Chương 25: Hơi Ấm Mái Nhà Tranh

Đêm ba mươi Tết trôi qua trong tiếng củi gộc nổ tí tách và hương nếp quyện lẫn mật mộng thơm nồng. Sáng mùng Một Tết Nguyên đán, khi tiếng pháo tép lẹt đẹt vọng lại từ đầu làng Cổ Mộc, nắng xuân non tơ đã dát từng vệt vàng rực rỡ lên bờ đê sông Đáy. Gió bấc buốt giá mấy hôm trước dường như lùi xa, nhường chỗ cho làn sương xuân mỏng tang vờn quanh rặng tre xanh. Ngôi nhà ba gian lợp ngói đỏ tươi roi rói của ba mẹ con Bàng thị sáng bừng giữa bãi bồi ven sông, thơm ngát mùi khói trầm hương, hòa quyện với vị bánh chưng xanh vừa vớt và hương mật ngọt ngào thanh khiết bốc lên từ vạc kẹo sớm.

Trên chiếc bàn con đặt giữa gian nhà chính, chiếc hũ sành năm xưa từng bị vét sạch từng hạt gạo nếp cúng giỗ nay đã được đong đầy ắp nếp cái hoa vàng mây mẩy, phủ dải giấy điều đỏ thắm để tạ ơn tổ tiên. Bàng thị khoác trên mình manh áo tứ thân mới nhuộm màu nâu hạt dẻ phẳng phiu, trên đầu chít khăn mỏ quạ tề chỉnh. Gương mặt người mẹ góa từng hằn sâu những nét khắc khổ, quẫn bách nay đã giãn ra, tràn đầy vẻ đôn hậu, bình an.

— Mẹ ơi! Cẩn nhi ơi! Ra ngắm hoa đào nở này!

Tiếng gọi trong trẻo, lảnh lót như chim hót cất lên ngoài bờ giếng nước. Hoài Cẩn vừa vén bức mành tre bước ra hiên đất liền bắt gặp dáng hình nhỏ nhắn của chị gái. Thanh Trúc hôm nay xúng xính trong tấm áo hoa cúc vàng tinh tươm do chính tay mẹ thức mấy đêm giáp Tết cắt may. Tấm dải lụa bịt mắt ngày nào đã được tháo bỏ hoàn toàn, để lộ đôi mắt đen láy, long lanh như hai hạt nhãn nước, trong veo không chút gợn mờ. Cô bé tinh nghịch cúi xuống soi bóng mình trong làn nước giếng trong vắt, rồi reo lên mừng rỡ khi đón lấy chùm nụ đào phai chúm chím hồng vừa bung cánh đón gió xuân.

Thanh Trúc thoăn thoắt chạy lại, nắm chặt lấy bàn tay bé nhỏ của Hoài Cẩn, khẽ lắc lắc — Cẩn nhi, chị nhìn thấy cành đào nở thật rồi! Hoa màu hồng nhạt, nhụy vàng ươm, cánh mỏng dính như cánh bướm ấy. Đẹp hơn cả những gì em kể cho chị nghe lúc mắt còn đau!

Hoài Cẩn ngước nhìn chị gái, nhoẻn nụ cười rạng rỡ của đứa trẻ lên năm — Cháu cụ Lãn Ông tài giỏi bốc thuốc mát tay, lại thêm chị Trúc chịu khó uống hết mấy thang thảo dược bổ tỳ vị, mắt chị sáng rõ như sao trên trời rồi! Từ nay chị tha hồ ngắm dòng sông Đáy, ngắm bãi ngô bãi bắp xanh rì nhé!

— Ừ, chị còn ngắm rõ em Cẩn của chị tròn trĩnh, kháu khỉnh thế nào nữa chứ! — Thanh Trúc cười khúc khích, đưa tay nhéo nhẹ má em trai.

Tiếng ngõ xao động bởi bước chân rộn rã. Bác Hai cối xay sải từng bước dài vào sân, chiếc áo vải thô nhuộm vỏ bàng sạch sẽ phẳng nếp, phía sau là đàn con lít nhít, thằng Tý bốn tuổi tay cầm chiếc kẹo mộng lúa hình chú trâu mộng tung tăng nhảy chân sáo. Theo sau Bác Hai là Cụ giáo Phan trong tà áo the đen đĩnh đạc, chòm râu cước rung rinh trong nắng sớm.

— Năm mới chúc thím Bàng cùng hai cháu phúc lộc tràn trề, an khang khang kiện! — Tiếng Bác Hai oang oang sang sảng xua tan cái lạnh sót lại của mùa đông.

— Đội ơn cụ giáo, đội ơn bác Hai và các cháu đã sớm sang chơi nhà! — Bàng thị đon đả bưng chiếc khay gỗ mộc bước ra, cẩn thận đặt lên phản chiếc ấm tích ủ trà sen thơm ngát cùng đĩa kẹo mạch nha cắt khúc rắc mè rang thơm lừng.

Cụ giáo Phan khoan thai ngồi xuống mép phản, nâng chén trà xuân còn bốc khói nghi ngút, nhấp một ngụm rồi mỉm cười đôn hậu — Trà sen thanh tao đượm vị ngọt bùi của kẹo mầm lúa, thật là phong vị hiếm có ở chốn thôn dã! Bác Hai này, làng Cổ Mộc ta xưa nay chỉ biết cấy lúa bãi bồi, gặp năm sương muối thì nhà nào nhà nấy đứt bữa thắt ruột. Nay nhờ ơn trời ban và lòng kiên tâm của mẹ con thím Bàng, xóm Bến Vôi không những rũ sạch bóng ma hủ tục thóc độc, mà còn gây dựng được phường kẹo mạch nha nức tiếng. Hai mươi đôi bồ kẹo giao cho thuyền buôn họ Trần xuôi về kinh kỳ, ấy là cái mầm lộc lớn lưu truyền cho muôn đời con cháu sau này vậy!Bác Hai cối xay vỗ đùi đánh đét, mắt sáng rực niềm phấn khởi — Cụ giáo nói chí phải! Nhờ thím Bàng dắt mối gom thóc mộng, cắt đặt công việc giã nếp, gọt gừng sòng phẳng, mấy nhà xóm bãi như nhà tôi ăn Tết đầy ắp nồi bánh chưng, thằng Tý với mấy đứa nhỏ đứa nào cũng có manh áo ấm lành lặn. Tình làng nghĩa xóm nương nhau mà qua cơn bĩ cực, ấm áp hơn bao giờ hết!

Nhấp chén trà thơm, Bác Hai hạ thấp giọng, buông một tiếng thở dài nhẹ nhõm — Mà này thím Bàng, chuyện ngoài chợ huyện sáng nay nghe người ta kháo nhau, lão Tiền Bá Hưng đêm ba mươi đã thuê xe bò dọn sạch tàn tích kho đường thối, gạt nước mắt dắt díu họ hàng trốn nợ đi biệt xứ rồi. Cả cơ nghiệp cho vay nặng lãi, chèn ép kẻ nghèo tích cóp cả đời, rốt cuộc tiêu tan theo mây khói bến sông. Đúng là ác giả ác báo, trời xanh có mắt cả!

Cụ giáo Phan khẽ vuốt chòm râu bạc, trầm ngâm buông lời mực thước — Người gieo gió ắt gặt bão. Thói bất nhân, trục lợi trên sự cùng quẫn của dân lành thì cơ nghiệp dẫu cao như núi cũng có ngày sụp đổ. Năm mới bước sang, ân oán cũ xin gửi lại dòng nước sông Đáy cuồn cuộn trôi đi. Điều quý giá nhất còn ở lại chính là tấc đất bãi bồi thơm ngát mùi lúa non và tấm lòng thơm thảo của xóm nghèo.

Nghe những lời phân tỏ của hai bậc trưởng bối, Hoài Cẩn đứng nép bên cạnh mẹ, lòng ngập tràn sự thanh thản khôn xiết. Những mưu toan siết nợ, những đòn roi hiểm độc và sự câu kết của phường buôn tham tàn từng đè nặng lên gian nhà tranh dột nát ngày nào, nay đã vĩnh viễn trôi xa như làn bọt nước ven sông. Đất bãi bồi này vẫn vẹn nguyên là chốn dung thân chở che ba mẹ con, rực rỡ dưới ánh nắng đầu xuân.

Cậu bé lặng lẽ cúi đầu nhìn hai bàn tay nhỏ xíu của mình. Từng công thức men vi sinh, từng quy chuẩn nhiệt độ và cơ chế chuyển hóa tinh bột phức tạp của một chuyên gia công nghệ kiếp trước, giờ đây cậu quyết định xếp gọn lại, phong kín vào góc sâu thẳm nhất của ký ức. Nơi bến sông nghèo này, không cần đến những thuật ngữ cao xa hay hào quang danh vọng; điều thực sự cứu sống gia đình và sưởi ấm tâm can con người chính là hạt gạo nếp dẻo thơm, mầm lúa ngọt lành kết tinh từ giọt mồ hôi chân chất và ngọn lửa yêu thương bền bỉ nơi chái bếp.

Mặt trời dần đứng bóng, bà con xóm bãi lại lục tục kéo sang rộn rã chúc tụng, tiếng cười nói giòn tan râm ran khắp bờ đê. Mâm cơm tân xuân ấm áp với bát canh măng mộc mạc, đĩa xôi gấc đỏ au và đĩa kẹo mộng lúa ngọt lịm được dọn ra giữa nếp nhà mới vững chãi.

Đêm xuân đầu tiên buông xuống êm đềm, gió sông Đáy thổi vào mát rượi, mang theo hơi thở mát lành của phù sa màu mỡ. Trong gian nhà ngói mới khang trang, ngọn đèn dầu lạc sáng tỏ bên cạnh chậu than hồng đượm lửa, tỏa hơi ấm lan khắp gian phòng.

Bàng thị ngồi trên phản gỗ, dang rộng đôi cánh tay gầy guộc ôm trọn hai đứa con vào lòng. Đôi bàn tay nứt nẻ sương gió của người mẹ khẽ v**t v* mái tóc mượt mà của Thanh Trúc, rồi luồn vào vỗ về bờ vai bé nhỏ của Hoài Cẩn.

— Mẹ con mình vượt qua cơn giông bão rồi các con ạ… — Giọng Bàng thị run run, ngấn lệ xúc động nhưng khóe môi nở nụ cười rạng rỡ. — Nhờ trời phật phù hộ, nhờ có hai con ngoan ngoãn bên đời, mẹ mới có ngày hôm nay.

Thanh Trúc nép đầu vào ngực mẹ, hít hà mùi hương bồ kết thân thương, đôi mắt trong trẻo khép hờ trong niềm an yên tuyệt đối.

Hoài Cẩn ngả đầu tựa vào đùi mẹ, lắng nghe nhịp thở dịu dàng và hơi ấm chở che của tình mẫu tử bao la. Cậu bé khẽ nhắm mắt, trút bỏ hoàn toàn lớp áo giáp gai góc của một linh hồn già dặn để đón nhận trọn vẹn sự ngọt ngào, êm đềm của tuổi thơ. Bên ngoài hiên, nồi kẹo mạch nha mới vẫn đang sôi lục bục trên bếp lửa hồng, tỏa hương thơm ngát sưởi ấm cả nếp nhà, mở ra một mùa xuân mới tràn đầy hy vọng và ấm no.