Chương 15: Manh Mối đáy Chậu

Chu Thúc Khiêm ép chặt lưng vào thân cột gỗ lim nơi góc chái tây, hai bàn tay luồn trong ống tay áo the thâm siết chặt lấy nhau đến mức các khớp ngón tái ngắt. Những giọt mồ hôi lạnh toát rỉ ra từ thái dương, chảy ngoằn ngoèo qua gò má gầy guộc rồi thấm đẫm vạt áo the đã sờn mép. Hắn nín thở, hai mắt trợn trừng qua kẽ rào nứa, dán chặt vào bóng lưng còng của cụ Cố Chu Hoài Cảnh đang đứng sững bên mé sân gạch.

Ngay trước mũi giày vải của cụ Cố, chiếc chậu sành da lươn vẫn còn bốc lên từng làn hơi the nồng. Lớp bọt xám bẩn vừa bị Triết gạn bớt, để lộ ra rành rành nơi đáy chậu một mảng bột trắng đục dẻo quẹo, không chịu hòa tan cùng dòng mật sôi. Luồng hơi hăng hắc, the nồng của vôi sống chưa tôi kỹ bốc lên ngùn ngụt, xộc thẳng vào không gian vốn đang ngào ngạt hương mía chín.

Ruột gan Thúc Khiêm cồn cào như có trăm ngàn tàn lửa châm vào da thịt. Hắn nhớ như in đêm mưa rào canh ba mấy hôm trước, chính đôi bàn tay run rẩy này đã bốc từng nắm bột vôi sống từ chiếc bao tải rách rải đều xuống đáy hai vạc đồng, rồi lén mở khóa đồng kho chái tây đón những lu mật non ủng phèn từ mạn thuyền ngoại lai đưa vào. Hắn cứ ngỡ dưới sức nóng của củi mít già và dòng mật sôi sùng sục, mọi dấu vết sẽ tan biến, chỉ để lại mẻ mật khét lẹt làm tiêu tán sản nghiệp chi trưởng. Nào ngờ, phép lắng tro rơm và lòng trắng trứng của cụ Cố lại như chiếc kính soi thấu mọi ngóc ngách, lôi tuột mưu mô đen tối từ đáy vạc phơi bày tr*n tr** ra giữa thanh thiên bạch nhật. Món nợ năm trăm đồng bạc hoa xòe cùng lời đe dọa bẻ gãy chân của đám tay chân sới bạc Thu Xà như lưỡi dao vô hình siết lấy cổ họng hắn, khiến từng hơi thở rít qua kẽ răng trở nên nghẹn ứ.

Giữa khoảng sân, Chu Vĩnh Triết dường như chưa kịp để ý đến dị trạng dưới đáy chiếc chậu sành. Chàng chắt trẻ buông chiếc muôi đồng, hai mắt sáng rực nhìn vào vạc mật đang sôi trào những bọt tăm trong vắt. Hương mật mía de ngào ngạt thơm lừng lan tỏa, ngọt lịm như xua tan hết những u uất, căng thẳng đè nặng mấy ngày qua.

Cụ Cảnh khẽ ngước mắt, ánh nhìn nghiêm nghị lướt qua chậu cặn rồi dừng lại trên khuôn mặt rạng ngời của đứa chắt đích tôn. Cụ nén tiếng thở dài nơi lồng ngực, giọng trầm ấm cất lên — Triết, lấy đũa cả thử tơ xem sao con.

— Dạ, thưa Cố!

Triết dạ ran một tiếng, nhanh nhẹn đón lấy chiếc đũa cả bằng gỗ mít nhẵn thín từ tay bà Lành. Chàng nhúng đầu đũa vào giữa vạc mật đang sôi sùng sục, nhấc lên rồi cẩn trọng nhỏ một giọt mật óng ánh vào chiếc bát đàn đựng nước giếng lạnh đặt sẵn trên chõng tre.

Từ chái tây, Thúc Khiêm nghển cổ nhìn sang, trái tim như muốn nhảy bổ ra khỏi lồng ngực. Hắn thấy rõ giọt mật rơi tõm xuống nước lạnh, không hề tan rã hay vẩn đục như mẻ mật hỏng hôm trước, mà lập tức đông kết tròn xoe như một hạt ngọc hổ phách dưới đáy bát. Triết dùng đầu ngón tay khẽ chạm vào, nhấc đầu đũa lên cao. Một sợi tơ đường óng ả, vàng rực sắc nắng kéo dài từ mặt nước lên tận đầu đũa, dẻo dai uốn lượn trong gió sớm mà không hề đứt đoạn.

— Tơ đường rồi! Tơ kéo dài không đứt, ngọt thanh sắc cạnh! — Triết reo lên, giọng nghẹn ngào vì xúc động.

Lý trưởng Phan Đăng Khôi đứng cạnh chõng tre liền đưa tay vỗ đùi đánh đét, chiếc quạt trúc phe phẩy liên hồi — Thành rồi! Nước đường trong veo, tơ kéo óng ả thế kia thì đem vào lu sành chín ngày chín đêm ắt nở hoa kết ngọc! Cơ nghiệp họ Chu phen này đúng là có trời giúp!

Tiếng trầm trồ, reo hò của đám đông bô lão và bà con lối xóm vang động cả góc trời bến sông An Hội. Những nụ cười rạng rỡ nở trên gương mặt sương gió của người họ Chu. Thế nhưng, từng tràng khen ngợi rộn rã ấy rơi vào tai Thúc Khiêm lại chẳng khác nào tiếng sét nện thẳng xuống đỉnh đầu. Vạc mật đã hồi sinh, lời thề máu của Triết chẳng những không đẩy chàng vào chỗ diệt vong mà còn dựng chàng đứng vững chãi hơn bao giờ hết trên vị thế người giữ vạc chi trưởng.

Đúng lúc niềm hân hoan đang dâng tràn, ngoài ngõ tre bỗng vang lên tiếng giày da nện cồm cộp trên lối đá sỏi, kèm theo tiếng cười hô hố gượng gạo — Rộn ràng quá nhỉ! Chậm chân một bước mà suýt nữa bỏ lỡ đại hỷ của lò Cảnh Ký!

Đám đông dạt ra hai bên. Lại Bá Hào chắp tay sau lưng, bụng phệ ưỡn ra trong bộ áo gấm Thượng Hải màu cánh gián cài khuy ngọc bích, miệng ngậm tẩu thuốc bịt bạc nhả khói xanh mù mịt. Theo sau gã là bốn tên tùy tùng vạm vỡ, mặt mày bặm trợn, tay lăm lăm đòn gánh và thừng chão.

Thúc Khiêm giật thót mình, vội nép sâu hơn vào sau vách nứa, toàn thân run rẩy như thằn lằn đứt đuôi.

Lại Bá Hào đảo đôi mắt hí sắc lẻm quét khắp sân lò. Khi nhìn thấy vạc đồng vàng óng đang tỏa khói thơm lừng thay vì cảnh tượng mật cháy khét đóng cặn mà hẳn trong bụng gã đinh ninh, khóe miệng gã khẽ giật giật. Cơn giận dữ lóe lên trong đáy mắt xảo quyệt, nhưng chỉ trong chớp mắt, gã đã gượng nở nụ cười giả lả, bước tới trước mặt cụ Cảnh chắp tay vái dài:— Cụ Cố Chu quả nhiên danh bất hư truyền. Vãn bối ở ngoài bến nghe tin vạc mật hôm qua đóng cặn đen sì tưởng đâu lò đường gặp nạn, lòng như lửa đốt vội chạy sang xem sao. Nay thấy khói thơm nghi ngút thế này, thật đáng mừng thay!

Nói đoạn, gã đảo mắt nhìn sang dãy lu sành rồi quay ngoắt sang nhìn Triết, giọng điệu sắc nhọn chĩa thẳng vào điểm yếu — Cơ mà... vãn bối nhìn vạc mật này, dẫu nước có trong nhưng lượng mật vớt bỏ bọt cặn nhiều thế kia thì làm sao đủ cân đong hai trăm tạ giao kèo? Thời hạn còn đúng mười lăm ngày, nếu hao hụt nguyên liệu mà không kịp trở tay, chi bằng ta thương lượng hủy giao kèo sớm, kẻo đến lúc trễ tàu buôn Thu Xà thì ba sào đất hương hỏa bến sông e rằng bản quán phải theo đúng trát tòa mà thụ nhận!

Lời lẽ hống hách của gã buôn khiến sân lò đang rộn ràng bỗng chốc lặng phắc. Triết bước lên nửa bước, hai tay siết chặt muôi đồng, toan lên tiếng khảng khái thì một bàn tay khô ráp khẽ đặt lên vai chàng.

Cụ Chu Hoài Cảnh chậm rãi chống gậy tre ngà bước lên phía trước. Đôi mắt phủ màng sương mờ của bậc đại thọ bình thản nhìn thẳng vào khuôn mặt bóng nhẫy của Lại Bá Hào. Cụ khẽ nâng gậy chỉ về phía chõng tre, giọng điệu khoan thai, từ tốn — Ông Lại bận trăm công nghìn việc nơi thương cảng mà vẫn nhọc lòng vì ba sào đất bến sông của dòng họ Chu này quá nhỉ. Đã đến đây rồi, xin mời ông Lại cùng ông Lý lại chõng tre xơi chén nước trà sớm. Có chuyện này, ta cũng đang muốn nhờ hai vị tường lãm cho minh bạch.

Lại Bá Hào nhíu mày, thoáng chút chần chừ nhưng trước mặt Lý trưởng Phan Đăng Khôi cùng hàng chục bô lão trong làng, gã đành miễn cưỡng gật đầu bước lại chõng tre.

Cụ Cảnh gõ nhẹ gậy tre xuống nền gạch, bảo Triết — Triết, bưng chiếc chậu sành váng cặn lại đây. Tiện thể, ra chái tây khiêng nốt cái thùng gỗ đựng mật dầm mưa hôm trước ra cho ông Lại và ông Lý cùng xem.

Nghe hai chữ "chái tây", Thúc Khiêm đứng sau cột gỗ suýt nữa ngã khuỵu xuống đất. Tim hắn đập loạn xạ, mồ hôi túa ra ướt đẫm cả sống lưng. Hắn trơ mắt nhìn Triết bưng chiếc chậu sành còn bốc hơi the nồng đặt thẳng lên mặt chõng tre, rồi rảo bước vào kho khiêng ra chiếc thùng gỗ còn vương vệt bùn đất ướt sũng.

Cụ Cảnh dùng đầu gậy tre khẽ gạt lớp bọt xám trên mặt chậu sành, để lộ ra lớp bột vôi trắng lợn cợn bám chặt nơi đáy men da lươn. Đoạn, cụ chỉ sang chiếc thùng gỗ mật non còn sủi bọt chua loét, cất giọng trầm ấm mà đanh thép — Ông Lý, ông Lại trông xem. Lò Cảnh Ký xưa nay chỉ dùng mật mía de chín già vùng bãi bồi đất đỏ. Thế nhưng mấy hôm trước, vào đêm mưa rào canh ba, có kẻ lại thậm thụt đón một chuyến thuyền lạ từ mạn ngược chở thứ mật non ủng phèn chua này cập bến sông An Hội. Chưa hết, người ta còn hào phóng mang theo cả thứ bột vôi sống chưa tôi này, rắc vụng trộm vào đáy vạc của nhà trưởng lúc nửa đêm.

Mỗi lời cụ Cố buốt như kim châm vào tai Khiêm, khiến hai đầu gối hắn run lẩy bẩy va vào nhau cầm cập.

Sắc mặt Lại Bá Hào thoáng biến đổi, khóe mắt gã giật giật nhưng bản tính gian thương xảo quyệt lập tức trỗi dậy. Gã cười khẩy một tiếng, ngửa cổ nhả một ngụm khói thuốc rồi cất giọng trâng tráo — Cụ Cố nói chuyện thuyền bè vôi vữa gì, vãn bối nghe như chuyện lạ đường rừng! Việc chọn mật tốt hay xấu, trữ vôi hay củi là việc nội bộ của nhà lò họ Chu các người. Bản quán chỉ là khách buôn, cứ đúng hạn giao kèo hai mươi ngày mà nhận đủ hai trăm tạ đường phèn hảo hạng. Nếu đường không đủ, hoặc các người tự làm hỏng vạc mà trễ hạn, thì đất bến sông phải cấn nợ, cớ sao lại đem ba thứ rác rưởi đáy chậu này ra nói bóng gió trước mặt ông Lý trưởng đây?

Lý trưởng Khôi chau mày nhìn lớp bột vôi trắng lợn cợn dưới đáy chậu sành, ánh mắt bắt đầu lộ vẻ nghi hoặc nhìn chằm chằm vào Lại Bá Hào.

Giữa bầu không khí ngột ngạt căng như dây đàn, cụ Chu Hoài Cảnh chẳng hề nổi giận. Cụ vuốt chòm râu bạc như mây trời, khóe môi khẽ nở một nụ cười điềm đạm mà sắc lạnh thấu xương. Cụ hướng mắt về phía kho chái tây, nơi Thúc Khiêm đang chết lặng trong góc tối, rồi thong thả cất lời — Ông Lại chớ vội thanh minh. Triết, con vào gầm kho chái tây, lôi chiếc bao tải rách còn vương bột vôi có in dấu triện đỏ ra đây đối chứng...