bảo toàn trọn vẹn chất men ngọt quý giá — bí mật biến bột thành mật ngọt mà người đời chưa hề hay biết.

Bàng thị ngồi bệt bên thớt cối, đôi mắt đờ đẫn nhìn thúng bột mầm ngày một đầy thêm. Nàng run run đưa đầu ngón tay dính chút bột lên chót lưỡi nhấm thử. Vị ngọt thanh thanh, mát dịu lan tỏa ngay nơi đầu lưỡi khiến toàn thân nàng run rẩy.— Ngọt… ngọt thật Cẩn nhi ơi! Nó ngọt mát như nước suối đầu nguồn, không hề có vị đắng chát hay mùi hôi của chướng khí…

— Cháu đã bảo mà, đây là lộc trời ban cho người nghèo khó đấy bác Hai ạ! — Hoài Cẩn cười tít mắt, vốc một nhúm bột mầm đầy đặn rồi chạy tót sang góc sân.

Ở đó, Thanh Trúc đang ngồi nép bên bậc thềm đá, đôi tai nhỏ khẽ động đậy đón nghe từng nhịp cối đá quay. Đôi mắt mờ đục của cô bé mở to, hướng về phía phát ra mùi thơm ngọt ngào.

— Chị Trúc, chị xòe tay ra xem này!

Thanh Trúc vội chìa đôi bàn tay gầy guộc, xanh xao đón lấy nhúm bột mịn ấm áp. Cô bé run rẩy đưa lên sát mũi, hít một hơi thật sâu. Làn khói bột mỏng manh phảng phất mùi mầm mới chạm vào khứu giác tinh tế trời phú của đứa trẻ khiếm thị. Gương mặt u sầu bấy lâu bỗng bừng sáng rạng rỡ, đôi môi khô nứt khẽ hé mở — Thơm quá em Cẩn ơi! Mùi này… thanh ngọt và trong trẻo lắm, giống hệt mùi lúa nếp trổ đòng ngoài bãi bồi vào sớm mai có sương đọng. Mẹ ơi, mầm lúa này lành lắm, nhất định sẽ nấu ra được thứ mật ngọt sưởi ấm cả nhà mình!

Lời khẳng định chắc nịch của con gái như một liều thuốc thần diệu trút bỏ hoàn toàn gánh nặng nghìn cân đang đè nặng lên ngực Bàng thị. Nàng đưa vạt áo lau vội giọt nước mắt xúc động, đôi bàn tay gạt bột càng thêm thoăn thoắt, nhịp nhàng.

Mặt trời mùa đông khuất dần sau rặng tre già phía tây bến sông, rải những vệt ráng chiều đỏ quạch lên mái ngói âm dương nhà bác Hai. Khi hạt thóc mộng cuối cùng được nghiền nát, trong chiếc thúng tre đã ăm ắp một lớp bột vàng ươm, mịn màng như nhung.

Bác Hai cởi chiếc khăn lau mồ hôi trên trán, thở phì phò nhưng nét mặt rạng rỡ lạ thường. Bàng thị lúng túng móc từ đáy túi áo nâu ra vài đồng tiền kẽm han rỉ — số tiền ít ỏi nàng nhặt nhạnh được từ việc mò cua bắt ốc mấy ngày trước — hai tay dâng lên trước mặt bác Hai — Bác Hai đỡ đần mẹ con em ngần này việc, em không biết lấy gì đền đáp… Chút tiền công xay này, xin bác nhận cho mẹ con em đỡ áy náy…

Bác Hai trừng mắt, gạt phắt bàn tay gầy guộc của nàng ra, cất giọng oang oang mắng mỏ — Thím coi thằng Hai này là hạng người nào thế hả? Hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau, mẹ góa con côi sắp bị người ta cướp nhà đuổi đi mà tôi lại ngửa tay lấy mấy đồng bạc rách của thím à? Cất ngay đi!

Bác cúi xuống xoa đầu Hoài Cẩn, rồi nhìn thúng bột vàng ươm mà hít hà một hơi khoái trá — Tôi chỉ phục tài thằng Cẩn con thím, bé tí xíu mà đầu óc sáng dạ như thần đồng. Tiền nong dẹp sang một bên! Nếu thím và thằng Cẩn thật sự nấu ra được thứ kẹo ngọt ngào ăn được, thì lúc ấy bưng sang đây cho mấy đứa nhỏ nhà tôi nếm thử một miếng cho biết mùi vị là tôi ưng cái bụng lắm rồi!

— Dạ, cháu hứa với bác Hai! Lúc mật sôi kéo sợi, cháu sẽ mời bác và các anh chị nếm bát đầu tiên! — Hoài Cẩn lễ phép cúi đầu thưa gửi rành rọt.

Từ giã bác Hai, Bàng thị cẩn thận ôm thúng bột mộng lúa che kín bằng manh chiếu rách, dắt hai con bước vội qua con ngõ đất nhập nhoạng tối để trở về gian nhà tranh vách đất ven bến Vôi.

Gió bấc cuối chiều bắt đầu nổi lên ràn rạt, quất từng luồng lạnh buốt vào vách nứa xiêu vẹo. Đặt thúng bột mầm xuống chõng tre, ánh mắt Bàng thị bỗng khựng lại, dán chặt vào góc bếp hoang lạnh.

Ở đó, chiếc hũ sành cũ kỹ sứt miệng chỉ còn vẻn vẹn đúng một thúng nhỏ gạo nếp cái hoa vàng — thúng nếp cúng tổ tiên cuối cùng mà nàng định dành dụm cho ngày giỗ chồng vào tháng Chạp. Tiết Lập đông đã cận kề, toàn bộ gia sản và mạng sống của ba mẹ con giờ đây chỉ còn biết đánh cược vào thúng nếp duy nhất này.