Chương 23: Vẹn Nghĩa Ba Đời

Tiếng thông báo rành rẽ từ chiếc điện thoại cầm tay của Nam vừa dứt, khoảng sân gạch Bát Tràng bỗng rơi vào một thoáng lặng phắc. Nam từ từ hạ máy xuống, ngẩng lên nhìn cha và chị, giọng run run \ “Bố ơi... Chị Uyên ơi... Ngân hàng thông báo nguồn tiền đối soát về đủ cả rồi. Đúng tám giờ sáng mai, họ sẽ mang giấy tờ đất xuống tận xưởng giải chấp cho nhà mình!”

Nghe từng lời con trai thốt ra, ông Quý đứng sững giữa ráng chiều tháng Bảy. Lồng ngực người đàn ông bốn mươi tám tuổi phập phồng dữ dội, ngỡ như một tảng đá nghìn cân đè trĩu tâm can suốt ba năm qua vừa tức khắc tan biến vào thinh không. Đôi bàn tay thô ráp của ông khẽ run lên vì niềm xúc động khôn xiết đang dâng trào nơi khóe mắt. Ông bước tới, dang rộng hai cánh tay ôm chặt lấy Uyên và Nam vào lòng. Ba cha con đứng lặng bên chiếc chum Thổ Hà kỷ vật của bà Thục, bờ vai khẽ rung lên theo những giọt nước mắt hạnh phúc.

Đêm hôm ấy, ngọn đèn dầu nơi gian thờ sáng suốt canh dài. Ông Quý ngồi tựa bên bậu cửa sổ gian nhà năm gian, lắng nghe tiếng côn trùng rả rích ngoài vườn chuối và nhịp thở thanh thản của hai đứa con sau bao ngày căng như dây đàn. Suốt ba năm qua, kể từ ngày bà Thục trút hơi thở cuối cùng, chưa bao giờ ông thấy gió đêm làng Bần lại mát lành và thơm hương lúa nếp bãi bồi ven sông Hồng đến thế. Mọi cay đắng và nỗi lo sợ bị phát mãi mái ấm tổ tiên dường như đã lùi xa vào dĩ vãng.

Sáng sớm hôm sau, trời vừa hửng nắng, đúng tám giờ tròn, chiếc xe ô tô của chi nhánh ngân hàng thị xã Mỹ Hào chầm chậm rẽ vào con ngõ gạch dẫn vào xưởng Quý Đức. Vị giám đốc chi nhánh cùng hai cán bộ tín dụng bước vào gian nhà chính, mang theo cặp tài liệu dày dặn. Bên bàn nước, ba cha con ông Quý đã ngồi đợi sẵn trong bộ quần áo chỉnh tề nhất.

Nhờ nguồn tiền tạm ứng dồi dào từ các hợp đồng phân phối OCOP bốn sao của chuỗi siêu thị Chuỗi Xanh và đại lý Hàng Bè đã hoàn tất đối soát hợp lệ, các thủ tục tài chính diễn ra vô cùng nhanh gọn. Ông Quý nắn nót ký tên vào từng bản kê, thanh toán dứt điểm toàn bộ hai trăm triệu đồng nợ gốc cùng tiền lãi vay chữa bệnh cho vợ ba năm trước. Giây phút vị giám đốc ngân hàng trịnh trọng trao tận tay tờ biên bản tất toán nợ cùng tấm bìa đỏ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giải chấp toàn bộ ba trăm mét vuông nhà xưởng, khóe mắt ông Quý lại rịn ra những giọt nước long lanh. Cầm lại mảnh đất hương hỏa vẹn nguyên trong tay, ông nghẹn ngào cảm ơn những người cán bộ tín dụng đã hết lòng hỗ trợ gia đình vượt qua cơn bĩ cực.

Cùng với giấy tờ đất, ngân hàng cũng trao trả lại cuốn sổ tiết kiệm một trăm năm mươi triệu đồng của cụ Mộc cùng bản cam kết bảo lãnh tín chấp trên giấy dó điều của ba mươi nghệ nhân bô lão làng Bần. Ngay khi cán bộ ngân hàng rời đi, ông Quý cẩn thận dùng tấm vải điều bọc kín cuốn sổ, cùng hai con rảo bước sang gian nhà cổ của cụ Mộc ở đầu xóm.

Bên ấm chè xanh bốc khói nghi ngút, cụ Mộc cùng các bô lão làng nghề dường như đã ngồi đợi sẵn. Thấy ba cha con ông Quý bước vào với nét mặt rạng rỡ, cả gian nhà rộ lên tiếng cười nói thân tình. Ông Quý kính cẩn hai tay dâng bọc vải điều trao lại cuốn sổ tiết kiệm nguyên vẹn tận tay cụ Mộc, rồi cúi rạp người \ “Thưa cụ, thưa các bác, các chú... Nhờ ơn cưu mang như trời biển của cụ và các bô lão trong cơn bão tố vừa qua, xưởng Quý Đức nhà cháu nay đã trả sạch nợ, nhận lại giấy tờ đất hương hỏa. Ơn sâu nghĩa nặng này, họ Khổng nhà cháu xin ghi lòng tạc dạ!”

Cụ Mộc chống cây gậy tre khẽ gõ xuống nền gạch, hàm răng đen nhánh màu vỏ cau nở nụ cười đôn hậu. Cụ đỡ lấy đôi tay ông Quý, giọng vang ấm \ “Đứng dậy đi chú Quý! Già này và các bô lão đem chút tiền dưỡng già ra bảo lãnh là vì tin vào cái đức ba đời của nhà chú, tin vào vị ngọt hậu của tương làng Bần. Thấy các cháu trên dưới một lòng, nghề tổ nở hoa rực rỡ, lòng chúng tôi thanh thản lắm rồi!”Cụ nhấp một ngụm chè tươi, rồi khẽ hạ giọng thông báo thêm một tin vui \ “Sáng nay trên thị xã vừa báo về, Tòa án nhân dân đã mở phiên xét xử sơ thẩm, tuyên phạt Hoàng Đình Thắng mức án tám năm tù giam về tội sản xuất hàng giả, gian lận thương mại và tung tin vu khống, đồng thời buộc bồi thường toàn bộ thiệt hại. Từ nay, bóng đen lũng đoạn đã hoàn toàn bị quét sạch khỏi đất này!”

Cả gian nhà cổ vang lên tiếng gật gù đồng tình của các bô lão. Mọi mối hiểm họa từng bóp nghẹt làng nghề nay đã được cởi bỏ tận gốc rễ.

Rời nhà cụ Mộc trở về xưởng lúc gần trưa, bước chân ông Quý nhẹ tênh như lướt trên mây. Ông bước vào gian buồng nhỏ của hai vợ chồng năm xưa, khom người quỳ xuống bên chiếc phản gỗ lim cũ kỹ, kéo chiếc hòm gỗ cổ dưới gầm phản ra ánh sáng.

Chiếc chìa khóa đồng tra vào ổ kêu lên tiếng “lách cách” khô khốc. Ông Quý nhẹ nhàng nhấc nắp hòm, lật giở lớp áo bông sờn mép kỷ vật của bà Thục, để lộ đáy hòm bám bụi thời gian. Nơi ấy nằm trơ trọi mảnh sành vỡ sắc nhọn của chiếc chum Thổ Hà hai năm trước cùng tờ giấy báo đòi nợ nhăn nhúm đã ố vàng.

Suốt ba năm ròng, hai vật ấy từng là nỗi ám ảnh cay đắng, như chiếc dằm sắc nhọn cắm chặt vào tâm can, ngày đêm nhắc nhở ông về sự nghèo túng và nỗi đau mất vợ. Nhưng giờ đây, khi những ngón tay ông nhẹ nhàng nâng mảnh sành và tờ giấy nợ lên, lòng ông chỉ còn lại sự thanh thản vô bờ bến. Vết thương lòng đã được tình thân của hai đứa con chữa lành tự lúc nào. Ông Quý cẩn thận đặt tờ biên bản tất toán nợ cùng tấm bìa đỏ quyền sử dụng đất ngay ngắn vào đáy hòm rồi khép nắp lại. Gánh nặng nợ nần và mặc cảm khốn cùng đè nặng nửa đời người chính thức khép lại mãi mãi.

Thấm thoát hơn nửa tháng trôi qua, bước vào trung tuần tháng Tám, nắng thu vàng rực rỡ rọi sáng tám mươi chiếc chum sành da lươn xếp hàng thẳng tắp. Đầu giờ chiều ấy, cánh cổng xưởng Quý Đức rộn rã bước chân của đoàn sinh viên khoa Công nghệ thực phẩm từ Hà Nội cùng nhiều bạn trẻ yêu văn hóa ẩm thực về tham quan trải nghiệm. Gian xưởng cổ kính bỗng chốc bừng lên một sức sống trẻ trung chưa từng thấy.

Giữa sân gạch, Uyên khoác chiếc áo blouse trắng gọn gàng, gương mặt rạng rỡ niềm đam mê khi say sưa thuyết minh cho các bạn sinh viên về quy trình kiểm soát vi sinh an toàn, cách phân lập chủng nấm men bản địa thuần khiết để loại trừ hoàn toàn độc tố Aflatoxin mà vẫn giữ trọn hương vị truyền thống ngả nắng tự nhiên. Ở góc sân bên kia, Nam đeo tai nghe quanh cổ, hào hứng hướng dẫn du khách ghé tai lắng nghe tiếng lách tách cựa mình của hạt đỗ hạt nếp đang lên men dưới nắng trời. Tiếng cười nói, tiếng trầm trồ hòa cùng tiếng vỗ tay rộn rã khiến khoảng sân tương ngập tràn sinh khí mới.

Đứng bên mé hiên ngói năm gian rêu phong, ông Quý lặng ngắm nhìn hai con. Khớp ngón trỏ bàn tay phải sau bao năm khuấy tương dầm dãi nắng gió nay dù thỉnh thoảng vẫn còn vương chút nhức mỏi khi trở trời, nhưng lòng ông tràn đầy tin tưởng. Hai mầm non do ông và bà Thục vun trồng nay đã thực sự cứng cáp, biết kết hợp tri thức mới với tình yêu cội nguồn để gánh vác cơ nghiệp cha ông. Người thợ già mỉm cười thanh thản, tự nhủ từ nay mình đã có thể an tâm lui về làm cố vấn cảm quan, trao lại khoảng sân nắng rực rỡ này cho thế hệ tiếp nối.

Ngắm nhìn khoảng sân rộn rã bước chân du khách và bóng chiều buông xuống dịu dàng, ông Quý khẽ cất tiếng gọi Uyên và Nam lại gần hiên nhà. Đôi mắt người cha ấm áp, giọng trầm vang dặn dò hai con chuẩn bị sẵn chiếc nong tre lớn cùng chiếc muôi gỗ gia truyền ba mươi năm tuổi, bởi ngày mai đã là rằm tháng Tám – thời khắc trăng tròn mùa thu thu hoạch mẻ tương ngấu trọn vị nhất, để gia đình làm mâm cơm tạ ơn trời đất và kính dâng lên người mẹ quá cố nơi suối vàng.