Chương 6: Giao ước Sáu Mươi Ngày Nắng

Mùi chua nồng quyện lẫn mùi khét lẹt của mẻ tương hỏng bốc lên từ rãnh nước mé rào, xộc thẳng vào cánh mũi ông Quý cay xè. Dưới cái nắng chang chang đổ lửa của buổi chính ngọ, hơi nóng hầm hập từ ba trăm mét vuông sân gạch Bát Tràng hắt lên rát rạt. Ông Quý đứng chôn chân bên rãnh nước đen ngòm, lồng ngực phập phồng theo từng cơn nghẹn thắt. Đôi bàn tay thô ráp buông thõng hai bên sườn vẫn không ngừng run rẩy, các khớp ngón tay phải nhức buốt như có dằm đâm.

Trước mắt ông, Uyên vẫn quỵ gối trên nền gạch bỏng rát, hai vai rung lên bần bật theo từng tiếng nấc nghẹn ngào. Tiếng khóc của đứa con gái đầu lòng như từng mũi kim châm vào da thịt người cha. Giận thì giận thật, đau xót hạt ngọc trời bị làm hư hao thì cay đắng thật, nhưng nhìn dáng hình mảnh khảnh run rẩy ấy, nỗi xót xa lại dâng lên ngập tràn đáy mắt ông.

Ông Quý hít một hơi dài, nén tiếng thở dài vào sâu trong lồng ngực. Ông bước lại gần, chiếc bóng đậm chắc đổ dài che bớt cái nắng gắt gao đang thiêu đốt tấm lưng gầy của con gái.

“Đứng dậy.” Giọng ông Quý trầm đục, khàn đặc sau cơn giận. “Vào nhà rồi nói chuyện. Đừng quỳ ngoài nắng nữa.”

Nói đoạn, ông không nhìn con mà quay lưng, lầm lũi bước qua bậc thềm đá ong vào gian nhà ngói năm gian cổ kính. Trong nhà, không khí mát dịu hơn nhờ lớp mái ngói thoi rêu phong, nhưng lại quánh đặc vẻ u tịch. Ông Quý bước đến trước bàn thờ bằng gỗ mít đặt giữa gian chính. Trên ban, di ảnh bà Thục đang mỉm cười hiền hậu dưới làn khói lam mỏng mảnh.

Ông run rẩy rút b* q** nhang trầm, châm lửa từ ngọn đèn dầu hạt đỗ rồi cắm ngay ngắn vào bát hương đồng cổ. Khói trầm bảng lảng tỏa ra, phảng phất mùi quế chi ấm áp, xua bớt đi thứ mùi chua chát vẫn còn vương vấn ngoài sân.

Sau lưng ông vang lên tiếng bước chân ngập ngừng, rồi một tiếng sụp lạy khô khốc vang lên trên nền gạch hoa cũ. Uyên đã bước vào, quỳ gối ngay sau lưng cha, hai bàn tay đan chặt đặt trên đùi, đầu cúi gằm xuống. Đôi mắt cô sưng mọng, đỏ hoe, những giọt nước mắt lăn dài làm ướt đẫm hai bên vạt áo sơ mi trắng lấm lem bụi than.

“Bố ơi… con sai rồi…” Giọng Uyên run rẩy, vỡ vụn trong tiếng nấc. “Con làm hỏng mẻ nước cốt đậu quý giá của bố… Con làm uổng phí công sức bao ngày của gia đình…”

Ông Quý chắp hai tay sau lưng, mắt vẫn đăm đắm nhìn vào đôi mắt của người vợ quá cố trong khung hình. Khớp ngón tay phải lại giật lên từng cơn buốt nhói, nhưng lòng ông còn nhức nhối hơn gấp bội.

“Chị vội cái gì?” Ông Quý trầm giọng, cố giữ cho lời lẽ không vướng chút gay gắt. “Nghề làm tương của đất Bần này lấy đất trời làm gốc, lấy sự nhẫn nại làm cốt tủy. Hạt đỗ hạt nếp cần đủ ngày đủ tháng mới trổ ra vị ngọt đượm. Chị đem máy móc, đem nhiệt độ cao ra ép nó chín non chín ép trong mười lăm ngày, chị tưởng khoa học là đốt cháy được thời gian à?”

“Con biết… con biết con nóng vội…” Uyên nghẹn ngào ngẩng lên, hai dòng lệ tuôn trào không dứt. “Nhưng con không thể ngồi yên nhìn xưởng mình chết dần được bố ơi! Con biết hết rồi… Con biết món nợ hai trăm triệu đồng ngân hàng vay chữa bệnh cho mẹ ba năm trước sắp đến hạn phát mãi. Con biết người ta đập cổng đòi nợ, biết đại lý ngoài phố cắt nửa đơn hàng… Con không thể trơ mắt nhìn mái nhà của mẹ, sản nghiệp ba đời của bố bị siết nợ!”

Lời thú nhận của con gái như tiếng sét giáng ngang tai, khiến sống lưng ông Quý khẽ chấn động. Ông quay phắt lại, ánh mắt đờ đẫn nhìn xoáy vào gương mặt giàn giụa nước mắt của Uyên “Chị… chị biết từ bao giờ?”

“Từ hôm nhân viên tín dụng đến tìm bố…” Uyên nấc lên từng hồi đau đớn. “Bố giấu chúng con, bố cắn răng chịu đau khuấy từng chum tương mỗi trưa nắng gắt để chắt bóp từng đồng. Con thương bố, con muốn làm một mẻ tương thật nhanh để kịp xuất bán lấy tiền cứu xưởng… Con từ chối cả học bổng thạc sĩ toàn phần bên Nhật Bản cũng chỉ vì muốn về đây gánh vác cùng bố. Con tưởng kiến thức vi sinh của con là giỏi giang, là cứu được nhà mình… Ai ngờ con lại làm hỏng tất cả!”

Từng lời, từng chữ của Uyên như xé toạc tấm màn ngăn cách bấy lâu nay trong lòng người cha. Ông Quý đứng sững sờ. Đôi bàn tay gân guốc buông thõng khẽ run lên bần bật. Hóa ra bấy lâu nay, ông cứ ngỡ việc mình âm thầm gánh trọn món nợ hai trăm triệu đồng, cắn răng giấu giếm bệnh tật là để bảo bọc cho các con được bình yên. Ngờ đâu chính sự im lặng khắc nghiệt và bảo thủ gia trưởng của ông đã đè nặng lên vai đứa con gái vừa bước chân ra đời, đẩy nó vào sự nôn nóng đến quẫn bách. Thằng Nam bỏ nhà đi vì uất ức bị coi là kẻ vô dụng, con Uyên thì đốt cháy quy trình vì hoảng loạn trước nguy cơ mất nhà.

Một giọt nước mắt già nua, mặn chát trượt dài qua nếp nhăn sâu hoắm trên gò má sạm đen màu đồng hun của ông Quý. Ông bước tới, đôi bàn tay thô ráp, chai sần run rẩy nâng hai vai Uyên đỡ cô đứng dậy, rồi kéo con gái vào lòng.

“Bố sai rồi… Chị Uyên ơi, là bố sai rồi…” Giọng ông Quý run rẩy, nghẹn ngào nơi cuống họng. “Bố cứ nghĩ một mình bố gánh được hết, bố sợ các con lo… Ai ngờ bố lại làm khổ các con thế này.”

Uyên vùi mặt vào bờ vai gầy guộc đượm mùi nắng và mốc nếp quen thuộc của cha, òa khóc như một đứa trẻ sau bao ngày kìm nén uất ức và áp lực. Hai cha con ôm nhau giữa gian nhà ngói, tiếng khóc hòa vào làn khói hương trầm ấm áp, xoa dịu đi những vết nứt rạn rỉ máu suốt bấy lâu.“Cộc… cộc… cộc…”

Tiếng gậy tre gõ nhịp đều đặn trên bậc thềm đá ong vang lên, cắt ngang bầu không khí xúc động. Cụ Mộc trong bộ quần áo bà ba màu nâu sồng, tay chống gậy tre, chầm chậm bước qua ngưỡng cửa gỗ lim. Đôi mắt quắc thước sau đôi mày bạc trắng nhìn quanh gian nhà, rồi dừng lại nơi hai cha con ông Quý.

“Tôi đi ngang ngõ, thấy mùi khét lạ bốc ra từ rãnh nước, lại nghe tiếng khóc trong nhà nên phải ghé chân vào.” Cụ Mộc cất giọng vang ấm, hàm răng đen nhánh màu vỏ cau khẽ mỉm cười độ lượng.

Ông Quý vội buông con gái ra, quệt nhanh giọt nước mắt trên má, cúi đầu chào bậc trưởng bối “Cháu chào cụ… Làm phiền cụ phải bận lòng rồi ạ.”

Cụ Mộc bước đến tràng kỷ, thong thả ngồi xuống, đặt chiếc gậy tre dựa vào mép bàn. Cụ đưa mắt nhìn lên di ảnh bà Thục, rồi nhìn sang Uyên đang bối rối lau nước mắt “Già này ngồi ngoài hiên nghe cả rồi. Chú Quý à, dòng nước chảy xiết thì đục, nhưng nếu cứ đắp đập ngăn dòng mãi thì thành vũng nước tù. Nghề làm tương của cha ông ta cần cái tâm kiên định, cần sự nhẫn nại của người già, điều đó không sai. Nhưng muốn hạt tương đi xa, muốn làng nghề này sống được giữa thời buổi mới, thì lại rất cần đôi mắt sáng và tri thức của lớp trẻ.”

Cụ Mộc khẽ vuốt chòm râu bạc, trầm ngâm tiếp lời “Con bé Uyên nó nóng vội là vì thương cha, thương cơ nghiệp. Khoa học không sai, cái sai là nó chưa hiểu hết cái tình của hạt đỗ, ngọn gió và con nắng trời. Thay vì ngồi đây ôm mối ấm ức rồi phủ nhận nhau, sao hai cha con không để con nắng trời ngoài kia phân xử?”

Uyên ngẩng đầu nhìn cụ Mộc, rồi quay sang nhìn cha. Trong đôi mắt sắc sảo của cô gái trẻ bỗng bừng lên một tia hy vọng mãnh liệt “Bố… Cụ Mộc nói đúng đấy ạ. Con xin bố cho con một cơ hội chuộc lỗi. Con không ép chín mười lăm ngày nữa. Con sẽ dùng phương pháp vi sinh tuyển chọn chủng nấm men thuần khiết nhất, loại bỏ tạp khuẩn và nấm mốc sinh độc tố, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm nghiêm ngặt. Nhưng con sẽ tuân thủ tuyệt đối quy trình sáu mươi ngày phơi nắng tự nhiên của bố. Hãy để con chứng minh khoa học có thể giúp tương của nhà mình sạch hơn, ngon hơn và an toàn hơn!”

Ông Quý lặng người. Ông nhìn vào ánh mắt tha thiết, kiên định của con gái, rồi nhìn sang nụ cười khích lệ đầy thâm thúy của cụ Mộc. Sau lưng ông, ánh mắt dịu hiền của người vợ quá cố trên ban thờ dường như cũng đang dõi theo, nhắc nhở ông về lời hứa giữ cho mái ấm này trọn vẹn. Ba mươi năm ôm giữ chum sành, có lẽ đã đến lúc ông phải mở lòng học cách tin tưởng thế hệ tiếp nối.

“Được.” Ông Quý hít một hơi thật sâu, giọng nói chắc nịch vang lên giữa gian nhà. “Bố chấp nhận lời đề nghị của chị. Tám mươi chiếc chum sành da lươn ngoài sân, chia đôi. Nửa phía đông bốn mươi chum, bố giữ nguyên nếp cổ truyền của ông cha. Nửa phía tây bốn mươi chum, giao cho chị làm theo cách khoa học của chị. Chúng ta lập một giao ước: Đúng sáu mươi ngày nắng! Đến ngày thứ sáu mươi mở nắp nếm thử, nếu mẻ tương của chị đạt chuẩn, vị ngọt đượm như mật ong, bố sẽ nghe theo chị chuẩn hóa toàn bộ xưởng.”

“Con đồng ý!” Uyên nghẹn ngào, nụ cười rạng rỡ bừng nở trên khuôn mặt đẫm lệ.

Trời ngả về chiều, cái nắng gay gắt dịu dần, rải một màu vàng mật ong ấm áp lên khoảng sân gạch Bát Tràng. Ông Quý cùng Uyên và cụ Mộc bước ra giữa sân. Cầm mẩu phấn trắng trên tay, ông Quý cúi người, bàn tay phải dù còn hơi run rẩy nhưng vẫn dằn từng nét phấn dứt khoát vạch một đường thẳng tắp, chia đôi khoảng sân rộng lớn và tám mươi chiếc chum sành cổ kính thành hai nửa ranh giới rõ ràng.

Đúng lúc đường phấn trắng vừa chạm đến mé hiên, một tiếng bước chân lạo xạo bất ngờ vang lên nơi đầu ngõ.

Ông Quý giật mình ngẩng đầu nhìn ra. Dưới bóng râm của rặng nhãn ven rào, bóng dáng cao gầy, lầm lũi của thằng Nam đang đứng trân trân nhìn vào. Đôi vai nó trĩu nặng chiếc ba lô bụi bặm, và trên tay, chiếc máy thu âm cầm tay vẫn đang nhấp nháy một đốm đèn đỏ thầm lặng.