Chương 11: Đáy Vạc Nứt Toác

Tiếng nổ lép bép khô khốc ngoài sân lò như nhát dao cứa thẳng vào tâm can Chu Vĩnh Triết. Không chần chừ, chàng vụt đứng dậy khỏi tấm chiếu hoa trước hương án tổ tiên. Mặc cho đầu ngón tay trỏ bàn tay phải rớm máu còn nhức nhối dưới vạt khăn rằn bà Lành vừa băng tạm, Triết sải bước lao nhanh qua bậu cửa gian nhà rường. Phía sau lưng chàng, tiếng guốc mộc nện dồn dập cùng bước chân huỳnh huỵch của đám người chi thứ bám theo sát sạt.

Lao ra khoảng sân gạch thênh thang, Triết chết lặng bên hai chiếc vạc đồng đầu tiên đặt sát chái lò. Cảnh tượng trước mắt khiến lồng ngực chàng nghẹn đắng. Lửa dưới đáy lò đã tắt ngấm tự bao giờ, tro than bay lất phất theo luồng gió sớm sông Trà thổi thốc vào. Bên trong lòng vạc, lớp mật non pha tạp gặp bột vôi sau khi hạ nhiệt đã hoàn toàn biến chất thành một mảng cặn đen sì, quánh đặc và xù xì như vảy sắt han gỉ bám chặt nơi đáy. Dưới hơi sương sớm, mảng cặn chết ấy co rút lại, nứt toác thành trăm ngàn vệt chằng chịt tựa mai rùa nung quá lửa.

Mỗi tiếng “tách... lép bép” vang lên là một vết nứt lại xé dài thêm ra, kéo theo làn khói nguội bốc lên the khét, chua loét sực thẳng vào sống mũi. Nước vôi trong cùng những liễn lòng trắng trứng gà tươi ban sáng đều bị dìm sâu xuống đáy, hóa thành lớp bùn khét lẹt trơ tráo. Triết run run đưa bàn tay lành lặn chạm vào gờ vạc đồng lạnh ngắt, hai mắt rực lên nỗi xót xa uất nghẹn. Hai vạc mật khởi đầu của món giao kèo hai trăm tạ đã thực sự hóa thành bùn than cháy khét.

Chưa kịp để Triết trấn tĩnh tinh thần, một bóng người từ phía sau đã hùng hổ lách qua đám đông xộc tới. Chu Thúc Khiêm trố mắt nhìn mảng cặn nứt nẻ dưới đáy vạc, rồi bất thần vỗ đùi đánh đét một cái thật mạnh. Y ngửa mặt lên trời, cất giọng lu loa the thé khắp cả khoảng sân — Trời đất ơi! Vạc đồng rạn cặn chết, màng than nứt toác thế này là điềm gở tuyệt lộ rồi! Mật đã chết đứng đáy vạc thì thần tiên giáng trần cũng chẳng cứu nổi!

Tiếng la hét của Khiêm lập tức khuấy đảo sự hoang mang trong lòng tộc nhân họ Chu. Y thoăn thoắt xoay người lại, chỉ ngón tay khẳng khiu run rẩy về phía ông Chu Thúc Bản và mấy bậc cao niên chi thứ đang ngơ ngác đứng quanh, gióng giả châm ngòi — Các chú, các bác nhìn tận mắt rồi chứ! Thằng Triết quỳ trong từ đường thề thốt cho sướng miệng, vung máu cho oai phong cái danh chắt đích tôn, chứ thực tế thì hai vạc mật đã nát như tương bần thế kia rồi! Mười lăm ngày nữa lấy đâu ra hai trăm tạ đường phèn hảo hạng cho thương quán Thu Xà? Đợi đến kỳ hạn, thằng Lại Bá Hào mang trát quan cùng quân lính kéo về tịch thu ba sào đất bến sông, chi thứ chúng ta chỉ có nước ôm nhau chết rục rã nơi đầu đường xó chợ!

Ông Chu Thúc Bản vuốt chòm râu dê lưa thưa, sắc mặt từ tái mét chuyển sang bàng hoàng, run run tiến lên một bước phụ họa — Cháu Khiêm nói chí phải! Cặn chết nứt toác thế này thì mẻ đường coi như đổ sông đổ biển! Không thể để cái bướng bỉnh của thằng Triết kéo cả dòng họ xuống hố sâu được! Chi thứ chúng ta phải tính đường tự cứu lấy mình ngay bây giờ!

Lời ông Bản vừa dứt, Chu Thúc Khiêm liền chớp lấy thời cơ như hổ đói vồ mồi. Bàn tay giấu trong tay áo the thâm sờn mép của y rút xoẹt ra một tờ giấy bản dày dặn, bên trên đã viết sẵn những dòng chữ Nho mực đen nhánh thẳng hàng ngay lối. Y dằn mạnh tờ giấy xuống mặt chiếc chõng tre bên mé sân gạch, giọng điệu sắc nhọn như dao cạo — Tôi đã lường trước cơ sự nên nhờ thầy đồ thảo sẵn văn tự! Ba sào đất bến sông là công sức bao đời, nay nhà trưởng gây họa thì phải chia đôi mảnh đất ấy ra! Chi thứ chúng tôi nhận lấy phần đất của mình để gán nợ hoặc cắm cho người khác kiếm tiền tự lo liệu, dứt khoát không chịu gánh vác món nợ chung!

Vừa nói, Khiêm vừa móc từ túi vải bên hông ra chiếc nghiên mực đá mài sẵn mực tàu đen đặc cùng cây bút lông cán trúc. Y giơ nghiên mực lên cao, ánh mắt hau háu đảo quanh đám đông chi thứ, the thé thúc ép — Chú Bản! Các anh em chi thứ! Mau lại đây ký tên điểm chỉ vào văn tự phân chia này! Ký xong, chúng ta đem thẳng lên nộp cho cụ Lý trưởng làng An Hội làm chứng!

Chưa dừng lại ở đó, Khiêm bước xấn lại mé lò, hất hàm quát lớn vào mặt Triết — Còn thằng Triết! Mày lập tức buông chiếc muôi đồng xuống, giao lại chùm chìa khóa kho trữ mật và buồng ủ lu sành cho chi thứ trông coi! Kể từ giờ khắc này, kho mật bị niêm phong, mày không còn tư cách giữ vạc hay đụng vào bất kỳ tài sản nào của họ Chu nữa!

Từng lời cay nghiệt của chú Ba như gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt, nhưng đồng thời thổi bùng lên ngọn lửa căm phẫn trong lồng ngực Chu Vĩnh Triết. Chàng nhìn tờ giấy phân chia đất đai được chuẩn bị quá đỗi chu đáo kia, rồi nhìn nghiên mực đen trùi trũi trên tay Khiêm. Hóa ra mẻ mật chưa ráo khói khét, người chú họ này đã nôn nóng muốn xé nát mảnh đất hương hỏa thiêng liêng của dòng tộc!

Triết cắn chặt răng, nén nỗi đau xót đang dâng trào nơi khóe mắt. Đầu ngón tay trỏ nhói buốt từng cơn theo từng nhịp đập của mạch máu, tựa hồ nhắc nhở chàng về giọt máu son chàng vừa dằn xuống tờ giao kèo trước bài vị tổ tiên. Không chút do dự, Triết quay ngoắt người, sải những bước chân vững chãi lao về phía chái tây sân lò.

Chàng dang rộng hai cánh tay rắn rỏi bọc trong lớp áo vải nâu, lấy trọn tấm lưng cường tráng chắn ngang trước cánh cửa gỗ mít dày dặn của kho trữ mật. Chùm chìa khóa đồng móc bên thắt lưng vải khẽ va vào nhau lách cách. Chàng ngẩng cao đầu, ánh mắt rực sáng nhìn thẳng vào đám đông chi thứ đang lăm lăm tiến tới, giọng chàng sang sảng đanh thép như chuông đồng:— Chú Ba! Chú Bản! Cháu đứng đây, đố ai dám bước qua ngưỡng cửa kho này nửa bước! Ba sào đất bến sông là máu thịt, là mồ hôi nước mắt của bốn đời tổ tông họ Chu dày công khai khẩn, dựng nên lò Cảnh Ký nức tiếng gần xa! Đất ấy là gốc rễ phụng thờ tiên tổ, là nơi kiếm miếng cơm manh áo cho cả họ, quyết không phải là món hàng để các người xé lẻ đem dâng cho phường buôn ngoại bang trừ nợ!

Triết dằn từng tiếng rành rọt — Giấy giao kèo còn ghi rõ kỳ hạn mười lăm ngày! Lời thề máu của cháu trước bàn thờ tiên tổ còn chưa ráo mực! Khi nào hết hạn mười lăm ngày mà không có đường phèn, cháu sẽ tự quỳ xin gia pháp trị tội! Nhưng hôm nay, khi Cố còn ngồi trên sập gụ, cháu còn nắm muôi đồng giữ vạc, thì một tấc đất hương hỏa cũng đừng hòng ai chạm tới!

Thấy đứa cháu chắt đời thứ tư dám cả gan đứng chắn đường, mặt Chu Thúc Khiêm thoắt đỏ gay vì thẹn rồi chuyển sang tím ngắt vì tức tối. Lòng tham cùng nỗi sợ hãi món nợ năm trăm đồng bạc hoa xòe như ngọn lửa thiêu đốt tâm can y. Khiêm dậm mạnh đôi guốc mộc xuống nền gạch tàu, hai mắt long sòng sọc, quát tháo the thé — Mày chỉ là thằng nhãi con vắt mũi chưa sạch! Đất đai là của chung họ Chu, không đến lượt một đứa chắt như mày muốn giữ là giữ! Nó ngoan cố muốn kéo tất cả chúng ta chết chìm! Bà con chi thứ đâu, xông vào! Bắt lấy thằng Triết, giằng lấy chùm chìa khóa kho cho tao!

Đám đàn ông chi thứ vì hoảng sợ viễn cảnh mất nhà mất cửa liền ùa tới như bầy ong vỡ tổ, vây kín lấy cửa kho mật. Những cánh tay thô bạo vươn ra, túm chặt lấy vạt áo nâu của Triết, toan bẻ quặt hai cánh tay chàng ra sau lưng để tháo chùm chìa khóa đồng bên hông.

— Buông ra! Các người có còn coi đạo lý tổ tiên ra gì nữa không? — Triết gầm lên một tiếng giận dữ.

Chàng gồng cứng hai bắp tay rắn chắc, dùng hết sức bình sinh chống cự. Một tay chàng ghì chặt chùm chìa khóa đồng áp sát vào bụng, cánh tay kia vung mạnh gạt phăng những bàn tay đang chực giật khóa. Dưới sức ép của bốn năm người đàn ông cùng xô đẩy, thân mình Triết va mạnh vào cánh cửa kho phát ra những tiếng “rầm rầm” chát chúa. Đầu ngón tay trỏ bị thương rỉ máu đỏ tươi thấm ướt đẫm vạt khăn rằn, đau buốt đến tận óc, nhưng Triết vẫn nghiến răng chịu đựng, hai chân chàng cắm chặt xuống nền đất như rễ cây cổ thụ, quyết không lùi một tấc.

Cảnh tượng cốt nhục tương tàn hỗn loạn diễn ra ngay trước cửa kho khiến bà Chu Thị Lành từ thềm nhà hốt hoảng chạy ào xuống. Nước mắt giàn giụa trên gương mặt đầy nếp nhăn sương gió, bà xông vào giữa đám đông, dang hai tay ôm lấy thân hình Triết, nghẹn ngào van vỉ — Khiêm ơi! Chú Bản ơi! Cô lạy mấy người... Dừng tay lại đi! Đừng làm điều thất đức trước mặt tổ tiên như thế... Triết nó là máu mủ ruột rà của dòng họ mà...

Nhưng tiếng khóc xót xa của người đàn bà luống tuổi nhanh chóng bị tiếng quát tháo man dại của Khiêm dập tắt. Y gạt phắt bà Lành sang một bên, cầm nghiên mực đá đen ngòm xấn thẳng tới trước mặt Triết. Bàn tay run rẩy của y giơ cao nghiên mực dính nham nhở vệt mực đen, toan chộp lấy bàn tay đang rỉ máu của chàng để cưỡng ép ấn ngón tay điểm chỉ vào tờ giấy phân chia đất đai.

— Mày không ký, tao bẻ gãy ngón tay mày bắt điểm chỉ! Chia đất! Hôm nay dứt khoát phải chia đất! — Khiêm gào lên điên cuồng, khóe miệng sùi bọt mép.

Bàn tay Khiêm vừa chực vồ lấy ngón tay chàng thì bỗng nhiên “CỘC... CỘC... CỘC!”

Ba tiếng gõ khô khốc, đanh gọn tựa sấm sét nện thẳng xuống thềm đá xanh sau lưng.

Âm thanh dứt khoát lạ thường, không quá lớn nhưng mang theo sức nặng ngàn cân của uy đức trăm năm, xé toạc mọi tiếng gào thét hỗn loạn nơi sân lò.

Toàn bộ khoảng sân gạch bỗng chốc im phăng phắc như tờ. Mọi cánh tay đang giằng co bỗng khựng sững lại giữa không trung. Đám người chi thứ giật mình kinh hãi, vội vã buông tay lùi lại nửa bước, đồng loạt ngoái đầu nhìn về phía gian giữa từ đường.

Dưới hiên nhà rường cổ kính, chiếc gậy tre già lên nước bóng loáng dằn thẳng trên thềm đá. Cụ Cố Chu Hoài Cảnh một trăm lẻ hai tuổi, râu tóc bạc phơ tựa mây trời, đang chậm rãi, uy nghiêm đứng dậy...