Chương 13: Liên Kết Xóm Bến Vôi

Mùi thuốc lào khét lẹt nương theo làn gió buốt lách qua khe liếp, xộc thẳng vào sống mũi khiến Hoài Cẩn nín thở. Nằm im trên ổ rơm, cậu hé mắt nhìn vệt tàn lửa đỏ au bên ngoài vách đất. Tiếng bước chân rón rén lạo xạo giẫm lên lá ổi khô rồi lùi dần ra ngõ, chìm hẳn vào tiếng gió bấc gầm gào.

Hoài Cẩn khẽ thở phào, đợi chừng một tuần hương cho không gian ngoài vườn tĩnh lặng trở lại mới an tâm chợp mắt.

Sương muối còn giăng trắng xóa trên những đọt chuối ngự ven sông, Hoài Cẩn đã thức giấc. Cậu kéo nhẹ vạt áo nâu chắp vá của mẹ, thì thầm khi gian bếp còn mờ mịt hơi sương: — Mẹ ơi, đêm qua có tuần đinh của ông Tiền rình mò ngoài vách bếp rít thuốc lào. Sáng nay mẹ con mình phải cài then cổng cho cẩn thận, lấy thêm mấy thanh tre đực gài chặt lại. Lò mật nhà ta đỏ lửa kiếm ra tiền bạc, kẻ xấu ắt chẳng chịu để yên đâu ạ.

Bàng thị nghe con nói thì thảng thốt, vội buông chiếc rổ sề xuống đất, mặt mày tái mét: — Thật thế sao con? Chúng rắp tâm hại nhà mình ư?

— Mẹ đừng sợ. — Hoài Cẩn nắm lấy ngón tay nứt nẻ của mẹ, giọng rành rọt — Chúng mới lén lút dò la chứ chưa dám làm càn. Nhưng muốn giữ được lò kẹo, một mình mẹ không thể vừa đun bếp vừa canh chừng. Mẹ hãy sang ngay nhà Bác Hai và mấy nhà nghèo quanh xóm bàn chuyện thu mua thóc mộng như đêm qua con thưa. Có bà con chung tay làm lụng, nhà ta đông người thì đám tuần đinh dẫu muốn gây sự cũng phải kiêng dè.

Bàng thị gật đầu, vội vàng lấy then tre gài chặt cổng rào rồi tất tả bước qua màn sương sớm sang nhà hàng xóm.

Chỉ một lát sau, tiếng bước chân rầm rập ngoài ngõ đã vọng vào. Bác Hai cối xay sải bước dẫn đầu, theo sau là thím Ba gầy guộc cùng bác Bảy chèo đò với manh áo tơi rách bươm. Gương mặt ai nấy đều hằn sâu nỗi nhọc nhằn của mùa giáp hạt, ánh mắt vừa mừng rỡ lại vừa ngập ngừng e ngại.

Vừa bước vào sân, bác Bảy đã chắp hai bàn tay thô ráp trước ngực, giọng run run: — Thím Bàng ơi, thím nói thật đấy chứ? Thóc nhà tôi gặt về gặp mấy trận mưa dầm, mộng trồi dài cả tấc, đem ra cối giã thì nát bấy, người già trong họ cứ bảo thóc mộng dính độc khí của trời đất, dặn phải đem đổ xuống sông Đáy. Thím thật sự bỏ tiền kẽm ra mua lại hết số thóc ấy sao?

Thím Ba cũng ngập ngừng tiếp lời: — Cả xóm này ai chẳng thắt ruột vì đống thóc mọc mầm. Nhưng thím mua về làm kẹo, lỡ ăn vào có bề nào thì tội vạ chết…

Bàng thị mỉm cười đôn hậu, chỉ tay sang đàn con của Bác Hai đang chạy lon ton theo sau: — Các bác cứ nhìn thằng Tý nhà anh Hai đây này. Đêm trước nó ho rũ rượi tím tái cả mặt mày, thế mà ngậm mấy miếng kẹo mạch nha gừng mầm lúa nhà em đã dứt cơn ho, nay chạy nhảy hồng hào cả người. Em xin mua lại thóc mộng với giá hai mươi đồng tiền kẽm một thúng, đúng bằng nửa giá thóc thường, lại gửi thêm tiền công giã nếp, rửa gừng cho các bác. Nhà em lấy đâu ra của nả để lừa gạt bà con lối xóm!

Bác Hai cối xay vỗ mạnh vào bắp đùi săn chắc, giọng oang oang xua tan nỗi hồ nghi: — Mẹ con thím Bàng nói gan ruột đấy! Hôm qua tôi cùng thím ấy gánh kẹo lên chợ Huyện, người ta tranh nhau mua sạch bóng, còn đổi được cả bạc trắng mang về. Mộng lúa này là lộc trời chứ độc hại nỗi gì! Bà con mau về gánh thóc mộng sang đây, chúng ta chung tay làm kẹo kiếm tiền đong gạo, sợ gì cái đói mùa đông!Lời phân trần của Bác Hai như ngọn lửa sưởi ấm nỗi hoang mang bấy lâu. Bác Bảy và thím Ba mừng rỡ gạt nước mắt, tức tốc chạy về ngõ bãi. Chẳng mấy chốc, từng thúng thóc mộng mập mạp trắng nõn được gánh sang, xếp thành hàng dài trước hiên nhà.

Khoảnh đất trước hiên và góc sân gạch nhà Bác Hai bỗng chốc rộn rã hẳn lên. Bác Hai c** tr*n trùng trục, đôi cánh tay gân guốc ghì chặt tay đòn, đẩy chiếc cối đá xay mộng lúa chạy rào rào. Bột mộng sau khi xay qua cối đá tuôn ra vàng mịn như phấn hoa, thơm dịu mùi cỏ non. Ở góc sân, bác Bảy cùng hai thanh niên lực lưỡng cầm chày giã nếp huỳnh huỵch, mồ hôi túa ra nhỏ giọt xuống nền đất lạnh căm. Thím Ba cùng mấy người phụ nữ ngồi quanh vại nước, thoăn thoắt gọt từng củ gừng sẻ cay nồng rồi đem giã vắt lấy từng bát nước cốt đặc sánh.

Trong gian bếp ấm sực khói trấu, Hoài Cẩn đứng cạnh chõ xôi nếp bốc khói nghi ngút. Cậu bé không trực tiếp ra lệnh mà khẽ kéo vạt áo mẹ, thì thầm từng bước nhỏ. Bàng thị lắng nghe rồi cất giọng dặn dò mấy thím đang ngồi canh bếp: — Các thím ơi, xôi nếp dỡ ra mẹt phải tãi thật mỏng cho bay bớt hơi nóng, sờ tay thấy âm ấm như nước tắm trẻ con mới được trộn bột mộng vào. Nóng quá thì mộng lúa chết héo, mà nguội quá thì hạt nếp không chịu tiết mật đâu!

Bên chiếc phản gỗ kê sát vách bếp, Thanh Trúc ngồi ngay ngắn, đôi mắt phủ màng mộng khép hờ đón lấy luồng hơi ấm. Cô bé nghiêng tai lắng nghe tiếng nước sôi lục bục, cánh mũi phập phồng hít thở mùi hương từ chiếc vò sành ủ trấu. Bỗng Thanh Trúc cất tiếng trong trẻo: — Thím Ba ơi, vò số hai đã ngấu đượm rồi đấy ạ! Con ngửi thấy mùi ngọt thanh bốc lên như mùi mía nướng, không còn vị chua gắt của nếp sống nữa. Thím mở nắp cho mẹ cháu vắt nước cốt được rồi!

Mấy người phụ nữ bán tín bán nghi vội xúm lại mở nắp bồ trấu. Quả nhiên, từng hạt xôi nếp bên trong đã tan rữa thành thứ dịch lỏng ngọt lịm, óng ánh như giọt sương mai. Thím Ba nếm thử một đầu ngón tay rồi tròn mắt thảng thốt: — Kìa trời đất ơi, ngọt lịm thế này! Hạt thóc mộng vứt xó mà ngấu ra được thứ nước mật thanh khiết nhường này sao!

Nước cốt mầm lúa được lọc sạch bã qua lớp vải màn dày, đổ thẳng vào hai chiếc chảo gang lớn đỏ rực than hồng. Dưới sự nhắc nhở khéo léo của Hoài Cẩn qua lời mẹ, ngọn lửa được giữ đều đặn, không để khói ám vào lòng chảo. Từng muôi mật được khuấy tròn nhịp nhàng, quyện đều cùng bát nước cốt gừng già thơm nức.

Đến xế trưa, hai chảo mạch nha đã cô đặc lại thành thứ kẹo dẻo quánh, vàng óng như mật ong rừng, tỏa ra mùi thơm ngọt lành ấm áp khắp cả một góc xóm Bến Vôi. Hàng chục ống nứa xanh ngắt cắt sẵn được lau sạch, mọi người xúm quanh thoăn thoắt rót kẹo vào lòng ống rồi nút chặt bằng lá chuối hơ mềm. Tiếng cười nói rổn rảng, tiếng đùa vui rạng rỡ của những người nông dân nghèo xua tan đi cái giá rét căm căm của bãi bồi ven sông Đáy.

Nhìn những ống kẹo xếp đầy ắp trong hai đôi bồ tre, lòng Hoài Cẩn trào dâng niềm hy vọng. Với năng suất này, việc gom đủ bốn lượng bạc còn lại trước tiết Đông chí để giữ trọn mái nhà và dành dụm tiền chữa mắt cho chị Trúc đã nằm trong tầm tay.

“Boong… boong… boong!”

Đúng lúc ấy, từ phía đình làng Cổ Mộc bỗng vang lên ba hồi chín tiếng chiêng đồng dồn dập, chát chúa xé toạc không gian yên ả của buổi trưa đông. Tiếng chiêng gõ thúc giục, gay gắt lạ thường, báo hiệu việc quan sai nghiêm trọng nơi chiếu đình trung khiến nụ cười trên môi mọi người lập tức đông cứng lại.