Chương 22: Rạng Danh Bến Thu Xà

Nhận thấy hai bàn tay quấn vải sô của chú Ba Khiêm run lên bần bật bên mạn thuyền, Chu Vĩnh Triết khẽ tiến lên, đặt bàn tay rắn rỏi lên vai người chú họ. Bàn tay chàng siết nhẹ, truyền sang Khiêm sự vững vàng của người chắt đích tôn đang gánh vác cơ nghiệp. Vết sẹo mờ nơi đầu ngón trỏ khẽ cọ vào nếp áo chàm, nhắc Triết nhớ lời thề danh dự trước bài vị tổ tông.

Trên cầu đá, Lại Bá Hào rít thuốc tẩu, phả luồng khói xanh nồng nặc vào màn đêm chớm buông. Khẽ nhếch mép, gã gõ tẩu côm cốp vào cột đá, mai mỉa — Chu hiền đệ, đường sá xa xôi, phen này mang thứ phế phẩm gì tới đây gán nợ thế? Mấy sọt đường mía non dầm mưa của các người, dỡ xuống bến chỉ tổ làm bẩn đất Thu Xà!

Hơn chục tên tay chân sới bạc phía sau gã lập tức gõ gậy gộc chan chát xuống bờ đá, khua vang thước đo đồng thị uy.

Triết không hề nao núng. Chàng ôm chặt chiếc tráp gỗ mít bên hông, ngẩng cao đầu cất giọng đĩnh đạc át tiếng sóng — Ông Lại chớ vội cay độc! Giao kèo định rõ thời hạn hai mươi ngày tại bến Thu Xà. Đêm nay thuyền họ Chu cập bến nghỉ ngơi. Sáng mai đúng ngày thứ hai mươi, xin mời ông cùng toàn thể bạn hàng thương quán tới nghiệm hàng theo đúng lệ buôn!

Ánh mắt sáng quắc cùng phong thái đường hoàng của chàng khiến Lại Bá Hào thoáng khựng lại. Gã hậm hực vung tẩu thuốc, hừ lạnh một tiếng rồi xua đám tùy tùng lui về phố chợ, không quên buông lời dọa dẫm sẽ tính sổ sòng phẳng vào sớm mai.

Suốt đêm ấy, Triết cùng chú Ba Khiêm và các bạn thuyền thay phiên nhau thức canh khoang hàng, giữ cho từng sọt đường vẹn nguyên trước sương gió bến sông.

Rạng sáng ngày thứ hai mươi, sương mỏng trên sông Trà Khúc tan dần dưới ánh bình minh ửng hồng. Bến cảng Thu Xà bừng tỉnh trong thanh âm náo nhiệt của ngày hội buôn. Hàng trăm thương nhân từ các thương đ**m Phúc Kiến, thương thuyền Nam Kỳ và các vùng lân cận đổ dồn về bờ đá xem xét mối hàng hai trăm tạ đường phèn nức tiếng.

Đúng giờ Thìn, Lại Bá Hào dẫn thầy chưởng quỹ của thương quán Vạn Hưng cùng đám gia nhân khiêng bàn tính gỗ, cân treo và những chiếc đòn sắt nhọn hoắt xộc tới. Đứng sừng sững trên cầu đá, gã cất giọng the thé đầy vẻ hống hách — Đã đến giờ hẹn! Mau mở sọt cho người của ta dùng đòn sắt xăm tận đáy kiểm tra từng sọt một! Nếu đường ẩm mốc, chua phèn hay vỡ vụn, thương quán Vạn Hưng lập tức hủy bỏ giao kèo, phạt vạ gấp ba tiền cọc và thu hồi ba sào đất bến sông theo đúng điều khoản!

Đám đông thương nhân xung quanh bắt đầu xôn xao. Chú Ba Khiêm đứng sau lưng Triết, hơi thở dồn dập, hai bàn tay quấn vải sô siết chặt mép áo chàm.

Triết điềm đạm mỉm cười. Chàng quay sang Khiêm khẽ gật đầu, rồi hai chú cháu cùng bước tới sọt đường đầu tiên trên mũi thuyền lớn. Triết tháo nút lạt tre, dỡ lớp nẹp bện kỹ càng, rồi từ từ lật mở lớp lá chuối khô lót phía trên.

Khoảnh khắc lớp lá chuối rời ra, dưới ánh nắng ban mai rực rỡ, những khối đường phèn vuông vức, trong suốt không tì vết bỗng lóe lên sắc sáng lung linh tựa ngọc thạch. Từng tảng đường kết tinh trên sợi chỉ chữ thập sạch sẽ, góc cạnh sắc nét như pha lê, tỏa ra làn hương mật ngọt ngào, thơm dịu và thanh khiết vô ngần.

— Trời ơi, đường phèn ngọc thạch! — Một thương nhân lão luyện người Hoa mặc áo lụa xanh thốt lên, vội vã chen lên phía trước.

Triết cầm chiếc búa gỗ nhỏ khẽ gõ nhẹ vào mép tảng đường. Khối đường giòn tan tách ra thành từng mảnh nhỏ trong vắt. Chàng bốc một vốc mời các vị khách buôn — Mời các bậc tiền bối trong phường buôn nếm thử mật ngọc của lò Cảnh Ký!

Mấy vị thương gia lớn tuổi đón lấy mẩu đường bỏ vào miệng. Họ vừa nhai giòn tan vừa gật đầu tấm tắc — Ngọt thanh sắc cạnh, mát thấu ruột gan! Không hề có chút vị nồng của vôi, lại càng không vương một gợn chua phèn! Đã mấy chục năm buôn đường từ Quảng Ngãi vào lục tỉnh Nam Kỳ, ta chưa từng thấy mẻ đường phèn nào tinh khiết, hạt ngọc già dặn đến bực này!

Tiếng trầm trồ khen ngợi vang lên như sấm dậy khắp bến tàu. Đám bạn hàng xúm quanh sọt đường, tranh nhau chiêm ngưỡng những khối ngọc đường trong veo.

Sắc mặt Lại Bá Hào thoắt cái chuyển từ đắc thắng sang xám ngoét. Gã lúng túng giật lấy một mảnh đường nếm thử, trán lấm tấm mồ hôi hột. Dẫu vậy, bản tính gian giảo vẫn khiến gã cố đấm ăn xôi — Đây... đây mới chỉ là một sọt đầu! Biết đâu các sọt dưới khoang bị tráo mật non thượng nguồn, trọng lượng thiếu hụt...

— Ông Lại! — Triết cất giọng đanh thép cắt ngang.Chàng mở nắp chiếc tráp gỗ mít, trang trọng rút ra bản văn tự giao kèo gốc phủ giấy hồng điều cùng tờ giấy thị thực có đóng triện son vuông vức của Lý trưởng Phan Đăng Khôi — Đây là văn tự giao kèo gốc do hai bên ký kết, thời hạn đúng hai mươi ngày, hôm nay vừa tròn ngày chót! Toàn bộ hai trăm sọt đường, mỗi sọt đúng một tạ theo lối cân ta, đều đã được Hội đồng hương chức làng An Hội niêm phong và đóng triện kiểm định trước khi rời bến. Ông muốn cân lại từng sọt, họ Chu sẵn sàng chìa cân trước mặt bá tánh. Nhưng nếu ông cố tình dùng đòn sắt nhọn hoắt đâm nát ngọc đường để bới lông tìm vết, chư vị thương nhân nơi đây cùng lệ làng phép nước bến Thu Xà tuyệt đối không dung thứ!

Các thương nhân bến cảng lập tức đồng thanh lên tiếng ủng hộ — Phải đấy! Hàng thượng hạng bực này mà còn bắt bẻ thì thương quán Vạn Hưng buôn bán kiểu gì?

— Đừng làm mất mặt giới buôn Thu Xà chúng ta! Mau cân hàng giao bạc đi!

Trước sức ép của đám đông và lý lẽ rành rẽ của Triết, Lại Bá Hào run rẩy, hoàn toàn đuối lý. Gã đành cắn răng hạ lệnh cho thầy chưởng quỹ kiểm cân đủ hai trăm sọt và ký tên điểm chỉ vào giấy biên nhận giao đủ hai trăm tạ đường phèn hảo hạng đúng hạn hai mươi ngày.

Thầy chưởng quỹ của Vạn Hưng run rẩy trao tráp đựng đủ số tiền bán đường bằng bạc hoa xòe cho Triết.

Mọi người tưởng chừng cuộc giao thương đã kết thúc tốt đẹp và họ Chu sẽ lập tức nhổ neo, nhưng Chu Vĩnh Triết vẫn đứng vững như bàn thạch bên chiếc bàn đá bến cảng.

Chàng mở nắp tráp bạc, đĩnh đạc đếm từng cọc bạc sáng loáng, xếp ngay ngắn thành năm chồng trước mặt Lại Bá Hào — Ông Lại! Đây là đúng năm trăm đồng bạc Đông Dương hoa xòe, do tộc họ Chu trích từ tiền bán đường hôm nay để thanh toán dứt điểm món nợ cờ bạc của chú Ba Khiêm!

Lại Bá Hào giật nảy mình, nhìn đống bạc trắng xóa rồi lại nhìn vẻ mặt cương trực của chàng trai trẻ.

— Mau đem tờ văn tự nợ của chú tôi ra đây! — Triết nghiêm giọng, từng lời nặng tựa nghìn cân. — Tiền trao cháo múc, nợ dứt tình tan. Từ nay về sau, chú Ba Khiêm cùng họ Chu chúng tôi không còn dính dáng nửa xu đến sới bạc Vạn Hưng!

Trước mắt bao nhiêu bạn hàng đang chăm chú dõi theo, Lại Bá Hào không còn đường thoái thác. Gã run rẩy thò tay vào bọc áo gấm, rút ra tờ giấy nợ nhàu nát đưa cho Triết.

Triết cầm lấy tờ giấy nợ, đưa cho chú Ba Khiêm xem qua để xác nhận nét chữ. Khiêm nhìn thấy tờ giấy trói buộc cuộc đời mình bấy lâu, nước mắt nghẹn ngào chực trào ra.

Triết không chần chừ, trước sự chứng kiến của toàn thể bá tánh bến Thu Xà, chàng đưa hai tay xé toạc tờ văn tự nợ làm đôi, rồi xé vụn thành từng mảnh nhỏ, tung lên ngọn gió sông Trà. Những mảnh giấy nợ bay lả tả xuống dòng nước cuốn trôi ra biển lớn.

— Món nợ đã xóa! Ba sào đất hương hỏa bến sông vĩnh viễn thuộc về tổ tiên họ Chu! — Triết dõng dạc tuyên bố.

Lại Bá Hào bẽ bàng giấu đống bạc vào rương, dã tâm chiếm đất và bóp nghẹt lò Cảnh Ký tan thành bọt nước. Gã cúi gầm mặt, vội vã xua đám gia nhân lủi thủi rút lui trong những tràng cười chê bai, mỉa mai của bạn hàng khắp bến cảng.

Giữa bến cảng Thu Xà rộn rã reo vui, chú Ba Khiêm không kìm được xúc động. Y nghẹn ngào ôm chầm lấy Triết, đôi bàn tay quấn vải sô trắng run run vỗ lên lưng đứa cháu họ — Triết ơi... Chú thoát rồi! Họ Chu mình giữ được đất rồi cháu ơi!

Triết vỗ về vai chú Ba, khóe mắt cũng rưng rưng niềm kiêu hãnh. Gánh nặng ngàn cân đè nặng bấy lâu nay đã hoàn toàn trút bỏ. Nước mắt của chú Ba hôm nay không còn là giọt lệ hèn nhát, mà là sự hồi sinh của một người thợ đã tìm lại được phẩm giá.

Buổi trưa hôm ấy, đoàn thuyền năm chiếc của họ Chu nhổ neo khải hoàn. Những cánh buồm nâu giương cao, no căng ngọn gió nồm nam, rẽ sóng ngược dòng Trà Khúc trở về làng An Hội.

Trải qua nửa ngày vượt sóng, khi ráng chiều vàng rực buông xuống bến bồi bãi mía de, tiếng pháo lệnh mừng công đã nổ vang giòn giã tưng bừng. Dưới bóng cây đa cổ thụ ven sông, bóng dáng cụ Cố Chu Hoài Cảnh lưng còng, chống chiếc gậy tre ngà đứng sừng sững tự bao giờ. Đôi mắt mờ đục của cụ hướng về phía đoàn thuyền, chòm râu bạc phơ khẽ rung rinh trong gió chiều, đón đàn con cháu lập kỳ tích trở về.