Chương 4: Vị Khách Không Mời

Mưa giông mùa hạ sập xuống quá nhanh, từng đợt nước xối xả quất rát rạt lên mặt sân gạch Bát Tràng. Giữa màn mưa mù mịt, bóng dáng còm cõi của thằng Nam đã mất hút sau rặng nhãn ngả nghiêng ngoài ngõ.

Lồng ngực ông Quý nghẹn ứ, một cơn đau buốt nhói chạy dọc từ thái dương xuống bả vai. Nhưng tiếng nước mưa đập vào nắp sành da lươn bôm bốp đã kéo ông giật nảy mình trở về thực tại. Tám mươi chiếc chum sành đang phơi ngoài sân! Tương đang độ ngả nắng, chỉ cần một gáo nước mưa rỉ vào miệng chum, mẻ tương sẽ lập tức nổi váng men chua, làm ủng thối cả sản nghiệp ba đời.

“Chum... phải đậy chum!”

Ông Quý hét lên trong tiếng gió rít, bất chấp nước mưa táp buốt vào mặt, lao thốc ra giữa sân. Khớp ngón trỏ bàn tay phải co giật từng chập dữ dội, cứng đờ như một mẩu gỗ mục, nhưng ông vẫn cắn răng lấy hết sức bình sinh bấu chặt từng mép nắp sành. Chiếc nắp nặng trịch trơn tuột suýt trượt khỏi tay, ông phải tì cả lồng ngực gầy guộc vào thành chum để miết chặt lớp vải buồm dầu che kín miệng.

Nhã Uyên từ mé hiên cũng lao nhào ra màn mưa, cuống cuồng kéo những tấm bạt dứa phủ trùm lên hàng chum giữa sân. Hai cha con như hai chiếc bóng đơn độc vật lộn với trời đất. Khi chiếc nắp sành cuối cùng được chằng néo cẩn thận, mưa mới bắt đầu ngớt hạt, để lại khoảng sân loang lổ những vũng nước đục ngầu.

Dưới rãnh thoát nước sát mé tường hoa, chiếc tai nghe màu đen của thằng Nam nằm chỏng chơ, ngập trong bùn rác.

Ông Quý lảo đảo bước tới, cúi người nhặt chiếc tai nghe lên. Những ngón tay thô ráp run rẩy lau đi vệt bùn bám trên đệm m*t ướt sũng. Cái tát ban trưa dường như vẫn còn bỏng rát trên lòng bàn tay ông, hằn sâu nỗi ân hận muộn màng. Thằng bé nói đúng, ông chưa từng một lần chịu lắng nghe nó. Nhưng nhìn cơ ngơi này, nhìn món nợ đang treo lơ lửng trên đầu, làm sao ông có thể thảnh thơi mà lắng nghe những mộng tưởng viển vông?

Đêm ấy, căn nhà ngói năm gian lạnh ngắt. Uyên giam mình trong buồng muối cũ bên kính hiển vi và đống sổ sách ngổn ngang. Gian nhà ngoài chỉ còn lại tiếng tích tắc khô khốc của chiếc đồng hồ quả lắc rỉ sét. Khói hương trầm trên bàn thờ nghi ngút tỏa ra làn sương mỏng lãng đãng. Ông Quý ngồi thẫn thờ trên chiếc phản gỗ lim, nhìn đăm đắm vào di ảnh người vợ quá cố. Trong làn khói mờ ảo, gương mặt bà Thục vẫn đượm vẻ bao dung, hiền hậu như ngày còn sống.

“Tôi vụng về quá bà ơi...” Ông Quý lẩm bẩm, giọng khản đặc chìm vào bóng tối. “Thằng Nam bỏ đi rồi. Tôi nóng nảy đánh nó... Còn chị Uyên thì gánh nặng oằn vai. Tôi giữ được cái sân tương này, mà chẳng giữ nổi một bữa cơm trọn vẹn cho các con.”

Sáng hôm sau, bầu trời sau cơn mưa tạnh ráo lạ thường. Nắng đầu hạ lên sớm, rọi những vệt sáng chói chang xuống sân gạch còn bốc hơi ẩm ngai ngái. Ông Quý thức dậy từ canh năm, cẩn thận tháo từng lớp bạt để mở nắp cho tương đón con nắng sớm. Đúng lúc ông đang nâng gậy tre khuấy nhẹ lớp váng tương sủi bọt ngà thì một tiếng còi xe ô tô chói gắt vang lên từ đầu ngõ.

Chiếc xe hơi màu đen sang trọng đỗ xịch trước cổng xưởng Quý Đức, chắn ngang cả lối đi lát gạch nghiêng rêu phong. Cửa xe bật mở, một người đàn ông trạc ngũ tuần bước xuống. Gã mặc bộ âu phục màu xám tro được là ủi phẳng phiu, trên cổ tay béo tốt lấp lánh chiếc đồng hồ mạ vàng to bản, mái tóc vuốt keo bóng mượt tương phản hoàn toàn với vẻ lam lũ của xóm nghề.

Hoàng Đình Thắng bước vào sân, đôi giày da bóng loáng cẩn thận tránh những vũng nước mưa còn sót lại nơi khe gạch.

“Bác Quý! Vẫn dậy sớm đảo tương như ba mươi năm trước nhỉ!” Tiếng cười xởi lởi, hào sảng vang lên khắp khoảng sân tĩnh mịch.

Ông Quý dừng tay khuấy, nheo mắt nhìn người trước mặt. Đã gần mười năm ông không gặp lại Thắng. Thuở thiếu thời, hai người từng cùng nhau học nghề làm tương bên gối cụ Mộc. Nhưng rồi Thắng chê nghề vất vả, lời lãi bèo bọt nên bỏ làng đi buôn chuyến, rồi nhảy sang mở xưởng tương công nghiệp hóa chất ở mạn Như Quỳnh.

“Ông Hoàng đấy à.” Ông Quý buông chiếc gậy tre gác ngang miệng chum, giọng trầm đục và giữ khoảng cách. “Lâu lắm mới thấy bác ghé xưởng tôi.”

“Ấy, anh em đồng môn thuở hàn vi, dẫu bận trăm công nghìn việc tôi vẫn nhớ đến anh chứ!” Thắng vừa nói vừa giơ lẵng hoa quả nhập ngoại bọc nơ lụa đỏ rực đặt lên chiếc bàn trà ngoài hiên, đưa mắt quét một vòng quanh tám mươi chiếc chum sành da lươn. “Tôi nghe tin chị nhà mất đã ba năm, nay lại nghe phong thanh xưởng nhà mình gặp phen trắc trở, lòng dạ xót xa quá nên phải đánh xe về thăm anh ngay.”

Tiếng động ngoài sân khiến Nhã Uyên bước ra khỏi buồng muối. Thấy người lạ, cô khẽ gật đầu chào theo phép lịch sự “Cháu chào chú.”

“À, cháu Uyên đấy phải không? Tốt nghiệp thủ khoa trường lớn về làng, đúng là hổ phụ sinh hổ tử!” Thắng đon đả khen ngợi, ánh mắt sắc lẹm đảo nhanh từ dáng vẻ mệt mỏi của ông Quý sang vẻ căng thẳng của Uyên.

Sau tuần trà mạn đắng chát, Thắng thở dài một tiếng ra chiều đồng cảm:“Thôi thì anh em trong nghề, tôi chẳng vòng vo tam quốc làm gì. Hôm qua tôi vừa ngồi cà phê với tay Trọng bên phố Hàng Bè. Người ta hủy nửa đơn hàng của anh rồi, đúng không? Thị trường bây giờ khắc nghiệt lắm anh Quý ạ. Tương thủ công của anh phơi hai tháng trời, giá thành cao ngất ngưởng, làm sao cạnh tranh nổi với hàng công nghiệp? Chưa kể...”

Thắng ngả người ra lưng ghế, hạ giọng xuống mức vừa đủ để cả Uyên nghe thấy “... Khoản nợ hai trăm triệu đồng bên ngân hàng của anh, hạn chót chỉ còn đúng sáu mươi ngày nữa thôi. Hết cữ nắng này mà không trả đủ, người ta mang biển phát mãi đến cắm trước cổng xưởng đấy.”

Bàn tay phải của ông Quý dưới gầm bàn khẽ run lên. Ông siết chặt chén trà nguội ngắt “Chuyện trong nhà tôi, phiền ông Hoàng bận tâm quá rồi.”

“Tôi không bận tâm sao đành!” Thắng lập tức vỗ đùi, kéo chiếc cặp da cá sấu căng phồng đặt lên bàn, bật khóa tách một tiếng đanh gọn. “Hôm nay tôi về đây là mang cho anh cái phao cứu sinh.”

Thắng rút ra một tập tài liệu in ấn trang trọng, đẩy về phía hai cha con “Hợp đồng chuyển nhượng toàn diện thương hiệu 'Tương Bần Quý Đức' và ba trăm mét vuông sân xưởng. Tôi trả cho anh trọn gói một tỷ hai trăm triệu đồng tiền mặt. Anh thanh toán ngay hai trăm triệu nợ ngân hàng, cầm một tỷ còn lại dưỡng già thảnh thơi. Cháu Uyên có vốn làm ăn lớn, chẳng phải lo nghĩ bạc đầu.”

Uyên đứng sững bên cạnh, ánh mắt vô thức nhìn vào con số một tỷ hai trăm triệu đồng in đậm trên trang giấy trắng. Nhìn ánh mắt con gái dán chặt vào con số ấy cùng lồng ngực phập phồng dồn dập, ông Quý thấu suốt nỗi giằng xé trong lòng Uyên; món tiền ấy quả thực như chiếc phao cứu sinh có thể xóa sạch gánh nặng nợ nần và cứu lấy mái nhà này ngay tức khắc.

“Một tỷ hai...” Ông Quý lẩm bẩm, ngước mắt nhìn thẳng vào người bạn cũ. “Đổi lại, ông định làm gì với cái tên Quý Đức của ông cha tôi?”

Thắng cười khẩy, vẻ mặt lộ rõ sự đắc ý của một kẻ nắm đằng chuôi “Anh việc gì phải bận tâm những chuyện ấy nữa! Tên tuổi Quý Đức có uy tín ba đời, tôi chỉ việc giữ nguyên nhãn hiệu, còn tương thì chuyển sang dây chuyền công nghiệp. Nước tương đậu nành pha thêm phẩm màu caramen, hương liệu nấm mốc tổng hợp và chất điều vị, ủ ba ngày là đóng chai xuất xưởng hàng vạn lít mỗi ngày. Vừa rẻ, vừa nhanh, lại lãi bạc tỷ! Thời buổi này, ai hơi đâu mà ngồi đợi sáu mươi ngày nắng trời cho cực thân?”

Từng lời của Thắng ráo hoảnh, trơn tru như bôi mỡ, nhưng rót vào tai ông Quý lại chẳng khác nào những mũi kim châm buốt nhói.

Ông nhìn ra sân gạch, nơi những chiếc chum sành Thổ Hà cổ kính đang lặng lẽ hút lấy từng giọt nắng trong veo của trời đất. Mồ hôi của ông cha ba đời đổ xuống nền đất này, bàn tay chai sạn của người vợ quá cố từng quạt từng mẻ đỗ rang thơm lừng ký ức, cả triết lý về giọt tương ngấu ngọt hậu thanh tao không gợn chút gian dối... Tất cả những thứ thiêng liêng ấy, Thắng muốn biến nó thành tấm bình phong che đậy cho thứ nước hóa chất độc hại lừa lọc người tiêu dùng.

“Bố...” Uyên khẽ gọi, giọng run run như muốn nhắc nhở về món nợ trước mắt.

Nhưng ông Quý đã dứt khoát đứng bật dậy. Ông cầm tập hợp đồng dày cộm, đẩy mạnh trả lại trước ngực Hoàng Đình Thắng. Khuôn mặt sạm đen vì nắng gió của người nghệ nhân già đanh lại, ánh mắt rực lên sự phẫn nộ cương trực “Ông cầm lại mớ giấy lộn này về đi! Ba đời họ Khổng nhà này làm tương, nghèo thì chịu chứ không bao giờ bán rẻ chữ tín của tổ tiên để đi lừa đảo đồng bào! Giọt tương Bần Quý Đức là tinh hoa của đất trời, hạt nếp, cữ nắng bãi bồi, không phải thứ nước phẩm màu hóa chất ô uế của ông!”

Nụ cười xởi lởi trên mặt Thắng bỗng chốc tắt ngấm. Gã từ từ thu lại tập tài liệu nhét vào cặp da, kéo khóa một cái “xoẹt” nghe lạnh ngắt. Đôi mắt híp lại đầy nham hiểm, Thắng đứng dậy, nhìn trừng trừng vào ông Quý, buông lời đe dọa ráo hoảnh “Anh Quý, anh cứ việc ôm lấy cái đạo đức viển vông và đống chum vỡ ấy mà chết đói! Đúng sáu mươi ngày nữa, khi ngân hàng đến niêm phong xưởng này, để xem anh lấy cái chữ tín ra mà trả nợ hay lại quỳ xuống van xin tôi. Lúc đó, cơ ngơi này cũng sẽ tự khắc rơi vào tay tôi với giá rẻ như cho!”