Chương 12: Hơi Ấm Gian Nhà Tranh

Bóng chiếc thuyền buôn cắm cờ thuốc dập dềnh nơi khúc quanh sông Đáy khuất dần sau rặng bần xao xác, nhưng ngọn lửa ấm vừa nhen nhóm trong lòng Bàng Hoài Cẩn chẳng hề tàn lụi. Cậu bước nhanh theo gót chân mẹ và Bác Hai cối xay, rảo bước cho kịp ánh hoàng hôn đang chìm dần xuống cánh đồng cói bãi bồi.

Gió bấc cuối chiều thổi rát mặt. Khi ba bóng người về tới xóm Bến Vôi thì rặng tre đầu ngõ đã nhạt nhòa trong màn sương chập choạng. Nghe tiếng gõ then tre lách cách quen thuộc, cánh cửa liếp hé mở. Thanh Trúc lần theo vách nứa bước ra, chiếc mũi nhỏ khẽ phập phồng: — Mẹ! Cẩn nhi! Mọi người đã về rồi! Con ngửi thấy mùi gió sông và… cả mùi quang gánh nhẹ bẫng nữa, kẹo bán hết sạch rồi phải không mẹ?

Bác Hai cối xay đặt đôi bồ không xuống góc sân, cười vang xua tan cái giá lạnh: — Cháu gái tài thật, mắt chưa tỏ mà mũi đã tinh hơn cả người sáng mắt! Bán sạch veo từ giữa trưa cơ cháu ạ! Thôi, trời tối rồi, thím Bàng cầm lấy đĩa cá kho với nắm rau dền bãi này về cho mấy đứa nhỏ ăn cơm. Vợ tôi vừa dỡ niêu lúc nãy, bảo mang sang ăn cho nóng.

Bàng thị ái ngại toan chối từ, nhưng Bác Hai đã xua tay xốc đòn gánh lên vai, sải bước dài về phía căn nhà sát vách: — Hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau, khách sáo làm gì! Cứ lo cơm nước cho hai cháu, có gì mai bác cháu mình tính tiếp!

Cửa liếp khép lại, cài chặt chiếc then gỗ nghiến vững chãi. Bàng thị thắp ngọn đèn dầu lạc, ánh lửa vàng hạt đỗ tỏa ra quầng sáng êm dịu, xua bớt bóng tối ẩm thấp trong gian nhà tranh. Giữa chõng tre ọp ẹp, mâm cơm đạm bạc bốc khói nghi ngút. Đã lâu lắm rồi, từ ngày cha lâm bệnh rồi qua đời, mái nhà này mới lại có một bữa cơm thơm ngọt mùi gạo trắng chan nước cá kho béo ngậy, điểm thêm đĩa rau luộc xanh mướt.

Hoài Cẩn gắp miếng cá diếc kho tương mềm rục đặt vào bát của chị gái: — Chị Trúc ăn nhiều vào nhé, cá bùi lắm.

Thanh Trúc mỉm cười dịu dàng, nhưng bàn tay nhỏ gầy gò của cô bé lại khẽ run lên khi nghe mẹ rút chiếc đãy vải thô giắt bên hông ra. Bàng thị trút nhẹ xuống mặt chiếu cói. Tiếng tiền kẽm chạm nhau leng keng giòn tan, và ở chính giữa, một thỏi bạc lẻ trắng đục ánh lên sắc màu mát lạnh.

Bàng thị kéo tay con gái đặt lên mặt kim loại trơn nhẵn: — Trúc nhi, con sờ thử xem. Đây là một lượng bạc lẻ… và chỗ này là gần hai trăm đồng tiền kẽm người ta mua kẹo nứa ban trưa.

Ngón tay Thanh Trúc run rẩy lần theo từng đường viền của thỏi bạc, rồi mân mê từng đồng tiền kẽm tròn xoe có lỗ vuông. Khóe mắt mờ đục ngấn nước, cô bé nghẹn ngào vùi đầu vào lòng mẹ: — Thật sự là tiền bạc của nhà mình làm ra sao mẹ? Con… con cứ ngỡ mình đang nằm mơ. Mấy hôm trước nghe người ta bảo nhà mình sắp bị đuổi đi ăn mày, con sợ lắm…

— Không ai đuổi được mẹ con mình nữa đâu, Trúc nhi ngoan. — Bàng thị ôm ghì lấy con gái, nước mắt lăn dài trên đôi gò má sạm đen vì sương gió, nhưng ánh mắt đã ánh lên nét kiên cường hiếm thấy.

Hoài Cẩn đứng bên cạnh, cẩn thận lấy chiếc ống tre già đã khoét sẵn nút đậy dưới gầm giường. Cậu đỡ lấy thỏi bạc cùng các xâu tiền kẽm mẹ vừa xếp lại ngay ngắn, nhét gọn vào lòng ống nứa rồi trát một lớp đất sét non bên ngoài. Đích thân cậu bé lách người vào góc nhà, nhét chiếc ống sâu xuống khoảng đất nện dưới chân cột vách đất, phủ lên một lớp tro trấu nguội ngắt để ngụy trang.

Trở lại bên phản gỗ, Hoài Cẩn ngước nhìn mẹ, giọng nói rành rẽ và điềm tĩnh: — Mẹ ơi, một lượng bạc này cộng với tiền kẽm chắt chiu, nhà mình đã có hơn một lượng. Nhưng từ giờ tới tiết Đông chí chỉ còn chừng hơn một tháng nữa thôi. Ta vẫn còn thiếu bốn lượng bạc mới đủ trả dứt nợ gốc cho ông Tiền để chuộc lại khế ước mảnh đất bãi này.Bàng thị khẽ thở dài, nỗi lo âu lại bảng lảng trên vầng trán: — Bốn lượng bạc… số tiền ấy lớn quá con à. Nếu chỉ một mình mẹ khuấy kẹo, mỗi ngày nấu được đôi ba chảo thì làm sao gom kịp trước ngày Đông chí? Lại thêm đám phường buôn đường ngoài chợ Huyện hôm nay đã rắp tâm gây sự…

— Bởi vậy con mới tính thế này mẹ ạ. — Hoài Cẩn kéo ghế ngồi sát lại gần mẹ và chị, hạ thấp giọng thì thầm — Mùa đông năm nay sương muối rơi nhiều, gió bấc thổi buốt da buốt thịt, từ làng trên xóm dưới đến tận huyện lỵ đâu đâu cũng có người ho khan tức ngực. Nhu cầu kẹo mạch nha gừng của nhà mình rất lớn. Một mình nhà ta làm không xuể, chi bằng mẹ đứng ra thuê thêm bà con nghèo xóm bãi cùng làm.

Bàng thị mở to mắt ngạc nhiên: — Thuê bà con cùng làm ư?

— Vâng ạ. — Hoài Cẩn gật đầu quả quyết — Nhà thím Ba, nhà bác Bảy đều đang túng quẫn, thóc gặt về bị mưa dầm nảy mầm vứt xó. Mẹ hãy dùng tiền kẽm thu mua lại toàn bộ thóc mộng của họ với giá công bằng, rồi thuê họ gọt rửa gừng sẻ, giã nếp thổi xôi. Sức đàn ông như Bác Hai thì phụ xay mộng, gánh củi, dập cối đá. Nhà mình giữ phần ủ mộng và đứng bếp nấu kẹo. Như vậy vừa có thêm người làm để tăng sản lượng lên gấp năm, gấp mười, vừa giúp bà con có cái ăn qua mùa giáp hạt. Cả xóm nương tựa vào nhau, đám phường buôn hay tuần đinh có muốn ức h**p cũng không dám làm càn trước mặt số đông.

Bàng thị nghe từng lời phân tích mạch lạc, thấu tình đạt lý của đứa con trai năm tuổi mà trong lòng không khỏi kinh ngạc lẫn cảm phục. Nàng nhìn đôi mắt đen láy, sáng trong mà chững chạc của Cẩn nhi, nỗi e sợ rụt rè vốn đeo bám người đàn bà góa bụa bao năm bỗng chốc tan biến. Nàng siết chặt bàn tay nhỏ bé của con: — Con nói phải. Mẹ con mình không thể co cụm chịu trói mãi được. Ngày mai mẹ sẽ sang thưa chuyện với Bác Hai và bà con!

Thấy mẹ vững tâm, Hoài Cẩn khẽ quay sang nắm lấy bàn tay gầy gò của Thanh Trúc, giọng cậu trở nên ấm áp lạ thường: — Chị Trúc, hôm nay lúc đi ngang bến sông, em nghe người ta bảo có một chiếc thuyền buôn chở vị danh y của Tuệ Tĩnh đường từ kinh kỳ sắp ghé bến Cổ Mộc bốc thuốc làm phúc đấy.

Thanh Trúc khẽ giật mình, đôi vai gầy run lên: — Danh y… từ kinh kỳ sao em?

— Vâng! Danh y có kim bạc khéo léo, chữa được nhiều chứng nan y về mắt. Đợi gom đủ tiền trả nợ cho ông Tiền, nhà mình sẽ có dư ngân lượng để thỉnh thầy bốc thuốc, khêu màng mộng cho chị. Chị Trúc cứ tin em, nhất định sẽ có ngày chị nhìn thấy ánh mặt trời, nhìn thấy mẹ và em!

Từng lời của Hoài Cẩn như giọt mật ấm áp rót vào cõi lòng tăm tối bấy lâu của cô bé khiếm thị. Thanh Trúc không nói nên lời, chỉ biết gật đầu thật mạnh, hai giọt lệ trong veo lăn dài trên khóe mắt, khóe môi hé nở nụ cười rạng rỡ như đóa cúc đón nắng đông.

Đêm đã về khuya. Cả xóm Bến Vôi chìm sâu vào giấc ngủ dưới màn sương muối lạnh giá. Trong gian nhà tranh, tiếng thở đều đặn, thanh thản của Bàng thị và Thanh Trúc vang lên từ góc phản êm ái.

Hoài Cẩn nằm cuộn mình trên ổ rơm ấm, hai mắt khép hờ nhưng tâm trí vẫn tỉnh táo lắng nghe từng biến động của đêm đen. Gió bấc rít từng hồi qua rặng chuối sau nhà.

Bất chợt, đôi tai thính nhạy của cậu bắt được tiếng bước chân rón rén giẫm lên lớp lá khô ngoài bờ rào dâm bụt. Tiếng bước chân dừng lại ngay sát vách đất gian bếp, tiếp sau đó là tiếng lẹt xẹt của đá lửa đánh vào bùi nhùi, rồi một làn khói mang theo mùi thuốc lào khét lẹt quen thuộc của đám tuần đinh dưới trướng Tiền Bá Hưng luồn qua khe liếp, xộc thẳng vào bóng tối.