Chương 2: Hạn Nợ Tiết Lập Đông

Cánh cổng liếp xiêu vẹo bị một cú đạp thô bạo hất tung sang hai bên, va mạnh vào bờ rào tre kêu răng rắc. Gió bấc lập tức thốc thẳng vào sân, mang theo hơi sương lạnh ngắt và mùi bùn lầy nồng nặc.

Hoài Cẩn bị kéo giật về phía sau. Bàng thị hoảng hốt dang rộng hai cánh tay gầy guộc, che chắn cho cậu bé và Thanh Trúc sau lưng mình. Nàng run bắn người, vạt áo nâu chắp vá dán chặt vào tấm thân mảnh khảnh đang căng lên vì sợ hãi.

Qua khe hở giữa nách áo mẹ, Hoài Cẩn nheo mắt nhìn ra khoảng sân trơn trượt.

Bước qua ngưỡng cổng là một người đàn ông trạc ngũ tuần, thân hình đẫy đà, cái bụng phệ nhô hẳn ra dưới lớp áo lụa màu gạch non bóng lộn. Trên ngực gã, chuỗi tràng hạt bằng gỗ bồ đề nâu bóng lắc lư theo từng nhịp bước, những ngón tay ngắn cũn, múp míp không ngừng lần hạt nghe lách cách, lách cách. Khuôn mặt gã tròn bè, hai con mắt một mí ti hí đảo qua đảo lại giữa đống thóc mộng vương vãi trên nền đất, khóe miệng trễ xuống lộ rõ vẻ khinh miệt. Đi kèm hai bên gã là hai tên tuần đinh lực lưỡng, tay lăm lăm gậy tre bịt sắt, mặt đằng đằng sát khí.

Đó chính là Tiền Bá Hưng, chủ tiệm cầm đồ kiêm kho thóc lớn nhất làng Cổ Mộc.

Gã dừng bước giữa sân, khẽ nhăn mũi rồi dùng ống tay áo lụa che miệng, giọng the thé cất lên — Mẹ con ngữ này điếc hết cả rồi sao? Tiếng ông gõ cổng từ đầu ngõ mà cứ trơ mặt ra đấy!

Bàng thị run rẩy cúi đầu, hai bàn tay đan chặt vào nhau đến trắng bệch, giọng nghẹn ứ — Lạy… lạy ông Tiền. Trời mưa gió dầm dề quá, cổng liếp lại kẹt… Mẹ con tôi chậm trễ vài bước, xin ông rộng lòng tha lỗi.

— Tha lỗi? — Tiền Bá Hưng cười khẩy một tiếng khô khốc, ngón tay cái gạt mạnh một hạt bồ đề — Ông đây bì bõm lội bùn đến cái xóm bãi chuột rúc này không phải để nghe mấy lời xin lỗi suông! Chị Bàng, khế ước nợ năm lượng bạc của thằng chồng đoản mệnh nhà chị còn nằm rành rành trong tráp của ta kia kìa. Ngày trước nó nằm liệt giường, thuốc thang châm cứu tốn kém bao nhiêu đều do tay ta bỏ bạc ra cứu tế. Giờ mồ mả nó xanh cỏ rồi, món nợ ấy chị tính phủi tay sao?

Nhắc đến người chồng quá cố, ngực Bàng thị nghẹn đắng, nước mắt lại ứa ra — Mẹ con tôi nào dám… Cả đời này tôi không dám quên ơn ông cứu giúp lúc ngặt nghèo. Nhưng năm nay mưa bão thất thường, sương muối phủ trắng đồng, sào ruộng bãi lúa gặt về lại… lại nảy mầm hỏng hết thế này…

— Hừ, lúa hỏng là chuyện của giời, còn nợ bạc là chuyện của người! — Tiền Bá Hưng gắt gỏng ngắt lời, bước thêm một bước khiến lớp bùn nhão dưới chân bắn tung tóe — Đừng có đem cái đống thóc rác rưởi ấy ra mà kể khổ với ta! Hôm nay ta đến đây báo cho chị biết, đúng tiết Lập đông, tức là tròn năm ngày nữa, chị phải nộp đủ một quan tiền lãi kỳ đầu cho ta. Không thiếu một đồng kẽm!

Một quan tiền! Con số thốt ra từ miệng gã chủ nợ như một tảng đá ngàn cân giáng thẳng xuống mái nhà tranh dột nát. Một quan tiền bằng sáu trăm đồng tiền kẽm, giữa cái mùa giáp hạt đói rã ruột này, đến một bát cháo hoa lót dạ còn khó kiếm, người đàn bà góa bụa đào đâu ra số tiền lớn dường ấy trong năm ngày ngắn ngủi?

Bàng thị sụp quỳ xuống nền đất ướt, hai tay chắp lại van lơn — Cắn rơm cắn cỏ lạy ông Tiền! Năm ngày thì ngắn ngủi quá, xóm nghèo này ai cũng đang túng quẫn, tôi biết xoay xở nơi đâu… Xin ông rủ lòng thương xót hai đứa trẻ mồ côi, cho mẹ con tôi khất qua đợt rét này, sang xuân tôi đi làm thuê làm mướn cày sâu cuốc bẫm trả dần cho ông…

— Khất à? — Tiền Bá Hưng trợn trừng đôi mắt ti hí, tràng hạt trong tay gõ mạnh vào nhau nghe một tiếng “cạch” chói tai — Ông đây mở tiệm cầm đồ chứ không mở am từ thiện! Năm lượng bạc gốc ta chưa đòi một cắc, chỉ thu một quan tiền lãi còm cõi mà chị còn dám cò kè? Nghe cho rõ đây! Đúng ngày Lập đông, nếu trước lúc mặt trời lặn mà không có đủ một quan tiền đặt lên bàn ta, thì trễ một khắc thôi, ta cũng sẽ sai tuần đinh đến tịch biên sạch sẽ!

Gã đưa ngón tay trỏ béo múp chỉ thẳng vào nóc nhà tranh xiêu vẹo rồi lia ra khoảnh đất bãi bồi ven sông — Gian nhà rách này, khoảnh đất bãi trước bến này, đều đã điểm chỉ trên khế ước. Đến lúc ấy, đừng trách Tiền Bá Hưng này cạn tình! Ta sẽ đuổi cổ cả ba mẹ con mày ra khỏi làng Cổ Mộc, cho đi ăn mày xó chợ cùng đàn chó hoang!

Hai tên tuần đinh phía sau lập tức gõ mạnh đuôi gậy sắt xuống đất bùn tạo thành tiếng nện uỳnh uỳnh đe dọa.

Thanh Trúc sợ hãi nép chặt vào sườn mẹ, đôi bàn tay nhỏ bé lần tìm bàn tay Hoài Cẩn, run rẩy nắm lấy. Đôi mắt mờ đục của cô bé mở to vô hồn, ngấn lệ tràn qua khóe mi:— Cẩn nhi ơi… Chị sợ lắm…

Hoài Cẩn siết chặt bàn tay lạnh ngắt của chị gái. Cậu đứng im lìm, đôi mắt đen láy nhìn chằm chằm vào từng cử chỉ của Tiền Bá Hưng. Trong lòng cậu hiểu rõ mười mươi, gã trọc phú này vốn chẳng thiếu gì một quan tiền lãi lẻ. Mục đích thực sự của gã là nhắm vào mảnh đất bãi bồi màu mỡ ven sông Đáy này để mở rộng bến đỗ thuyền bè, trung chuyển hàng hóa cho phường buôn. Gã cố tình chọn lúc ngặt nghèo nhất, dồn mẹ con cậu vào đường cùng để nuốt trọn gia sản hương hỏa của người cha đã khuất.

— Nhớ lấy đấy! Đúng tiết Lập đông!

Tiền Bá Hưng phun một bãi nước bọt xuống đống thóc nảy mầm dưới đất, rồi hất vạt áo lụa quay ngoắt người, dẫn theo hai tên tuần đinh nghênh ngang bước ra ngõ.

Tiếng bước chân bì bõm xa dần, trả lại cho gian nhà tranh bầu không khí im lìm đến nghẹt thở. Chỉ còn tiếng gió bấc rít qua khe liếp và tiếng mưa phùn rơi lộp độp trên mái rạ mục.

Bàng thị vẫn quỳ bất động giữa sân. Đôi vai gầy rung lên bần bật, rồi nàng gục đầu xuống bùn đất, bật ra tiếng khóc nghẹn ngào, xé ruột xé gan — Trời ơi là trời… Chồng tôi mất sớm, bỏ lại ba mẹ con tôi bơ vơ giữa cõi đời… Năm ngày nữa lấy đâu ra một quan tiền… Mất nhà rồi thì mẹ con biết trốn chui trốn nhủi vào đâu…

Càng khóc, nỗi tuyệt vọng càng dâng tràn như cơn lũ cuốn phăng chút lý trí tàn dư. Bàng thị đột ngột ngẩng phắt dậy, đôi mắt đỏ hoe thất thần dại đi. Nàng không nhìn hai con, mà quay ngoắt người, lao như điên dại về phía bờ sông Đáy ngoài rào thưa, nơi dòng nước mùa đông cuồn cuộn chảy xiết dưới lớp sương mù.

— Mẹ! — Thanh Trúc hoảng hốt kêu lên khi nghe tiếng bước chân chạy xé gió của mẹ, cô bé quờ quạng vấp ngã nhào xuống đất.

Hoài Cẩn giật thót tim. Cậu lập tức lao vút đi, dùng hết sức bình sinh của cơ thể năm tuổi đuổi theo. Ngay sát mép nước bãi bồi trơn trượt, khi Bàng thị chỉ còn cách dòng nước lạnh buốt vài bước chân, Hoài Cẩn đã nhào tới, hai cánh tay nhỏ xíu ôm chặt cứng lấy cổ chân khẳng khiu của mẹ.

— Mẹ! Mẹ đứng lại! Mẹ đừng bỏ chị em con!

Sức níu bất ngờ của con trai làm Bàng thị khựng lại, ngã ngồi bệt xuống đám cỏ gấu ướt sũng bên mép nước. Dòng sông Đáy đỏ ngầu phù sa gầm gừ ngay dưới chân, bọt nước lạnh bắn cả lên mặt hai mẹ con.

Bàng thị ôm lấy mặt, khóc nấc lên từng cơn — Cẩn nhi… Thả mẹ ra con ơi! Mẹ bất tài vô dụng, không giữ nổi mái nhà cho các con… Sống thế này chỉ làm khổ chị em con thôi… Chi bằng để mẹ theo bố các con dưới suối vàng…

— Không được! — Hoài Cẩn hét lên, giọng nói non nớt nhưng đanh thép, vang vọng giữa bờ sông vắng.

Cậu bé quỳ thẳng dậy trước mặt mẹ. Hai bàn tay nhỏ xíu của cậu áp chặt lấy gò má hốc hác, nứt nẻ vì sương gió của Bàng thị, kéo ánh nhìn của nàng hướng thẳng về phía mình. Đôi mắt đen láy của Hoài Cẩn bừng sáng lên một ngọn lửa kiên định khác thường, không hề có chút bóng dáng của sự sợ hãi hay yếu đuối — Mẹ nhìn con này! Bố đã mất rồi, nhà mình chỉ còn có mẹ thôi! Mẹ mà chết thì con với chị Trúc biết sống sao với người đời? Tiền Bá Hưng muốn dồn nhà mình vào chỗ chết để cướp đất, mẹ chết là mắc mưu gã rồi!

Bàng thị sững sờ. Đôi môi thâm tím run rẩy, nàng trân trân nhìn đứa con trai út. Những lời nói ấy rành rọt, khúc chiết đến mức khiến nàng bàng hoàng tỉnh cả người.

Hoài Cẩn chỉ tay ngược về phía đống thóc nảy mầm ngoài hiên nhà, giọng quả quyết lạ thường — Một quan tiền không thể làm mẹ con mình chết được đâu mẹ! Mộng lúa ngoài kia chính là lộc trời ban, là đường sống duy nhất mà ông tiên mách cho con. Mầm thóc ấy đem phơi khô nghiền nhỏ rồi ủ với gạo nếp sẽ nấu ra thứ mật ngọt lành vô giá. Con biết cách làm! Con chắc chắn sẽ giúp mẹ nấu được mẻ kẹo đem bán lấy tiền đóng đủ một quan tiền cho gã trước tiết Lập đông! Mẹ phải tin con!

Gió bấc lại thổi thốc qua bãi sông, lạnh buốt xương tủy. Nhưng nhìn sâu vào ánh mắt rực sáng khác thường và sự kiên định không ngờ của đứa con trai lên năm, bàn tay run rẩy vì giá rét của Bàng thị bỗng khựng lại giữa lằn ranh tuyệt vọng.