Chương 10: Đòn Gánh Chung Vai

Gió bão bên ngoài bến sông Trà Bồng dần ngớt, chỉ còn lại tiếng mưa rả rích luồn qua kẽ liếp. Trời vừa hửng sáng, vệt mây trắng đục phía chân trời hắt chút ánh rạng ngày le lói qua khung cửa xưởng ép.

Châu Vĩnh Đạt hớt hải xô then cài, chân thấp chân cao lao vào gian xưởng. Đêm qua lo dặm lại mái chuồng bò sau hồi nhà, lòng anh như lửa đốt khi thấy gió giật tốc mấy mái rạ góc đông. Nhưng vừa bước qua ngưỡng cửa đất nện, bước chân Đạt bỗng khựng lại, mắt trợn tròn trước cảnh tượng trước mặt.

Dưới ánh sáng nhờ nhợ của ngọn đèn bão sắp cạn dầu, Cụ Cố Châu Vĩnh Thuận đang ngồi tựa vào mép phản, thân hình trăm tuổi còm cõi run lên từng chặp trong tấm tơi lá rách bươm sũng nước. Sát bên chân cụ, Vĩnh Phú quỳ sụp dưới bùn nhão, hai tay ôm ghì lấy bàn chân trần lạnh ngắt của cụ, vai rung bần bật theo từng tiếng nấc nghẹn.

Ánh mắt Đạt quét vội xuống nền đất. Ngay dưới chân súc gỗ kền kền đồ sộ vẫn treo lơ lửng trên xà nhà, một chiếc cưa tay thợ mộc hoen gỉ nằm chỏng trơ, lưỡi cưa sắc lạnh cắm phập vào vũng đất ướt, rọi thẳng vào mắt anh.

Máu trong người Đạt bỗng sôi trào, xông thẳng lên thái dương. Mọi nghi kỵ, bức bối dồn nén bấy lâu nay như mồi lửa bắt trúng chõ dầu sôi.

— Thằng khốn nạn! Chú định làm cái trò đốn mạt gì thế này?

Đạt thét lên một tiếng gầm xé toang không gian tĩnh mịch. Anh lao tới như một con thú dữ bị thương, túm chặt lấy cổ áo dài vải tây ướt sũng của Phú, lôi giật ngược em họ ra sau. Nắm đấm gân guốc thô ráp quen quai chày của Đạt vung lên, giáng thẳng xuống gò má Phú.

“Bốp!”

Cú đấm trời giáng khiến đầu Phú ngoẹo sang một bên, khóe miệng rỉ máu tươi. Phú loạng choạng ngã chúi xuống vũng bùn, nhưng không hề né tránh, cũng chẳng buồn giơ tay đỡ. Đạt mắt đỏ ngầu, xông tới bồi thêm một cú đấm nữa vào mạn sườn em họ, tiếng gầm rung bần bật cả lồng ngực — Cưa tay này ở đâu ra? Chú toan cưa súc chày kền kền của tổ tông đem bán cho thằng Mã Khắc phải không? Khốn nạn! Cụ cố một trăm hai mươi bảy tuổi dầm mưa che từng hạt giống, còn chú lại rắp tâm đâm lén sau lưng cả họ thế này à? Tao đánh chết cái thứ phản trắc như chú!

Từng cú đấm trút xuống như mưa. Bùn đất văng tung tóe lên vạt áo nâu của Đạt. Nhưng Phú chỉ cắn chặt môi, hai bàn tay buông thõng cắm ngập vào bùn đất nện. Khuôn mặt thanh tú rách toạc vài vết, đôi mắt ầng ậng nước nhìn thẳng vào người anh họ. Đến khi Đạt th* d*c, giơ nắm đấm toan nện tiếp vào mặt thì Phú bỗng bật ra tiếng cười cay đắng, khàn đặc — Đánh đi! Anh đánh chết tôi đi! Nhưng anh có biết… nếu tôi không dỡ cây chày này giao cho thuyền máy của nó trong đêm nay… thì trưa ngày thứ mười lính cơ sẽ kéo tới dán niêm phong cái xưởng này không?

Nắm đấm của Đạt sững lại giữa không trung. Gió lạnh luồn qua kẽ vách thổi bạt hơi thở dồn dập của anh.

— Chú… chú nói cái gì?

Phú gượng quỳ thẳng dậy, khóe môi tứa máu giật giật, giọng run rẩy trong nỗi đớn đau tột cùng — Mã Khắc nó giăng bẫy cả hai anh em mình từ đầu rồi, anh Đạt ơi! Nó ép tôi pha dầu bẩn để hủy hoại danh tiếng họ Châu. Rồi khi anh quẫn bách, nó dụ anh đem văn tự mảnh đất hương hỏa cắm lấy ba trăm đồng bạc hoa xòe. Nó thừa biết lò dầu thủ công đang ngập trong nợ nần, tới hạn mười ngày anh lấy đâu ra ba trăm đồng bạc mà chuộc lại đất?

Phú chỉ tay về phía súc gỗ kền kền nguyên khối treo sừng sững trên đầu — Nó bảo với tôi, chỉ cần dỡ cây chày quý này bán cho nó làm xà nhà kho, nó sẽ xé bỏ tờ giấy nợ ba trăm đồng ấy, trả lại văn tự đất cho nhánh trưởng của anh! Tôi… tôi sợ mất đất, sợ cả họ ra đê ăn mày… nên tôi mới mò vào đây lúc nửa đêm…

Phú gục đầu xuống đất, hai vai run rẩy nấc nghẹn:— Nhưng tôi sai rồi… Khi thấy Cụ Cố lấy tấm thân tàn che nia đậu giống… tôi mới biết mình hèn hạ, ngu xuẩn nhường nào! Tôi là đứa bất hiếu, anh cứ đánh chết tôi đi để tạ tội với tổ tiên!

Đạt chết lặng. Hai bàn tay đang siết chặt cổ áo Phú từ từ nới lỏng rồi buông thõng xuống. Anh loạng choạng lùi lại hai bước, lưng đập mạnh vào mép cối máng bằng gỗ mít già.

Từng lời thú nhận của Phú như sấm sét nổ tung bên tai Đạt. Hóa ra kẻ châm ngòi cho cơ sự tan hoang này không ai khác chính là anh. Sự bảo thủ, tính cố chấp sợ nhánh thứ coi thường đã đẩy anh vào bẫy ngầm của Mã Khắc. Chính bàn tay anh đã điểm chỉ mực tàu lên tờ văn tự nợ, chính sự tự ti và hèn nhát giấu giếm của anh đã dồn ép đứa em họ vào bước đường cùng quẫn, suýt nữa phạm phải tội ác tày trời.

Đạt nhìn chiếc cưa tay nằm trơ trọi dưới đất, rồi nhìn bàn tay thô kệch dính máu của mình. Sự giận dữ ban nãy tan biến, chỉ còn lại nỗi ân hận và tủi hổ xé nát tâm can.

— Đạt… Phú…

Giữa bầu không khí ngột ngạt đến nghẹt thở, một tiếng gọi thều thào, trầm đục cất lên từ phía chiếc phản gỗ.

Cụ cố Châu Vĩnh Thuận chống cây gậy song già, lưng còng rạp xuống, run rẩy dò từng bước chân trần trên nền đất ướt. Đôi mắt phủ màng mây trắng đục của cụ hướng về khoảng tối nơi hai đứa chắt đang đứng như trời trồng. Đạt vội vàng bước tới, đỡ lấy khuỷu tay khẳng khiu như nhánh củi khô của cụ.

— Cụ Cố… cụ cẩn thận ngã…

Cụ cố không ngồi xuống, mà lần bàn tay gầy guộc đầy vết chai sần nắm chặt lấy cổ tay Đạt, rồi kéo bàn tay to bè ấy đặt lên mu bàn tay đang run rẩy của Phú. Bàn tay của cụ lạnh buốt vì dầm mưa cả đêm, nhưng hơi ấm từ lòng bàn tay già nua như truyền thẳng vào da thịt hai người đàn ông.

Cụ hít một hơi sâu, giọng nói khàn đặc vang lên từng tiếng rành rẽ giữa gian xưởng tĩnh lặng — Tụi bây thấy cái cối máng chày đứng này chưa? Muốn ép được giọt dầu vàng óng, ngoài sức nặng của súc chày kền kền, người thợ phải chêm hai chiếc nêm gỗ. Một nêm đực giữ lề lối cho cối đứng vững, một nêm cái mở đường cho dầu tứa ra máng. Hai chiếc nêm ấy phải gối vào nhau, nương vào nhau mà chịu ngàn vạn nhịp chày nện xuống.

Cụ cố siết chặt hai bàn tay của Đạt và Phú lại với nhau, đôi mắt mờ đục ngước lên nhìn súc gỗ trên cao — Nêm mà vênh váo, nêm mà tách rời thì nhịp chày giáng xuống chỉ làm vỡ cối, gãy chày, dầu chẳng ra giọt nào mà gỗ nát tan tành. Anh em tụi bây cùng một khúc ruột sinh ra, một đứa giữ nghề, một đứa thức thời buôn bán, cớ sao không biết kẹp chặt lấy nhau mà chống lại sóng gió ngoài chợ huyện? Đòn gánh một đầu nặng một đầu nhẹ thì gánh làm sao nổi qua dốc hả con?

Đạt cúi gằm mặt, hai hàng nước mắt nóng hổi ứa ra, rơi lã chã xuống mu bàn tay lấm lem bùn đất của em họ. Anh nghẹn ngào siết chặt lấy những ngón tay của Phú — Chú Phú… tôi… anh có lỗi với chú! Là do anh mù quáng… anh bảo thủ hại chú ra nông nỗi này…

Phú ngước lên, đôi mắt đỏ hoe nhìn anh họ, lắc đầu nghẹn ngào — Anh Đạt… em sai rồi… từ nay em không dám toan tính quấy quá nữa đâu anh…

Cụ cố Thuận buông tay hai chắt ra. Người thợ già một trăm hai mươi bảy tuổi bỗng ưỡn thẳng bờ lưng còng, đôi chân trần găm chặt xuống nền đất nện. Cụ giơ thẳng cây gậy song già, chỉ mũi gậy đanh thép vào súc gỗ kền kền còn nguyên vẹn trên xà nhà, giọng cụ sang sảng vang dội khắp gian lò — Đứng dậy hết cho tao! Đàn ông họ Châu không được quỳ khóc như đàn bà! Mười ngày nữa Mã Khắc đòi nợ chứ gì? Ngay hôm nay, hai đứa bây vào vị trí, đích thân cầm chày đứng nén mẻ dầu này cho tao!