Chương 6: Bàn Tay Nối Bễ Than

A Mẫn giật mình bước vội đến bên cạnh khi thấy cụ Từ Vĩnh Xuyên quỳ gối áp chặt tay xuống nền đất lạnh. Thiếu niên cúi người, lo lắng đỡ lấy khuỷu tay gầy guộc của ông nội “Ông ơi, lòng đất lại chuyển động sao ông?”

Cụ Từ từ từ mở mắt, ánh nhìn đăm chiêu hướng về phía chân móng xưởng rèn, nơi hơi nóng âm ỉ bốc lên từ kẽ nứt sâu một trăm hai mươi trượng dưới lòng núi Hạc Ngực. Cụ thở dài một tiếng thật khẽ, bàn tay chai sần vỗ nhẹ lên mu bàn tay rắn rỏi của đứa cháu trai “Khí nóng đang dâng lên, thạch mạch đã rạn thì ruột non ắt phải sốt. Nhưng đêm nay đất tạm nghỉ rồi, hai anh em con mau vào chõng chợp mắt lấy sức.”

A Mẫn khẽ cắn môi gật đầu, dìu cụ vào gian nhà sàn sau xưởng. Thế nhưng suốt nửa đêm còn lại, cậu trằn trọc không sao nhắm mắt, tai luôn vẳng nghe hơi thở nhọc nhằn của thung lũng cùng nỗi uất nghẹn trước thói ngang ngược của đám tuần sai.

Sớm hôm sau, sương mù bảng lảng tràn qua những rặng vầu đầu ngõ. Ánh rạng đông vừa le lói rọi xuống doi đất cao, xưởng gò Từ Gia đã chìm trong một sự vắng lặng khác thường. Tấm biển gỗ thông quét sơn đỏ chót với bốn chữ Cấm Gõ Chiêng Đồng cắm phập nơi bờ rào đá như một vết chém thô bạo rạch đôi không khí yên bình. Mọi ngày, hễ khói lò vừa tỏa là mấy bác nông dân ở xóm dưới đã í ới ghé qua mượn đe tán lại chiếc lưỡi cuốc, hay bà con đi rừng rẽ vào xin vài mảnh đồng vụn chắp lại cán dao. Vậy mà sáng nay, con đường mòn đất đỏ trước cổng xưởng không một bóng người qua lại. Vài người gánh củi từ xa vừa ngước nhìn thấy tấm biển cấm sơn đỏ liền vội vã cúi gằm mặt, rảo bước đi thật nhanh như sợ vướng phải vạ lây từ tráp lệnh quan phòng.

Dưới mái hiên ám khói, A Mẫn đứng sững nhìn ra cổng, hai bàn tay siết chặt đến mức các khớp ngón trắng bệch. Sự ghẻ lạnh bất đắc dĩ của xóm giềng cùng nỗi oan ức nghẹn ứ nơi lồng ngực khiến máu trong người cậu sôi lên sùng sục. Cậu vớ lấy cây rìu cùn, quăng mạnh khúc gỗ nghiến nỏ lên đụn thớt rồi giáng từng nhát bổ chém chan chát. Từng thớ củi cứng như đá toác ra dưới lưỡi rìu, văng tung tóe khắp nền đất nện “Chỉ vì một mảnh gỗ thông vô lý mà người làng tránh xưởng ta như tránh hủi! Con không chịu nổi cái uất này nữa. Con phải lên trạm tuần tìm tên Tiết Hồng Quan và đám thợ mỏ Thiết Lôi hỏi cho ra nhẽ!”

“A Mẫn, buông rìu xuống.”

Tiếng nói trầm ấm, khoan thai cất lên từ phía sau lưng. Cụ Từ chậm rãi bước ra, trên người vẫn vận chiếc áo chàm cũ kỹ cài khuy bện chỉ gai, tay cầm que sắt cời than. Cụ nhìn đống củi nghiến bị băm vằm nham nhở, ánh mắt vừa bao dung vừa nghiêm nghị “Củi nghiến nỏ sinh ra là để đượm than giữ lửa, chứ đâu phải để người thợ trút cơn giận mù quáng. Con băm nát thớ gỗ như thế, lúc vào lò lửa chỉ bốc bùng lên một chốc rồi tàn lụi thành tro lạnh, làm sao nung nổi khối đồng?”

A Mẫn buông rơi cán rìu, ngực phập phồng th* d*c, giọng nghẹn lại “Nhưng ông nội, bọn chúng đổi trắng thay đen, ức h**p xưởng ta quá đáng! Rõ ràng bọn chúng đốt bột sấm sét rạch nát ruột núi, cớ sao lại đổ riệt tội sập đá cho tiếng chiêng cứu người của ông?”

“Đạo làm thợ lấy chữ tĩnh làm gốc, lấy đức dày chở che vật chất.” Cụ Từ bước đến gần đụn tro lò, đưa que sắt gạt nhẹ lớp muội xám trên bề mặt, để lộ ra những đốm than hồng âm ỉ ẩn sâu bên dưới. “Người đời khi sợ hãi thì mắt mờ tai điếc, kẻ gian lại khéo dùng vàng bạc và uy quyền che đậy dối trá. Nếu con đem nắm đấm và sự giận dữ ra đáp lại, con chẳng qua cũng chỉ giống như một hòn đá lở hung hăng lăn xuống dốc mà thôi.”

Cụ Từ quay sang nhìn A Mẫn, ánh mắt đĩnh đạc lạ thường “Lại đây với ông.”

Cậu thiếu niên nuốt khan một tiếng, bước lại đứng cạnh lò đất nện. Cụ Từ cầm kẹp sắt gắp một thỏi đồng hun vừa qua lửa đỏ rực đặt lên mặt đe đá, rồi nắm lấy cổ tay A Mẫn, hướng dẫn cậu áp các đầu ngón tay cách bề mặt kim loại chừng nửa tấc “Nhắm mắt lại, điều hòa hơi thở. Đừng nhìn ánh lửa lòe loẹt, hãy dùng xúc giác của người thợ đúc để cảm nhận thớ kim loại. Con thấy gì?”A Mẫn khẽ rùng mình, cố gắng gạt bỏ nỗi bức bối trong đầu. Cậu hít sâu một hơi khí lạnh của buổi sớm, thả lỏng từng đường gân trên cánh tay. Qua hơi nóng hầm hập phả vào đầu ngón, cậu dần cảm nhận được từng mạch lưu chuyển dẻo dai bên trong thỏi đồng. Khối đồng tuy bị lửa thiêu đỏ rực nhưng không hề gãy giòn, trái lại còn đang co giãn, nhẫn nại mềm đi để sẵn sàng đón nhận từng nhát búa uốn nắn.

“Kim khí nung trong lửa đỏ mà vẫn giữ được độ dẻo, ấy là nhờ tính nhu ẩn trong chất cương.” Giọng cụ Từ thủ thỉ bên tai cậu, trầm hùng tựa tiếng chiêng sớm. “Lòng người thợ gò chiêng cũng vậy. Gặp cảnh oan khiên mà nổi giận tức là thớ đồng bị giòn rụm, búa giáng xuống ắt vỡ tan. Phải biết ghìm tính nóng, giữ cái tâm mềm dẻo như đồng lỏng thì mới thấu tỏ mạch chấn của đất trời mà nắn dòng đá lở.”

A Mẫn mở mắt, nhìn thỏi đồng đang sẫm màu dần trên đe, nỗi bức bối trong lòng bất giác dịu đi quá nửa. Cậu nhìn đôi bàn tay gầy guộc chằng chịt sẹo lửa của ông nội, trong lòng dâng lên niềm kính phục khôn xiết.

Đúng lúc ấy, tiếng bước chân thoăn thoắt vang lên ngoài ngõ. A Thảo từ bậc cầu thang nhà sàn bước nhanh ra xưởng rèn sau chuyến đi lấy nước lá đầu dốc, trên tay bưng chiếc rá tre lót lá chuối đựng ba nắm cơm gạo nương lùi tro thơm phức cùng một bầu nước còn bốc khói ấm. Đôi mắt cô bé to tròn lay láy, dù vành mắt còn vương chút thâm quầng sau đêm dài chấn động “Ông nội, anh Mẫn, hai người ăn miếng cơm lùi tro cho ấm bụng đã ạ!”

A Thảo đặt rá cơm lên chõng tre cạnh đe đá, lấy bầu nước đưa cho anh trai, mỉm cười dịu dàng “Anh Mẫn đừng buồn nữa. Ban nãy em ra đầu dốc múc nước, bà cụ Keng dưới chân rặng nghiến vẫn lén dúi cho em nắm lá thuốc này này. Bà bảo bà biết ơn cụ Cả nhiều lắm, nhờ tiếng chiêng đêm qua mà chuồng lợn nhà bà không bị đá văng trúng. Người làng mình bụng dạ thật thà, chẳng qua trát lệnh quan tuần dọa dẫm nên họ mới sợ thôi. Mình cứ giữ lò đỏ lửa, lòng ngay thẳng thì sợ gì tà ma hả anh?”

A Mẫn đón lấy bầu nước ấm, nhìn nụ cười trong trẻo của em gái và rá cơm nắm lùi tro thơm mùi nếp mới, sống mũi bỗng thấy cay cay. Cậu cắn một miếng cơm dẻo quánh, cảm nhận hơi ấm lan tỏa khắp lồng ngực, mọi ấm ức ban sáng dường như tan biến hết thành sự kiên định “Em nói phải. Lò của Từ Gia ba đời chưa từng tắt lửa, đời nào để tấm biển gỗ mục kia dập tắt!”

Cụ Từ mỉm cười hiền hậu, khẽ gật đầu “Được rồi, ăn xong cơm thì hai đứa cùng ông nhóm lại bễ. Trạm tuần cấm ta gõ chiêng, nhưng không cấm được ta giữ lửa lò nung.”

Ba ông cháu đứng trước đôi bễ thụt bằng da trâu mộng đặt âm dưới nền đất. Cụ Từ đứng giữa nắm cần gạt chính, A Mẫn và A Thảo ghì chặt lấy tay nắm phụ hai bên.

“Một… hai… thụt!”

Tiếng hô dứt khoát của cụ Từ vang lên, ba cánh tay cùng nhịp nhàng kéo đẩy cần bễ. Tiếng thụt bễ phì phò, trầm ấm và đều đặn cất lên tựa như nhịp thở khoan thai của núi rừng. Luồng gió căng tràn từ lòng bễ da trâu lùa sâu vào ống dẫn ngầm, thổi bùng lớp than nghiến dưới đáy lò. Những tia lửa đỏ rực nhảy múa reo vui, tỏa ra hơi ấm nồng đượm xua tan đi màn sương giá buốt và bầu không khí ảm đạm đang bao trùm lấy doi đất cao xưởng gò.

Giữa lúc ngọn lửa than đang bốc lên hừng hực và tiếng bễ thụt vang rền mặt đất, từ phía trung tâm bản làng bỗng vang lên chuỗi âm thanh chát chúa.

Tùng! Tùng! Tùng! Cắc! Cắc!

Tiếng mõ gỗ giục giã liên hồi hòa cùng tiếng loa đồng the thé dội ngược lên sườn đồi, phá tan sự tĩnh lặng của thung lũng Hạc Lăng “Toàn thể bảy mươi hai nóc nhà nghe đây! Trưởng bản Ma Luân cùng quan trạm tuần truyền lệnh: Mọi người lập tức tập trung về sân nhà rông trung tâm nghe bố cáo khẩn của quan phòng đô thành!”