Chương 17: Chuộc Lại Non Sông

Tiếng móng sắt dộng khan khốc trên mặt đá vụn mỗi lúc một gần, cào rách toang màn sương đục còn giăng mỏng tang trên những vòm tre bến sông Trà Bồng. Mai Lan đứng nép bên bậu cửa từ đường, hai bàn tay buốt cóng ghì chặt lấy vạt áo bà ba, cảm nhận rõ rệt từng chấn động nặng nề truyền qua thềm gạch Bát Tràng. Cạnh cô, Cụ Cố Thuận vẫn ngồi bất động trên chiếc ghế mây già, hai bàn tay xương xẩu đặt ngay ngắn trên đầu gậy song, vầng trán nhăn nheo hướng thẳng ra khoảng sân đất nện.

Mặt trời vừa nhô lên ngang ngọn tre sau vườn, hắt ánh nắng hanh vàng lạnh lẽo xuống chiếc xe ngựa phủ rèm đen vừa dừng xịch trước ngõ. Cánh cửa xe bật mở. Mã Khắc bước xuống, tấm áo dạ màu xanh lông chả viền nhung bóng loáng phất phơ theo từng bước đi khệnh khạng. Theo sát gót gã là viên đội lính cơ đội nón dấu, tay lăm lăm bao gươm đồng, cùng dăm tên tay sai mặt mày bặm trợn, súng kíp bồng ngang hông, gậy gộc gõ cồm cộm vào ống quần lụa mỡ gà.

Bác Ba Quỳ siết chặt chiếc đòn xóc trong tay, toan sấn tới thì Cụ Cố khẽ gõ mũi gậy xuống nền gạch, một tiếng cộc khô khốc mà đanh gọn khiến cả sân vườn lặng ngắt.

Mã Khắc cười khẩy, bước thẳng vào giữa sân, mắt liếc quanh đám thợ làng đang đứng ken đặc hai bên rào dâm bụt. Giọng gã the thé cất lên, cố ý kéo dài từng tiếng cho cả xóm nghe rõ — Canh năm vừa điểm, gà vừa gáy rộ, xem chừng nhà họ Châu các người vẫn chưa dọn dẹp xong đồ đạc nhỉ? Giờ Ngọ hôm nay là hạn chót, nhưng quan trên cùng thầy buôn chúng tôi bận trăm công nghìn việc nơi tỉnh hạt, chẳng rảnh rỗi đâu mà đợi các người kỳ kèo đến trưa. Khế ước ba trăm đồng bạc hoa xòe cầm cố mảnh đất hương hỏa này, rành rành điểm chỉ son tươi đây!

Gã giơ cao tờ giấy dó bồi lụa điều trước mặt viên đội lính cơ và dân làng, ngón tay trỏ đeo nhẫn ngọc búng tưng tưng vào mặt giấy — Có tiền trả ngay thì chìa ra, bằng không, ký vào tờ biên bản bàn giao rồi dắt díu nhau ra bãi cát mà cất chòi! Cái xưởng chày đứng ọp ẹp này, trưa nay sẽ dỡ bỏ toàn bộ để làm kho chứa thùng thiếc cho hiệu buôn tân thời!

Mai Lan nghe lồng ngực mình nghẹn thắt lại, bàn tay vô thức đưa ra che trước ngực áo Cụ Cố. Đám lính cơ đã bắt đầu dợm bước tiến lên bậc thềm, nòng súng kíp hướng về phía cửa kho dầu.

Nhưng đúng lúc ấy, cánh cửa gỗ mít gian giữa từ đường kẹt mở.

Châu Vĩnh Đạt và Châu Vĩnh Phú sóng vai bước ra. Đạt c** tr*n, vai khoác tấm khăn vải thô còn vương mùi trấu nồng, hai bắp tay gân guốc bê chiếc tráp gỗ hương sơn son tróc mép. Phú đi bên cạnh, chiếc áo dài thâm dù bám bụi đường trường bùn đất nhưng tà áo phẳng phiu, ánh mắt sáng quắc lạ thường.

Hai người bước xuống từng bậc đá, tiến thẳng tới chiếc bàn gỗ mộc kê giữa sân xưởng. Đạt không nói nửa lời, dằn mạnh chiếc tráp xuống mặt bàn nghe một tiếng cộp chắc nịch. Nắp tráp bật mở.

Trước ánh mắt sững sờ của viên đội lính cơ và đám sai nha, từng cọc bạc hoa xòe tròn trĩnh, trắng lóa, xếp ngay ngắn thành từng hàng dài phẳng lỳ, bên cạnh là một âu sành da lươn nặng trĩu những xâu tiền đồng rỉ xanh, những đồng hào, đồng xu lẻ mòn vẹt mép.

— Ba trăm đồng bạc Đông Dương hoa xòe nợ gốc, — giọng Đạt sang sảng, vang vọng khắp vòm cây — và một đồng bảy hào hai xu tiền lãi cho mười ngày qua, tính đủ đến từng trinh lẻ theo đúng khế ước! Thầy buôn Mã Khắc, mời thầy kiểm đếm!

Mã Khắc biến sắc. Nụ cười cợt nhả trên mặt gã đông cứng lại, đôi mắt hí đảo liên hồi từ cọc bạc hoa xòe sang khuôn mặt điềm tĩnh của hai anh em họ Châu. Gã lùi lại nửa bước, lắp bắp — Tiền... ở đâu ra mà nhiều thế này? Chiều qua ở trường đấu xảo tỉnh hạt, các người mới chỉ có hai trăm đồng tiền cọc! Lấy đâu ra thêm cả trăm đồng bạc trắng trong một đêm? Có phải... có phải các người đi trộm cướp, hay nhận tiền phi pháp của bọn thổ phỉ sông Trà? Thưa thầy đội, tiền này lai lịch mờ ám, không thể nhận bừa!

Tiếng xì xào phẫn nộ bùng lên từ phía bờ rào. Bác Ba Quỳ giậm chân chửi đổng — Đồ ăn không nói có! Tiền mồ hôi nước mắt của cả cái làng Dầu Nối này gom lại giúp họ Châu đấy!Viên đội lính cơ cau mày, bàn tay đặt lên đốc gươm khẽ siết lại, nhìn sang Phú gặng hỏi — Thầy buôn Mã Khắc nói có căn cứ không? Khoản tiền lớn bực này, lại có cả tiền đồng lẻ của dân gian, liệu có giấy tờ gì đối chứng việc làm ăn sòng phẳng?

Phú mỉm cười nhạt, từ tốn thò tay vào bọc áo dài lấy ra hai tờ giấy hoa tiên gấp tư, có đóng triện đỏ chót của quan Chánh chủ khảo trường đấu xảo và dấu giáp lai của hiệu buôn Vạn Hưng xứ Đà Nẵng. Phú bước lên một bước, trao tận tay viên đội lính cơ — Bẩm thầy đội, đây là bản sao khế ước bao tiêu một trăm vò dầu chày đứng họ Châu do chính quan Đốc lý và quan Chánh chủ khảo phê chuẩn tại hội chợ đấu xảo tỉnh lỵ chiều qua. Hai trăm đồng bạc hoa xòe là tiền đặt cọc rành rành trên văn tự. Còn hơn sáu mươi đồng tiền đồng, tiền hào lẻ này là mồ hôi nước mắt của thợ thuyền, bà con xóm giềng làng Dầu Nối chung tay cho vay để chuộc lại cơ nghiệp tổ tông. Từng hào từng xu đều sạch sẽ như giọt nước giếng chùa, chẳng hề vướng một hạt bụi dơ bẩn!

Viên đội lính cơ cầm tờ công văn có triện đỏ, săm soi hồi lâu rồi gật đầu cái rụp. Ông ta quay ngoắt lại nhìn Mã Khắc, giọng lạnh tanh pha chút gắt gỏng — Giấy trắng mực đen rành rành của quan tỉnh hạt, tiền bạc đủ cả gốc lẫn lãi trước giờ Ngọ theo đúng giao kèo. Thầy buôn Mã Khắc, thầy còn dây dưa chuyện gì nữa? Mau ký vào giấy biên nhận, hoàn trả tờ văn tự đất cho nhà họ Châu theo luật bảo hộ, chớ để quan trên trách cứ việc nhũng nhiễu lương dân!

Mặt Mã Khắc xám ngoét như tro bếp bễ trấu. Gã cắn chặt môi đến suýt bật máu, bàn tay run rẩy cầm lấy ngọn bút lông do Phú chìa ra. Từng nét chữ ngoằn ngoèo ký xuống tờ giấy biên nhận thu tiền như cứa vào ruột gan gã. Tờ văn tự đất hương hỏa bồi lụa điều được ném trả xuống mặt bàn một cách hậm hực.

— Được lắm... Cứ chờ xem các người lấy đâu ra dầu mà giao đủ một trăm vò trong một tháng! — Mã Khắc nghiến răng ken két, buông một lời đe dọa cay độc rồi hối hả vẫy đám tay sai quay đầu xe ngựa, cuốn bụi mịt mù rút chạy khỏi con ngõ làng.

Tiếng reo hò của dân làng Dầu Nối bùng nổ vang động cả một khúc sông Trà Bồng. Mai Lan rơm rớm nước mắt, chạy vội xuống sân cùng bác Ba Quỳ và bà con đỡ lấy tay hai người anh họ.

Đạt hai tay run rẩy nâng tờ văn tự đất hương hỏa màu đỏ điều, quay người bước chầm chậm lên thềm từ đường. Trước mặt Cụ Cố Thuận, anh quỳ sụp hai gối xuống tấm chiếu hoa, dâng mảnh giấy thiêng liêng lên ngang trán, giọng nghẹn ngào vỡ òa — Cụ Cố ơi... Tờ văn tự đất tổ tiên để lại, cháu đích tôn bất tài đã chuộc về được rồi! Cơ nghiệp ba đời họ Châu ta bên bờ Trà Bồng không bị mất vào tay kẻ gian nữa!

Cả gian từ đường chìm trong một khoảnh khắc trang nghiêm, tĩnh lặng đến mức nghe rõ cả tiếng củi trấu tí tách nổ trong lò xa xa.

Cụ Cố Châu Vĩnh Thuận khẽ nghiêng đầu, đôi mắt mờ đục rưng rưng ngấn lệ. Bàn tay gầy guộc run run vươn ra, nhưng cụ chỉ khẽ lướt những ngón tay khô ráp qua mặt giấy dó một thoáng rồi rụt lại.

Cụ chống gậy đứng thẳng dậy, đôi chân trần bước từng bước vững chãi về phía giá treo nêm gỗ kền kền bóng nhẫy mồ hôi. Bàn tay cụ nhấc chiếc nêm đực cổ truyền – vật báu gia truyền mang linh hồn của lò dầu – rồi quay lại nhìn hai người chắt.

Ánh mắt cụ dừng lại nơi Phú, rồi chuyển sang Đạt. Giọng cụ cất lên, trầm đục mà dứt khoát lạ thường — Đạt! Cầm lấy chiếc nêm này, đem trao thẳng vào tay thằng Phú cho tao!