Chương 10: Gánh Hàng Ra Chợ Huyện

Bóng hai tên tuần đinh áo đỏ vừa khuất sau lũy tre dẫn sang bến sông, Hoài Cẩn khẽ siết chặt quai chiếc túi vải thô đeo bên hông. Cậu hiểu rõ ánh mắt hằn học kia mang theo điềm chẳng lành. Tiền Bá Hưng một khi đã thâu tóm các thuyền đường đen để đầu cơ trục lợi thì tuyệt đối không để yên cho một chảo kẹo mạch nha gừng mọc lên phá đám mối làm ăn béo bở.

Thấy con trai út đứng lặng bên bậu cửa, Bàng thị bước lại gần, bàn tay thô ráp khẽ đặt lên vai cậu, giọng thoáng chút lo âu: — Cẩn nhi, mẹ thấy mấy đứa tuần đinh nhà ông Tiền vừa lượn lờ ngoài dốc đê. Hay là… hay là ta cất bớt kẹo đi, chứ chọc giận lão thì khốn.

Hoài Cẩn ngước lên nhìn mẹ, ánh mắt bình tĩnh và kiên định: — Mẹ đừng sợ. Lão Tiền ghim giá đường cắt cổ là việc của lão, còn nhà mình bán kẹo cứu ho là lẽ phải. Càng giấu giếm thì chỉ tổ để lão ép giá siết nợ. Hạn Đông chí năm lượng bạc nợ gốc chẳng còn xa, chỉ quanh quẩn bán đổi vài củ khoai củ sắn ở xóm bãi thì bao giờ mới gom đủ bạc hả mẹ?

Bàng thị nghe con nói rành rẽ từng câu mà sững sờ. Đứng bên góc phản gỗ, Thanh Trúc đang tỉ mẩn dùng khăn lau từng ống nứa cũng khẽ nghiêng đầu góp lời: — Em Cẩn nói phải đấy mẹ ơi. Hương kẹo gừng nhà mình thanh sạch, thơm lành thế này, người dưới huyện lỵ đang chịu rét mướt chắc chắn sẽ chuộng lắm. Con phụ mẹ lau sạch mấy ống nứa rồi đây này.

Lời động viên của hai đứa con nhỏ như tiếp thêm luồng sinh khí cho Bàng thị. Nàng gạt đi vẻ âu lo, thoăn thoắt cùng các con rót từng muỗng kẹo mạch nha gừng vàng óng, dẻo quánh vào từng gióng nứa đã cạo sạch cùi trắng bên trong. Mỗi ống nứa dài chừng một gang tay, được nút chặt bằng lá chuối hơ lửa dẻo dai rồi chằng dây chuối khô cẩn thận. Mùi nếp ngọt quyện với gừng già thơm nức gian nhà tranh, át hẳn cái lạnh lẽo của đợt sương muối ngoài sân.

Trời vừa hửng sáng, khi mặt sông Đáy còn mờ mịt hơi sương, cánh cổng liếp bỗng kêu cọt kẹt. Bác Hai cối xay sải bước đi vào, trên vai vắt chiếc đòn gánh tre đực lên nước bóng loáng, phía sau dắt theo chiếc then cài cửa bằng gỗ nghiến to bản.

— Thím Bàng, thằng Cẩn đâu rồi? — Giọng Bác Hai vang lên oang oang, xua tan màn sương sớm — Đôi bồ kẹo đâu, để tôi gánh cho! Đê sông Đáy gió quất như dao cạo, từ đây lên chợ Huyện những mười lăm dặm đường dài, mẹ con thím chân yếu tay mềm gánh làm sao nổi! Đàn con tôi nhờ kẹo gừng của thím mà qua cơn ho giật, chút sức mọn này tôi gánh đỡ chẳng thấm tháp gì đâu!

Bàng thị nghẹn ngào chắp tay: — Bác Hai tốt bụng quá, mẹ con em chẳng biết lấy gì đền đáp…

— Ơ kìa, người một xóm tối lửa tắt đèn có nhau, ơn huệ gì! — Bác Hai gạt phắt đi, với tay nhấc bổng đôi bồ tre chứa đầy ống kẹo lên vai một cách nhẹ tênh — Tôi còn nghe phong phanh lão Tiền sai người dòm ngó, để tôi đi cùng xem đứa nào dám giở trò càn rỡ!

Thế là Bàng thị dặn Thanh Trúc cài chặt then cửa ở nhà trông nom, rồi dắt tay Hoài Cẩn cất bước theo sau Bác Hai. Ba người men theo triền đê đất đỏ hướng về phía huyện lỵ. Gió bấc rít từng hồi buốt lạnh qua những bụi cỏ may xơ xác ven đường, quất thẳng vào mặt buốt rát. Hoài Cẩn bước từng bước ngắn nhưng vững chãi bên mẹ, lồng ngực ấm áp bởi chiếc khăn nâu cũ Bàng thị cẩn thận quấn quanh cổ cho cậu.

Trải qua hơn hai canh giờ lội gió ngược dòng sông Đáy, khung cảnh chợ Huyện sầm uất dần hiện ra dưới chân cầu đá. Tiếng hò reo, tiếng người mua kẻ bán ồn ả át cả tiếng sóng vỗ mạn thuyền. Đây là nơi hội tụ thuyền buôn khắp các mạn sông, hàng quán san sát, mùi khói thuốc bắc lẫn với mùi rơm rạ ẩm ướt tạo nên một khung cảnh nhộn nhịp khác hẳn sự vắng vẻ của xóm Bến Vôi.

Hoài Cẩn đưa mắt quan sát khắp dãy hàng quán. Ngay mé chợ gần bến sông, sạp hàng của phường buôn đường mía đang ken đặc người đứng đợi. Mấy tên thợ đường mặt mày bặm trợn, tay cầm muôi sắt lớn, thái độ kênh kiệu gõ lách cách vào mép thau: — Đi chỗ khác! Có mười đồng kẽm mà đòi mua nửa lạng đường đen à? Trời rét này thuyền không về, giá đường tăng gấp ba rồi! Không có tiền thì về mà húp nước cháo lừa miệng, đừng có đứng chật chỗ của các quan khách giàu sang!Một bà lão lưng còng ôm đứa cháu nhỏ đang ho rũ rượi, nước mắt ngắn dài van nài: — Lạy các thầy, cháu tôi ho rát ruột mấy hôm nay rồi, xin các thầy bớt cho một vài đồng kẽm làm phước…

— Phước cái nỗi gì! Không tiền thì biến! — Tên thợ đường quát lớn, thô bạo hất vạt áo khiến bà lão lảo đảo suýt ngã xuống nền đất lầy lội.

Chứng kiến cảnh tượng tàn nhẫn ấy, ngọn lửa phẫn uất bùng lên trong lòng Hoài Cẩn. Cậu quay sang khẽ giật vạt áo Bàng thị, chỉ vào khoảnh đất trống dưới gốc cây đa cổ thụ đầu chợ: — Mẹ ơi, mình hạ gánh kẹo ở đằng kia đi ạ!

Bác Hai cối xay đặt đôi bồ xuống đất đánh cộp một tiếng dứt khoát. Bàng thị trải tấm manh chiếu rách, xếp từng ống nứa xanh mướt ra ngoài, rồi cẩn thận rút chiếc nút lá chuối của ống kẹo đầu tiên.

Khoảnh khắc lớp lá chuối vừa mở ra, luồng hơi ngọt ngào của mầm lúa quyện với vị cay nồng, ấm sực của gừng sẻ lập tức lan tỏa vào không gian ẩm lạnh. Mùi hương thanh khiết, thơm nức khác hẳn mùi hăng hắc, khét nồng của thứ đường mía đen thô lậu bên kia bến sông.

Hoài Cẩn dùng thanh tre cật khẽ khều một chút mật màu vàng hổ phách, bước nhanh đến trước mặt bà lão vừa bị xua đuổi, cất giọng trong trẻo: — Bà ơi, bà cho em nhỏ ngậm chút kẹo này đi ạ. Kẹo mộng lúa với nước gừng già ấm phổi ấm họng, ngậm vào là đỡ rát cuống họng ngay đấy bà.

Bà lão sững sờ, nhìn cậu bé kháu khỉnh rồi nhìn giọt mật vàng trong vắt trên đầu que tre. Đứa trẻ trong lòng bà đang thở khò khè, vừa ngửi thấy mùi thơm liền ngơ ngác há miệng. Giọt kẹo dẻo quánh tan êm trên đầu lưỡi, vị ngọt dịu dàng cùng hơi ấm cay cay lập tức làm dịu cơn sặc sụa. Đứa bé chớp chớp mắt, tiếng ho nghẹn đờm bỗng lắng hẳn xuống, khuôn mặt nhỏ nhắn giãn ra trong sự dễ chịu.

— Trời đất ơi! Ngọt thanh mà ấm bụng quá! — Bà lão mừng rỡ kêu lên, vội run run móc mấy đồng tiền kẽm trong túi áo — Bán cho tôi, bán cho tôi một ống nứa này với thím ơi!

Tiếng kêu của bà lão như một hồi chuông thu hút sự chú ý của cả góc chợ. Người đi chợ mùa đông vốn đang khốn khổ vì gió rét và chứng ho gió, lại chịu không nổi cảnh phường buôn chèn ép giá đường, lập tức ùa tới vây kín gánh hàng của Bàng thị.

— Kẹo gì mà thơm lừng thế này? Cho tôi nếm thử một chút! — Vừa ngọt vừa ấm họng, không hề gắt cổ như đường mía đen! Thím ơi bán cho tôi hai ống! — Tôi ba ống, lấy cho tôi ống nào nhiều gừng ấy nhé!

Tiếng người hỏi mua rộn rã xua tan đi cái lạnh thấu xương của phiên chợ sớm. Bàng thị hai má ửng hồng vì xúc động, tay thoăn thoắt bọc kẹo thu tiền kẽm, miệng không ngớt lời cảm tạ. Bác Hai cối xay đứng bên cạnh cười ha hả, hai tay chống nạnh đầy vẻ hãnh diện.

Giữa lúc bà con đang chen lấn nườm nượp đưa tiền kẽm đổi lấy những ống mạch nha thơm phức, đám đông phía ngoài bỗng dạt ra hai bên bởi những tiếng chửi bới thô lỗ. Ba gã đàn ông vạm vỡ, mặc áo chẽn đen, tay lăm lăm gậy sắt lù lù tiến lại, ánh mắt hung hãn đằng đằng sát khí nhìn chằm chằm vào gánh hàng của mẹ con Bàng thị.