Chương 24: Mái Ngói Đỏ Bên Sông Đáy

Tiếng hò reo của Bác Hai cối xay vừa dứt, cả khoảnh đất bãi ven sông Đáy như bừng tỉnh giữa sắc nắng đông hanh vàng. Mấy chục người từ đầu trên xóm dưới ùa vào cổng tre, kẻ mang đòn tay, người vác thang tre, cuốc xẻng, tiếng chân rậm rịch làm rộn rã cả một góc trời vốn quạnh quẽ.

Hoài Cẩn đứng nép bên cạnh mẹ, bàn tay nhỏ vẫn nắm chặt ngón tay thon gầy của chị Trúc. Cậu ngước nhìn chiếc xe bò chở đầy những chồng ngói đỏ au tươi rói xếp thẳng tắp, lòng dâng lên niềm xúc động khôn nguôi. Chiếc xe dừng lại giữa sân, Bác Hai lau vội giọt mồ hôi đọng trên trán, đưa tay vỗ mạnh vào bắp đùi vạm vỡ — Dỡ thôi bà con ơi! Tranh tre rách nát để lại làm mồi nhen lửa, hôm nay dứt khoát phải dựng lên ngôi nhà ngói đỏ đàng hoàng cho ba mẹ con thím Bàng!

Không ai bảo ai, cánh đàn ông trai tráng lập tức bắc thang trèo lên nóc. Những mảng rạ mục nát từng che chở ba mẹ con qua bao mùa mưa dầm gió bấc lần lượt được bóc dỡ, tung bụi mù mịt rồi hạ xuống đất. Những vì kèo tre ngâm kỹ, vàng óng và thẳng tắp nhanh chóng được khiêng lên thay thế khung gỗ xiêu vẹo năm nào.

Trên đỉnh nóc nhà, Bác Hai cối xay ngồi vắt vẻo, hai ống quần xắn cao để lộ bắp chân cuồn cuộn. Bác thoăn thoắt đón từng viên ngói mũi hài do bác Bảy chuyền lên, bàn tay thô ráp đặt từng hàng ngói khít khao, ngay ngắn như vảy cá chép. Mỗi viên ngói đỏ tươi đặt xuống, khoảng trời bên trên dần khép lại nhường chỗ cho một nếp nhà kiên cố, xua tan đi nỗi ám ảnh dột nát, ẩm thấp của những đêm đông thức trắng hứng nước mưa.

Dưới sân, thím Ba cùng mấy chị em xúm tay quét dọn mảnh vụn rơm rác. Lũ trẻ con trong xóm xúm xít quanh chiếc mẹt tre đặt cạnh hiên. Bàng thị mỉm cười dịu dàng, vạt áo chắp vá nay đã được thay bằng manh áo vải thô nhuộm củ nâu lành lặn, tề chỉnh. Nàng lấy chiếc dao nhỏ khéo léo chặt từng thanh kẹo mạch nha gừng dài bằng đốt ngón tay, bọc một lớp bột nếp mỏng tang rồi chia cho từng đứa — Nào, thằng Tý, cái Mận, đứa nào cũng có phần! Kẹo mới nấu còn dẻo lắm, ăn cho ấm bụng đỡ ho nghe các cháu.

Thằng Tý bốn tuổi nhận thanh kẹo vàng cam óng ánh, híp tịt mắt cười tít thò lò, há miệng cắn một miếng to rồi vừa nhai vừa nhảy cẫng lên — Ngọt quá! Cay cay mà ngọt lịm mẹ Ba ơi! Kẹo nhà thím Bàng ngon nhất trần đời!

Tiếng cười nói trong trẻo của con trẻ ríu rít như bầy chim sẻ giữa ngày mùa, làm gương mặt hằn sâu lam lũ của những người nông dân xóm bãi bừng sáng rạng ngời.

Ở gian chái bếp vừa được lợp xong mái ngói mới tinh tươm, mùi vôi vữa còn ngai ngái quyện với hương đất ấm. Thanh Trúc đứng bên bệ bếp lò đắp bằng đất sét trộn trấu mới toanh, đôi mắt đen láy trong veo chớp khẽ đón làn gió nhẹ từ bờ sông thổi vào. Dẫu vẫn nghe lời danh y tránh nhìn trực diện vào ngọn lửa gắt, cô bé vẫn ngước nhìn từng giọt nắng nhảy múa trên nền đất sạch sẽ, khuôn mặt ngập tràn vẻ rạng rỡ.

— Mẹ ơi, con châm bổi nhen lửa cho mẻ kẹo mới nhé? — Thanh Trúc khẽ hỏi, giọng reo vui như trẻ thơ.

— Được rồi, con gái khéo của mẹ châm lửa lấy may cho lò mới đi con! — Bàng thị gật đầu, ánh mắt ngập tràn tự hào.

Thanh Trúc run run đón lấy thanh củi ngo từ tay mẹ, khéo léo đưa vào họng lò. Một làn khói mỏng màu lam bốc lên, rồi ngọn lửa than bùng cháy rực rỡ, reo tí tách dưới đáy chiếc chảo gang lớn. Từng dòng mật mộng lúa cô đặc vàng óng như mật ong rừng được trút xuống, sôi râm ran tỏa ra luồng hơi ngọt lành, thanh khiết quen thuộc. Nhìn dòng mật chảy tràn vào các ống nứa xanh mướt xếp đều tăm tắp, Thanh Trúc nghiêng đầu hít hà, nụ cười bừng nở trên môi:— Mùi mật ngấu vừa độ rồi mẹ ạ, thơm ngọt và ấm sực cả gian bếp mới!

Bàng thị đứng bên chảo mật, dáng người tuy mảnh khảnh nhưng lưng đã đứng thẳng tắp, ánh mắt đĩnh đạc lạ thường. Nhìn bà con lối xóm đang tất bật ngoài sân, nàng cất tiếng rành rọt, ôn tồn cắt đặt — Bác Bảy trông coi giúp em nhóm giã nếp với ngâm mộng lúa bên sân gạch nhé. Thím Ba cầm ch*ch việc gọt rửa gừng sẻ cho thật sạch đất cát. Mẻ kẹo này đổ đầy hai mươi đôi bồ tre, để đúng ngày giáp Tết thuyền họ Trần cập bến là có kẹo giao ngay. Tiền công của bà con, em đã đong sẵn từng đấu gạo và xâu tiền kẽm trong vò, tối nay lợp xong nhà là thanh toán đủ đầy!

— Thím Bàng chu đáo quá! Có lò kẹo của thím, xóm Bến Vôi chúng tôi năm nay mới biết đến cái Tết ấm no là gì! — Tiếng bà con râm ran đáp lại đầy phấn khởi.

Hoài Cẩn đứng cạnh chị gái, lặng lẽ quan sát từng cử chỉ của mẹ mà trong lòng dâng lên niềm khâm phục. Người mẹ từng ôm con khóc nghẹn bên bờ sông Đáy, từng run rẩy trước tràng hạt của Tiền Bá Hưng, nay đã thực sự lột xác thành người chủ lò kẹo vững vàng, đôn hậu và uy tín, làm chỗ dựa che chở cho đàn con và mở lối sinh nhai cho cả xóm nghèo.

Chợt nhớ ra điều gì, Hoài Cẩn khẽ kéo tay áo Thanh Trúc, thì thầm — Chị Trúc, mình mang đĩa kẹo đặc biệt ra biếu Bác Hai đi chị.

Thanh Trúc hiểu ý ngay, cẩn thận bưng chiếc đĩa sành tráng men dong. Trên đĩa là mấy con giống nặn bằng mạch nha dẻo quánh hình chú trâu mộng và chú gà con tinh xảo do hai chị em nặn từ tối qua. Hoài Cẩn dắt tay chị bước ra giữa sân, đến bên chiếc xe bò nơi Bác Hai vừa trèo từ mái nhà xuống uống ngụm nước chè tươi.

— Bác Hai ơi! — Hoài Cẩn cất giọng trong trẻo. — Cháu với chị Trúc nặn mấy con kẹo hình chú trâu mộng tặng riêng cho em Tý và các anh chị bên nhà bác đây ạ.

Bác Hai cúi xuống nhìn đĩa kẹo, rồi ngước nhìn đôi mắt sáng long lanh của Thanh Trúc và gương mặt kháu khỉnh, thông tuệ của Hoài Cẩn. Đôi bàn tay thô ráp của người thợ xay cối đá run rẩy đón lấy đĩa kẹo, đôi mắt kèm nhèm bỗng đỏ hoe — Ôi chao… khéo tay quá, đẹp quá cháu ơi! Thằng Cẩn, con Trúc ngoan lắm… Bác nhận tấm lòng của hai cháu. Từ nay xóm mình có nhà ngói đỏ, có kẹo ngọt mầm lúa, không còn đứa trẻ nào phải chịu đói rét qua mùa đông nữa rồi!

Hoài Cẩn ngước nhìn bác Hai, lòng thầm tạc dạ ân tình của người hàng xóm bộc trực đã vung đòn gánh chắn trước hiên nhà trong những ngày giông bão nhất. Tình làng nghĩa xóm mộc mạc như hạt lúa củ khoai ấy chính là bờ lũy vững chãi nhất chở che mái ấm này.

Trời ngả về chiều. Ánh hoàng hôn buông xuống nhuộm đỏ ối mặt sông Đáy. Ngôi nhà ba gian lợp ngói mới đỏ tươi roi rói sừng sững nổi bật giữa bãi bồi, các hàng ngói thẳng tắp như thắp sáng cả một vùng quê nghèo. Khói lam chiều từ gian bếp mới bảng lảng bay lên, hòa cùng hơi nước sông Đáy, mang theo hương mật mạch nha ngọt ngào lan tỏa ngạt ngào khắp các ngõ xóm.

Mấy ngày sau, khi đêm ba mươi Tết cận kề, nồi bánh chưng xanh đỏ lửa bên cạnh vạc mạch nha sôi lục bục, Hoài Cẩn ngẩng nhìn bầu trời đầy sao lấp lánh, cảm nhận trọn vẹn hơi ấm bình yên đã về ngự trị dưới mái nhà.