Chương 3: Những Vệt Lá Thẳng Hàng

Chiếc vỏ lãi của chú Tấn rồ máy đuôi tôm, bọt nước đục ngầu cuộn xoáy tung tóe rồi chém một đường dài trên mặt đầm trước khi khuất dần sau rặng điên điển vàng rực. Tiếng đe nẹt đo đạc đất đai chiều mai dường như vẫn còn rền rĩ, dội lại trong từng cơn gió chướng thốc qua chái bếp.

Minh Đăng ngồi thu lu trên sàn nước ọp ẹp, hai bàn chân bấm chặt vào mép ván gỗ sao mục, mím chặt môi nhìn bóng lưng còng của bà nội đang chống sào ghìm mũi xuồng ba lá lùi lại mé hiên. Chiếc áo bà ba xanh rộng thùng thình của ba để lại bay phất phơ trong gió lạnh, khiến người nó càng thêm nhỏ thó. Thấy mũi xuồng chạm vào cọc tràm bên sàn nước, Đăng vội vàng quỳ xuống, hai tay đón lấy đầu sào tràm “Bà... chú Tấn dữ quá, chiều mai chú dẫn người tới thiệt hả bà?”

Cụ Hằng không đáp liền. Bà bước bàn chân trần ngập bùn lên sàn nước, với tay lấy chiếc gậy tràm già bóng lẫy dựng cạnh cột chái bếp, chống nhẹ một nhịp cho vững rồi mới quay lại nhìn cháu. Đôi mắt một mí của bà trầm ngâm như mặt nước mùa lũ “Miệng lượn thì lưỡi lắt, hơi sức đâu mà sợ gió thổi qua tai hả mày. Đem hai cái nón lá với chiếc bao bố máng góc chái bếp xuống đây cho bà. Nước ngọn đang tràn về mau lắm, không hái vét mấy gương sen già thì con nước lớn tối nay nhận chìm rục cuống hết.”

“Dạ bà.” Đăng đáp lí nhí, quệt ngang chóp mũi ngăm đen rồi lật đật chạy vào góc chái bếp xách bao bố, ôm hai chiếc nón lá cũ rách vành trèo xuống lòng xuồng.

Chiếc xuồng ba lá rời sàn nước, lướt êm ả vào lòng ruộng trũng ba mẫu hai công. Con nước mùa lũ đỏ quạch phù sa đã ngập lút quá nửa thân cọng sen, từng mảng lục bình trôi dập dềnh bám vào mép lá xanh mướt. Đăng ngồi ở mũi xuồng, hai tay cầm chiếc dầm bơi ngắn, vụng về khua từng nhịp phụ bà. Đôi mắt tinh nhanh của đứa trẻ chín tuổi dõi khắp mặt đầm, gom hết những chuyển động nhỏ nhặt nhất vào đầu: chỗ này nước cuộn xoáy vì vướng mô đất gồ, chỗ kia nước phẳng lì như tráng gương lấm tấm bọt trắng.

Cụ Hằng chống sào tràm phía sau lái, đưa mũi xuồng lách khéo léo qua những vạt sen dập dềnh “Đăng, ngó cho kỹ. Bẻ mấy cái gương sen ngửa mặt, vỏ đài ngả màu xanh sẫm thâm kim, chớ đừng đụng vô đài non mà uổng công con cá đớp nhụy.”

Bà nghiêng mạn xuồng tấp vào một khóm sen cao vượt đầu người. Bàn tay đồi mồi của bà vươn ra, ngón tay thoăn thoắt tước nhẹ một cọng sen trồi lên mặt nước, đưa sát tầm mắt thằng bé “Nhìn cho rõ cái cuống này. Thấy gai mịn rậm rịt, cào vô rát rạt mu bàn tay không? Cuống này là sen hồng Tháp Mười, phiến lá to như cái nia, hoa nở bung cánh hồng phớt, hạt nó dẻo nhưng dầu không thơm bằng giống cổ. Cả cái đầm này người ta trồng rộ sen hồng là vì nó dễ sống, nước dâng tới đâu nó ngóng đọt vượt tới đó.”

Đăng vươn ngón tay mảnh khảnh sờ vào thân cuống. Đúng thật, lớp gai mịn như lông nhím non cọ nham nháp vào đầu ngón tay. Nó gật đầu rụt rè, bẻ gục cuống gương sen già ném cộp vào lòng bao bố.

Chiếc xuồng tiếp tục rẽ nước tiến dần về phía vạt ruộng giáp ranh phía Đông—nơi vạt bờ bao bảy tấc vừa bị con nước dữ xé toạc ban sáng. Ở mé này, nước lũ ngầu đục phù sa tràn qua tạo thành dòng chảy xiết, nhưng kỳ lạ thay, những khóm sen mọc ở đây lại đứng sừng sững, thân cọng không hề bị dòng nước cuốn ngả nghiêng.

Cụ Hằng ghìm sào lại, chỉ tay xuống một cuống lá nằm sát mép nước xao động “Lại đây, rờ thử cuống này coi nó khác làm sao.”Đăng chồm người ra be xuồng, vươn cánh tay gầy guộc luồn sâu xuống làn nước lạnh buốt. Bàn tay nó chạm vào một cọng sen trắng ngần, trơn lùi lụi “Ủa bà... cuống này láng o à, hổng có chút gai nào hết trơn!”

“Ừ, sen trắng bản địa đó,” giọng cụ Hằng chùng xuống, rành rọt từng tiếng giữa tiếng sóng vỗ bì bọp vào lườn gỗ sao. “Cuống màu ngọc nhạt, thân trơn láng. Ngó mép lá nó coi, không có thẳng đuột mà lượn sóng mềm mại như dải lụa chèo ghe. Giống sen này rễ củ ăn sâu hoắm, hoa nở muộn lúc xế chiều. Hồi xưa ông nội mày lặn lội qua tuốt bên miệt trũng Đồng Tháp mới mang được giống về gây bồn.”

Đăng ngắm nghía chiếc phiến lá tròn nguyên dạng khiên trôi lềnh bềnh. Đúng như lời bà nói, mép phiến lá uốn lượn từng đợt sóng nhịp nhàng, xanh mướt và mát rượi. Đứa trẻ tò mò cúi rạp người xuống sát mép nước, chiếc nón lá tụt ra sau gáy, để lộ mái tóc húi cua lởm chởm nắng gió.

Với trí nhớ hình ảnh nhạy bén bẩm sinh, Đăng không chỉ nhìn một chiếc lá riêng lẻ. Đôi mắt nó lia theo những phiến lá lượn sóng đang nhấp nhô trên mặt đầm ngập lũ. Khi ngụp đầu sát mặt nước đục phù sa, Đăng chợt thấy một điều lạ lùng khiến hai hàng chân mày nó nhíu chặt lại.

Nó nheo mắt nhìn từ mé ranh giáp vạt lúa nhà chú Tấn kéo dài tít tắp về phía rặng gáo nước đằng xa. Những khóm sen hồng ngoài kia mọc tản mạn chỗ dày chỗ thưa, đan xen lộn xộn theo dòng nước trôi. Nhưng những khóm sen trắng cuống trơn này thì tuyệt nhiên không hề như vậy.

Từng khóm lá lượn sóng nhô lên khỏi mặt nước đục ngầu kết nối với nhau thành một vệt thẳng tắp, ngay ngắn đến mức khó tin. Từ khóm đầu tiên bên vệt bờ bao lở lói đến khóm thứ năm, thứ mười... chúng xếp thành một đường chỉ dài hun hút, tăm tắp như một sợi dây vô hình đang căng thẳng dưới đáy bùn non.

Đăng chớp chớp mắt, đưa bàn tay quẹt dòng nước mưa lấm tấm trên trán. Nó ngụp mặt nhìn sâu hơn qua làn nước bạc. Dưới tầng nước sâu chừng ba tấc, những bồn rễ sen trắng dường như được giữ chặt trong một khoảng không gian cố định, không hề bị dòng nước xiết đẩy dạt ra ngoài dù chỉ nửa gang tay.

“Bà nội ơi...” Đăng ngước lên, tiếng nói nhỏ nhẹ ngập ngừng nhưng ngón tay trỏ thì chỉ thẳng một đường dài theo vệt lá. “Bà coi kìa... Sao mấy bụi sen trắng này nó mọc ngộ quá vậy bà?”

Cụ Hằng đang với tay bẻ một đài sen già, nghe tiếng cháu liền ngưng bặt động tác “Ngộ là ngộ làm sao, thằng Đăng?”

“Nó... nó hổng có mọc bậy bạ như sen hồng ngoài kia,” Đăng rụt rè mấp máy môi, giọng chắc nịch hơn khi nói về những hình thù nó vừa thu trọn vào mắt. “Mấy bụi lá lượn sóng này nó đứng thẳng ngay một hàng hà bà. Nhìn từ mí sạt lở đâm thẳng vô trong bãi, thẳng tắp như hồi ba con còn sống hay giăng dây mực thợ mộc trên súc gỗ vậy đó. Cứ cách chừng hai sải tay là có một bụi lá trơn lùi... Dưới bùn sâu có cái gì giữ chân nó lại hả bà?”

Chiếc sào tràm trong tay cụ Hằng khẽ run lên một nhịp. Bàn tay gầy guộc chằng chịt vết đồi mồi của bà ghìm chặt thân sào gỗ, bàn chân trần bấm cứng xuống lườn xuồng khiến chiếc xuồng ba lá khẽ chòng chành giữa làn nước đục.

Bà cụ tám mươi tám tuổi thả rơi đài sen vừa bẻ vào bao, ánh mắt một mí trầm tĩnh chầm chậm dõi theo ngón tay nhỏ thó của đứa cháu nội. Bà nhìn vệt sen trắng thẳng tắp đang kiên cường vươn đọt qua con nước lũ hung dữ, rồi lại nhìn xoáy sâu vào gương mặt ngây thơ của Đăng. Đôi môi móm mém của cụ Hằng mím chặt lại, ánh mắt đăm chiêu giấu kín một nỗi niềm xa xăm khó lòng tỏ bày cùng đứa cháu nhỏ.

Gió chướng lại thốc mạnh qua mặt đầm, làm xao xác vạt lá sen lượn sóng, chỉ còn tiếng ếch nhái râm ran cất lên từ phía bãi bồi xa xăm.