Chương 24: Vị Ngọt Hậu Nhà Mình

Sương sớm rằm tháng Tám bảng lảng tan dần trên những rặng nhãn ven đê, nhường chỗ cho làn gió heo may se mát thổi từ phía bãi bồi sông Hồng vào khoảng sân gạch xưởng Quý Đức. Gió mang theo hương phù sa ngai ngái cùng mùi thơm ngòn ngọt của lúa nếp vào độ chín rộ, báo hiệu tiết thu đã về trên đất Bần Yên Nhân.

Bên mé hiên ngói năm gian, chiếc nong tre cùng chiếc muôi gỗ ba mươi năm tuổi dặn từ chiều qua đã được lau rửa sạch bóng. Ông Quý bước ra thềm, khẽ xoa hai bàn tay. Khớp ngón trỏ bàn tay phải từng chịu bao cơn đau buốt nay hoàn toàn ấm nóng, vững chãi, không còn một gợn run rẩy. Đôi bàn tay người thợ già như hồi sinh sau chuỗi ngày cùng các con vượt qua giông bão.

Từ buồng trong, Uyên và Nam bước ra. Uyên mặc áo sơ mi màu lam thanh lịch, ánh mắt rạng rỡ. Nam vai đeo chiếc khăn lau sạch, nhanh nhẹn đỡ chiếc nong tre giúp chị. Ba cha con nhìn nhau, một ánh mắt ấm áp cũng đủ hiểu thời khắc thiêng liêng nhất mùa tương đã điểm.

Họ cùng bước tới góc đông nam sân gạch, nơi chiếc chum Thổ Hà cổ, kỷ vật của bà Thục, đang đón những vạt nắng sớm. Ông Quý đặt tay lên mép chum. Uyên và Nam cung kính đỡ nắp nón lá tre. Khi nắp vừa nhấc lên, luồng hương thơm nồng nàn, ngọt bùi tựa chắt lọc tinh hoa đất trời bỗng lan tỏa khắp sân.

Mặt tương sánh mịn như mật ong rừng, óng ả sắc nâu cánh gián. Hạt nếp hạt đỗ đã ngấu trọn vẹn sau sáu mươi ngày dãi nắng dầm sương và được nâng đỡ bởi men sạch bản địa. Ông Quý cầm chiếc muôi gỗ gia truyền, khoát nhẹ rồi múc lên một muôi tương sóng sánh. Dòng tương ngấu chảy chầm chậm vào chiếc bát sứ hoa lam cổ, tỏa làn hương ấm nồng dịu ngọt.

\ “Tương ngấu trọn cữ rồi các con ạ… Nắng thu rằm tháng Tám đã kết cho nhà mình mẻ tương không thể đẹp hơn.”

Uyên khẽ hít hà làn hương mộc mạc, khóe mắt lấp lánh \ “Độ sánh và sắc cánh gián này vượt xa mọi tiêu chuẩn phòng thí nghiệm bố ạ. Tự nhiên và thời gian quả có những phép màu mà máy móc không thể cưỡng ép.”

Nam mỉm cười tiếp lời chị \ “Và thanh âm lúc tương cựa mình dưới nắng hôm nay cũng êm dịu lạ thường, như tiếng thở phào nhẹ nhõm của mẹ vậy bố.”

Bát tương mới đầu mùa được ba cha con kính cẩn bưng vào gian nhà chính, đặt trang nghiêm trước bàn thờ gia tiên. Ba nén nhang trầm châm lửa, tỏa khói nghi ngút trong không gian tĩnh mịch.

Đứng trước di ảnh người vợ quá cố, nhìn nụ cười hiền hậu của bà Thục qua làn khói hương, ngực ông Quý nghẹn ngào. Người thợ già chắp tay thành kính \ “Mình ơi… Hôm nay rằm tháng Tám, bố con tôi dâng lên mình bát tương ngấu đầu mùa của chiếc chum Thổ Hà kỷ vật. Xin báo để mình thanh thản ngậm cười: khoản nợ hai trăm triệu đồng năm xưa đã trả sạch, đất xưởng tổ tiên đã chuộc lại nguyên vẹn. Hai đứa con nay đã thực sự nên người, biết đùm bọc và nối dài ngọn lửa nghề của gia đình. Tương Quý Đức nhà mình đạt chuẩn bốn sao, chuẩn bị xuất khẩu sang tận Nhật Bản… Mái nhà mình đã ấm lại rồi, mình an lòng nhé!”

Hai dòng lệ ấm nóng khẽ lăn trên gò má sạm màu đồng hun của ông Quý. Phía sau, Uyên và Nam cùng cúi đầu chắp tay, mắt hoe đỏ rạng ngời kiêu hãnh. Lời hứa ba năm ròng với người đã khuất nay đã vẹn tròn như trăng rằm tháng Tám.

Ngoài ngõ bỗng vang lên tiếng gậy tre gõ nhịp đều đặn trên đường gạch. Cụ Mộc trong bộ áo the xám, tay chống gậy tre, nụ cười rạng rỡ để lộ hàm răng đen nhánh màu vỏ cau, đang cùng bác Triệu bước vào cổng xưởng. Bác Triệu xách theo bọc cốm nếp xanh bọc lá sen thơm ngát, gương mặt người nông dân bãi bồi rạng rỡ \ “Bác Quý ơi! Tôi cùng cụ Mộc sang chia vui đây! Bà con ngoài bãi sông gửi biếu mấy gói cốm nếp cái hoa vàng đầu mùa thắp hương tạ ơn trời đất!”

\ “Kính mời cụ, mời bác Triệu vào nhà xơi nước!”Ông Quý xúc động bước ra thềm đón khách.

Bên hiên ngói năm gian, ấm trà sen hảo hạng được Uyên thoan thoắt châm nước sôi. Cụ Mộc nhấp ngụm trà, ngắm tám mươi chiếc chum sành da lươn xếp ngay ngắn tắm mình trong nắng thu vàng rực, rồi vuốt chòm râu bạc khà lên mãn nguyện \ “Đẹp lắm chú Quý ạ! Nhìn cơ nghiệp Quý Đức hôm nay đàng hoàng, vững chãi, già này mừng rơi nước mắt. Hạt đỗ hạt nếp nhờ ơn trời đất, nhưng cái cốt lõi làm nên hưng thịnh chính là cái đức, cái tâm và sự đồng lòng của ba cha con chú. Giữ được cái gốc ấy thì muôn đời sau tương làng Bần vẫn sẽ ngọt ngào.”

Bác Triệu cũng gật gù phụ họa \ “Cụ dạy chí phải! Bà con ngoài bãi sông Hồng chúng tôi chỉ mong gắn bó dài lâu với xưởng Quý Đức. Thấy các cháu giỏi giang, trọng chữ tín, chúng tôi yên tâm chăm bẵm từng mẫu đỗ cúc vàng để vụ nào xưởng mình cũng có nguyên liệu hảo hạng nhất.”

Tiếng trò chuyện râm ran, tiếng cười nói tâm tình hòa vào tiếng gió reo khiến gian nhà cổ bừng lên sinh khí ấm áp chưa từng có.

Đến chính ngọ, khi ánh nắng rải mật trên khắp sân gạch, mâm cơm đoàn viên được dọn ra giữa gian nhà chính. Mâm đồng sáng loáng, giản dị mà đượm đà phong vị Bắc Bộ: đĩa thịt ba chỉ luộc trắng trong, bát canh cua đồng mồng tơi mướt mát, đĩa cà pháo giòn tan, và ở vị trí trang trọng nhất là đĩa rau muống bãi bồi sông Hồng luộc xanh mướt bên cạnh bát tương Bần sánh vàng óng ả.

Gian nhà năm gian hôm nay không còn bóng dáng những tiếng thở dài hay mâm cơm nguội ngắt như đầu hạ. Ông Quý ngồi đầu chiếu, nhìn hai con với ánh mắt chan chứa yêu thương. Bàn tay phải của ông cầm đôi đũa tre vững chãi, gắp ngọn rau muống xanh non chấm ngập vào bát tương sánh đặc thơm lừng, rồi lần lượt đặt vào bát của Uyên và Nam \ “Bố gắp cho hai con… Mấy tháng qua, các con vất vả vì cái xưởng này nhiều rồi.”

Uyên nghẹn ngào đón lấy ngọn rau muống từ tay cha \ “Con cảm ơn bố… Nếu không có sự kiên nhẫn và lòng bao dung của bố dạy cho con hiểu giá trị truyền thống, con đã không thể trưởng thành như hôm nay.”

Nam cũng nâng bát cơm, rạng rỡ \ “Con cảm ơn bố đã tin tưởng và mở lòng đón nhận đam mê của con giữa sân chum. Có bố và chị, con biết mình đã tìm đúng con đường để đi rồi.”

\ “Nào, ba cha con mình cùng ăn cơm!” Ông Quý cười đôn hậu, ánh mắt lấp lánh niềm hạnh phúc.

Từng ngọn rau muống giòn ngọt quyện dòng tương Bần sánh đậm được đưa vào miệng. Vị mặn mòi êm dịu chạm vào đầu lưỡi, nhường chỗ cho vị bùi béo của đỗ rang củi, và đọng lại nơi cuống họng là vị ngọt hậu đượm sâu, thanh khiết và bền bỉ lạ kỳ.

Vị ngọt ấy thấm sâu vào từng giác quan, nhắc ông Quý về lẽ đời và đạo lý nghề tổ: hạt đỗ hạt nếp muốn trổ vị ngọt lành phải trải qua sáu mươi ngày dãi nắng dầm sương, con người muốn hiểu được tình thân cũng phải cùng nhau đi qua giông bão, lầm lỡ và bao dung. Mọi gian truân sóng gió rồi cũng tan biến, chỉ còn tình cha con, nghĩa gia đình và vị ngọt hậu của sự gắn kết là trường tồn mãi với thời gian.

Gió thu khẽ lùa qua ô cửa sổ, mang hơi ấm con nắng rằm tháng Tám rải khắp khoảng sân gạch thênh thang. Giữa tám mươi chiếc chum sành da lươn trầm mặc dãi dầu, tiếng cười giòn giã của ba cha con ông Quý vang lên trong trẻo, hòa cùng nhịp sống thanh bình đang đâm chồi nảy lộc trên mảnh đất làng Bần yêu thương.