Chương 6: Bát Nước Chè Và Giỏ Bánh Khảo

Cơn gió sông lạnh ngắt lùa qua kẽ liếp khiến ngọn đèn dầu lạc chao đảo một hồi rồi lụi hẳn, dìm gian chái nhỏ vào màn đêm đặc quánh. Chung Phục Lễ đưa tay áo thô quẹt vội vệt nước mắt còn vương trên gò má nhăn nheo, cẩn thận xếp lại mười sáu nan tre cật vào mảnh vải mộc rồi mới tựa lưng vào mép chõng tre. Đêm ấy, cụ chập chờn không sao ngon giấc, từng hồi ức về phiên chợ nón năm nào cứ dần dà hiện về theo tiếng sóng vỗ bập bềnh dưới bến sông Lam.

Sáng sớm hôm sau, khi màn sương trắng đục bên triền sông bắt đầu tan dưới ánh mai non, Chung Phục Lễ đã thức dậy tự lúc nào. Cụ khẽ khàng chống gậy trúc sang góc chõng, đánh thức đứa cháu nội đang cuộn mình trong manh chiếu cói.

“Vĩnh con, dậy đi cháu. Trời rạng rồi.”

Chung Vĩnh dụi mắt ngồi bật dậy, trông thấy ông nội đã vấn khăn gọn gàng, bên cạnh chõng là một chiếc giỏ tre đan nan xách tay tinh tươm. Trong giỏ lót mấy phiến lá chuối tươi, đặt bốn phong bánh khảo Cổ Mộc gói giấy bản đỏ thắm cùng chiếc ấm tích da lươn ủ nước chè xanh nghi ngút khói thơm. Đó là thứ bánh khảo bột nếp thơm nức ủ hương hoa bưởi mà làng Cổ Mộc quê cụ bao đời nay vẫn dùng vào dịp lễ lạt, cũng là món bánh mà thuở còn con gái cụ bà Tú Trân thích nhất.

Cụ Chung chậm rãi dặn dò, thanh âm trầm đục pha lẫn vẻ ngập ngừng “Cháu xách giỏ bánh khảo này sang bên mái nhà tranh biếu bà nội. Bát nước chè xanh này ông vừa hãm bằng nắm lá tươi chú Thúc cho lúc sớm, hãy còn ấm lắm. Sang bên ấy, cháu nhớ thưa gửi cho lễ phép, bảo là… lòng thành của ông gửi biếu bà lót dạ buổi sớm.”

Chung Vĩnh hiểu ý ông nội, vội vàng dạ ran rồi hai tay đón lấy giỏ tre, rảo bước thoăn thoắt qua con ngõ nhỏ lát đá cuội ven bờ dâu.

Từ khe cửa liếp của gian chái phụ, Chung Phục Lễ đứng nép mình nhìn sang. Khoảng cách giữa hai chái nhà chỉ chừng vài chục sải tay, qua bờ rào thưa kết bằng thân cọc tre, cụ có thể trông thấy rõ khoảng sân đất nện phẳng phiu của người bạn đời. Lúc này, cụ bà Nông Tú Trân đang cặm cụi quét tước mấy nhánh lá dâu khô rụng ngoài thềm.

Thấy bóng dáng đứa cháu đích tôn hăm hở bước vào ngõ, nét mặt nghiêm nghị của cụ bà thoáng dịu lại. Cụ buông cán chổi đót, bước xuống sân đón lấy giỏ tre từ tay Chung Vĩnh, miệng nở nụ cười hiền hậu “Vĩnh đấy à con? Sáng sớm tinh mơ sao không ngủ thêm chút nữa cho lại sức, sương sông Lam độc lắm đấy.”

Thế nhưng, khi Chung Vĩnh chắp tay thưa gửi, chỉ tay về phía gian chái phụ và nhắc đến tên cụ Chung, nụ cười trên gương mặt đầy nếp nhăn của cụ bà bỗng chốc ngưng bặt. Nụ cười vừa chớm nở vụt tắt, nét mặt đanh lại và đôi lông mày bạc khẽ chau vào nhau. Cụ bà đặt chiếc giỏ tre xuống góc chiếc cối đá giã thuốc nam, lắc đầu dứt khoát “Cháu mang về đi. Lão già ấy ở bờ bên kia mười năm không đoái hoài, nay bày vẽ bánh khảo chè xanh làm chi cho nhọc lòng. Lão vụng miệng vụng lòng, tôi đâu có dám nhận của người lạ.”

Chung Vĩnh dùng dằng, níu lấy tay áo cụ bà nài nỉ đôi câu, nhưng cụ bà đã quay lưng bước thẳng về phía góc sân, nơi có đống củi mù u khô xếp cạnh gian bếp nhỏ. Cậu thiếu niên đành ngậm ngùi xách giỏ bánh khảo lủi thủi đi ngược trở ra con ngõ nhỏ.Trông thấy cảnh ấy, ngực Chung Phục Lễ thắt lại một cơn nhói buốt, nhưng cụ không hề giận hờn hay nản lòng. Cụ biết rõ cái tính quật cường, khẩu xà tâm phật của vợ mình, giận càng sâu thì lời nói ra càng cay nghiệt. Đợi Chung Vĩnh về đến bậc cửa, cụ vỗ nhẹ lên vai cháu, cất lời điềm đạm “Không sao đâu cháu, cứ để giỏ bánh lên chõng cho ông.”

Nói rồi, cụ Chung run run siết chặt cây gậy trúc vàng trong lòng bàn tay, một mình bước chầm chậm qua rặng rào thưa. Đôi hài vải mộc giẫm lên lớp cỏ ướt đẫm sương mai, từng bước chân tuổi trăm hai mươi chín tuy có phần run rẩy vì khớp xương buốt nhức nhưng vô cùng kiên định. Cụ dừng chân ngay trước chiếc cổng rào giâm bụt đơm hoa đỏ thắm, đứng lặng im như một pho tượng cổ giữa sương sớm bến đò. Cụ không dám đường đột bước qua cánh cổng tre, sợ làm kinh động đến sự thanh tịnh mà bà đã gìn giữ suốt mười năm ròng rã.

Bên góc sân, cụ bà Tú Trân đang lom khom nhóm lửa. Những nhánh củi mù u ẩm sương khó bắt lửa, khói trắng bốc lên cay xè, cuộn tròn quanh mái tóc bạc phơ cài chiếc trâm gỗ xoan mộc mạc. Tấm lưng còng của cụ bà khẽ run lên theo từng cơn ho húng hắng vì ngạt khói. Nhìn bờ vai gầy guộc của người vợ tào khang từng cùng mình chia ngọt sẻ bùi qua bao biến cố thăng trầm, lòng cụ Chung dâng lên nỗi xót xa nghẹn ứ nơi cổ họng. Đã mười năm rồi, cụ mới lại được đứng gần bà đến thế, đủ gần để thấy manh áo vải nhuộm củ nâu đã sờn mép vai, đủ gần để ngửi thấy mùi hương trầm bài ngai ngái quyện lẫn mùi thuốc nam quen thuộc.

Bất chợt, nghe tiếng động khẽ của đầu gậy trúc chạm trên nền sỏi, cụ bà Tú Trân ngẩng đầu lên.

Giữa làn khói bếp bảng lảng bay trong sương sớm, hai ánh mắt già nua bất chợt chạm nhau.

Thời gian như ngưng đọng lại trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy. Đôi mắt mờ đục của Chung Phục Lễ chan chứa nỗi ân hận, tha thiết và van nài sự tha thứ; còn nơi đáy mắt của cụ bà, nét lạnh lùng cố hữu bỗng chốc rạn vỡ, thay vào đó là sự xáo động dữ dội không thể giấu giếm. Cụ bà đứng sững sờ, bàn tay đang cầm que củi khẽ run lên bần bật. Chỉ trong một chớp mắt, dường như mọi hờn tủi, nhớ thương và cả nỗi cô quạnh của mười năm cách biệt đôi bờ sông Lam đều ùa về cuộn trào nơi đáy mắt.

Nhưng rồi, nhớ lại sự lỡ hẹn năm xưa cùng bản tính bướng bỉnh cả đời, cụ bà Tú Trân vội vã quay ngoắt đi, dứt khoát tránh né ánh nhìn của chồng. Dẫu chiếc bóng lưng quay đi thật nhanh, nhưng Chung Phục Lễ vẫn kịp trông thấy nơi khóe mắt đầy vết chân chim của bà đã ngân ngấn những giọt lệ trong suốt.

Cụ Chung đứng lặng hồi lâu, nhìn bóng dáng cụ bà lui vào hẳn phía sau chái bếp rồi mới khẽ thở dài một tiếng thật sâu. Cụ xoay người, chậm rãi chống gậy trở về gian chái phụ ven sông.

Chung Vĩnh đang ngồi buồn bã bên chõng tre, thấy ông nội trở vào liền vội vàng đứng dậy đỡ lấy cánh tay gầy của cụ, giọng đầy áy náy “Ông nội… bà nội vẫn còn giận lắm, nhất quyết không chịu nhận bánh.”

Chung Phục Lễ khẽ mỉm cười cay đắng, nụ cười phảng phất nét nhẹ nhõm của người vừa trút bớt được tảng đá đè nặng trong tâm can. Cụ đưa bàn tay thô ráp xoa nhẹ lên mái tóc cháu trai, giọng trầm ấm mà kiên định “Bà con chưa nguôi giận đâu, nhưng đã chịu nhìn mặt ông là còn tơ duyên níu giữ.”