Chương 13: Phép Lắng Tro Rơm

Lời cụ Cố như giọt sương mai rỏ xuống thấu suốt lòng dạ Chu Vĩnh Triết. Ngồi trên mép chõng tre bên ngọn đèn dầu leo lét, khẽ siết ngón tay trỏ còn quấn dải vải trắng, Triết thấy bao nỗi u uất sau lời thề máu ban chiều bỗng chốc lắng dịu. Cụ Cảnh dặn dò tường tận cách múc nước giếng khơi rửa vạc, cách nhen củi mít giữ than đượm và phép hòa tro rơm nếp gạn nước trong. Triết nuốt từng lời vào tâm can, cúi đầu lạy Cố rồi lui ra. Suốt đêm ấy, chàng trằn trọc đếm từng tiếng gà gáy sang canh, lắng nghe tiếng sóng sông Trà vỗ bờ bãi bồi.

Trời vừa hửng sáng ngày thứ sáu trong hạn giao kèo, sương muối trên triền sông Trà Khúc bắt đầu tan dần. Con đường đất đỏ dẫn vào cổng lò Cảnh Ký đã rộn rã tiếng bước chân. Tin cụ Tiên chỉ một trăm lẻ hai tuổi đích thân đứng vạc cứu vãn mẻ đường chết cặn lan nhanh khắp làng An Hội.

Sân lò lát gạch tàu hôm nay đông nghịt người. Ngoài thợ bạn và tộc nhân họ Chu, bà con chòm xóm cũng kéo đến vây quanh thềm đá. Lý trưởng Phan Đăng Khôi mặc áo the đen, tay phe phẩy quạt xếp trúc, cùng các vị bô lão bước vào với vẻ hồ nghi xen lẫn chờ đợi. Ở góc sân, ông Chu Thúc Bản cùng mấy người chi thứ đứng túm tụm bàn tán, thỉnh thoảng lại liếc nhìn hai chiếc vạc đồng với ánh mắt e dè.

Triết hít một hơi sâu, xắn cao ống tay áo nâu quá khuỷu bước ra giữa sân gạch. Hai chiếc vạc đồng lớn đứng trơ trọi, đáy vạc phủ nguyên lớp màng cặn đen kịt xù xì bốc lên mùi the khét.

— Thằng Triết! Cứ theo lời Cố dặn đêm qua mà làm! — Tiếng cụ Cảnh trầm ấm vang lên.

Cụ Cảnh chống gậy tre ngà, chậm rãi ngồi xuống chiếc chõng tre bên chái lò. Bà Chu Thị Lành tất tả theo sau đỡ tay cha, mắt ánh lên vẻ lo âu nhưng chất chứa niềm tin cậy.

Triết khoanh tay dạ một tiếng thật giòn rồi chạy ra bờ giếng khơi múc nước. Đứng bên mép vạc, chàng dội mạnh từng gáo nước lạnh buốt rồi cầm nắm bùi nhùi xơ mướp già kỳ cọ cật lực.

Từng mảng cặn đen sì do bột vôi sống và mật non kết tụ gặp nước lạnh liền rã vụn dưới sức chà xát dẻo dai. Triết cọ từ thành vạc xuống đáy, mồ hôi ướt đẫm trán. Chàng dội thêm ba lượt nước trong, dùng khăn vải thô lau miết cho đến khi lòng đồng đỏ au, sáng bóng hiện ra sạch bong, không còn vương mảy may chút bụi bẩn hay mùi khét nào.

Dân làng đứng xem khẽ ồ lên tán thưởng. Lý trưởng Khôi gật gù, quạt trúc phe phẩy chậm lại.

Triết thoăn thoắt xếp những thanh củi mít khô nỏ vào cửa lò rồi nhóm lửa. Củi mít già bén lửa rất êm, ngọn lửa đỏ hồng tỏa nhiệt đều mà không bốc khói muội.

Khi hơi nóng lan tỏa khắp thân vạc, Triết cùng hai thợ phụ khiêng lu sành đựng mật mía non từ kho chái tây trút vào. Thứ mật dầm mưa có màu vàng đục lờ đờ, vừa gặp nhiệt độ cao đã sủi bọt to tướng, phả ra luồng hơi khét đục cay nồng.

Mùi chua xộc vào mũi khiến mấy cụ già phải lấy vạt áo che miệng. Ông Chu Thúc Bản lắc đầu làu bàu — Mật non ủng phèn thế này, đun lên chỉ tổ cháy khét thành tro, làm sao mà kéo tơ nổi!

Triết nghẹn ngào, tim đập thình thịch trước những lời bàn tán. Chàng nhìn về phía chõng tre. Cụ Cảnh vẫn ngồi tĩnh tại, đôi mắt mờ đục nhìn xuyên làn khói sớm. Cụ khẽ gõ đầu gậy tre ngà xuống nền gạch tàu — Triết! Đưa liễn tro rơm nếp lại đây con!

Triết vội chạy vào chái sau, bưng chiếc liễn sành da lươn đựng tro rơm nếp mịn màng xám trắng ra trước mặt cụ Cố. Cụ Cảnh xoa nhẹ lớp tro mịn, khẽ ngửi rồi gật đầu:— Tro của rơm nếp mùa trước, đốt kỹ, rây sạch, mang trọn tinh túy hạt ngọc trời. Tro này tính thuần, mát dịu, hòa vào nước sẽ gạn sạch vị chua chát của đất phèn, ghìm cái nóng nảy của lửa non. Múc nước giếng hòa vào, gạn lấy ba gáo nước trong cho Cố.

Triết cung kính làm theo. Chàng múc nước giếng đổ vào chậu đồng, trút hai bát tro rơm mịn rồi dùng đũa cả khuấy đều. Chỉ sau một tuần hương ngắn ngủi, cặn nặng đã lắng sâu, để lộ phần nước tro trong veo, phảng phất mùi thơm thanh khiết của đồng rạ quê hương.

Triết cẩn thận gạn từng gáo nước tro trong vắt sang chiếc gáo dừa khô.

— Rưới từ từ men theo mép vạc, không được đổ xối xả vào tim lửa! — Cụ Cảnh cất giọng chỉ dẫn rành rọt.

Triết bước lại gần vạc đồng. Lúc này, nước mật bên trong đang sôi trào cuồn cuộn như muốn tràn qua miệng vạc, hơi nóng hắt vào rát bỏng. Chàng cẩn trọng nghiêng gáo dừa, rưới đều dòng nước tro rơm thành một vòng tròn quanh mép vạc.

Một tiếng xèo xèo êm dịu vang lên.

Triết kinh ngạc trước cảnh tượng diễn ra ngay trước mắt. Dòng nước tro rơm nếp vừa hòa vào, vạc mật đang sôi trào hung hãn bỗng chốc dịu hẳn lại. Cơn sôi sùng sục như bị một bàn tay vô hình ghìm xuống đáy. Vị chua nồng, the khét dần bị trung hòa, nhường chỗ cho làn hơi ấm ngọt nhẹ bắt đầu lan tỏa.

Kỳ diệu hơn cả, những bọt bẩn li ti vốn nổi tán loạn bắt đầu co cụm lại với nhau. Nước tro như sợi dây vô hình kéo vẩn đục gom về một mối, khiến màu mật bên dưới dần lắng xuống, chuyển từ sắc đục nhờ nhờ sang màu vàng sẫm thuần khiết.

Đám đông xung quanh nín bặt. Mấy vị bô lão rướn người về phía trước, mắt không rời vạc mật. Lý trưởng Khôi khẽ vỗ đùi đánh đét một cái, tấm tắc — Tuyệt kỹ! Quả đúng là bí thuật của cụ Tiên chỉ họ Chu!

Triết thở phào nhẹ nhõm, niềm xúc động dâng trào nơi đáy mắt. Chàng liếc nhìn quanh sân, bắt gặp một bóng người mặc chiếc áo the thâm quen thuộc đang nép sau cột gỗ chái tây.

Chu Thúc Khiêm đứng chết trân ở đó. Bàn tay chú Ba bấu chặt vào mép cột nứt nẻ, hàm răng cắn chặt bờ môi dưới đến mức tái nhợt. Đôi mắt y mở to trừng trừng, vằn lên những tia máu kinh hãi nhìn vạc mật từ cõi chết hồi sinh. Dường như Khiêm không thể ngờ độc kế pha vôi sống và tuồn mật non của mình lại bị hóa giải chỉ bằng nắm tro rơm nếp mộc mạc của quê nhà.

Nhưng niềm vui của Triết chưa kịp trọn vẹn thì mặt vạc lại có biến chuyển mới.

Cơn sôi sùng sục tuy đã dịu đi, nhưng toàn bộ tạp chất vôi sống và cặn bẩn bị nước tro đẩy lên lại quánh đặc lại, kết thành từng mảng váng bọt xám đen dày cộm. Lớp váng dơ dáy ấy nổi lềnh bềnh che kín toàn bộ bề mặt vạc, bốc lên những sợi khói nguội xám xịt, chực chờ níu chìm trở lại nếu lửa bùng lên.

Triết siết chặt cán muôi đồng trong tay, tim lại thót lên một nhịp. Chàng nín thở quay đầu nhìn về phía cụ Cố, hồi hộp chờ đợi bước chỉ dạy tiếp theo để cứu vớt mẻ đường sinh tử.