Chương 14: Nhóm Lò Đại Chiêng

Gió bấc quất rát mặt mang theo những hạt mưa phùn lạnh buốt như châm kim vào da thịt. Mây đen tựa hồ trút cả bầu mực tàu xuống đỉnh Hạc Ngực, che khuất hoàn toàn vòm trời thung lũng.

Nhìn vệt nứt đen ngòm trên sườn non đang rung lên bần bật trong gió lốc, A Mẫn siết chặt nắm tay, vội gạt vạt áo chàm dính đầy bụi than rồi quay sang giục giã mấy gã trai làng “Anh em mau tay lên! Gió cuốn mưa vào lòng lò là hỏng hết mẻ đồng!”

Chẳng ai bảo ai, nhóm thanh niên lưng trần cuồn cuộn vác những thanh tre đực, nẹp chặt lại giàn mái che bằng tranh nứa bên trên lòng lò đúc âm đất. Dưới bãi sân xưởng, từng sọt than nghiến nỏ lửa được trai tráng gùi từ sâu trong rừng già Ngọa Nham về, trút rào rào thành những ngọn đồi đen nhánh. Từng thớ than chắc nịch, gõ vào nhau kêu vang coong coong như đá tảng, hứa hẹn một sức nóng ngút ngàn đủ sức thiêu chảy kim thạch.

Trong lán xưởng, cụ Từ Vĩnh Xuyên đứng bên đống đồ đồng cũ cao lút đầu người mà dân bản vừa gom góp. Cụ khẽ vẫy tay gọi A Mẫn “Mẫn, lại đây lão chỉ cho. Đồng đúc đại chiêng cứu bản tuyệt đối không được lẫn tạp khí.”

A Mẫn bước tới, ngồi thụp xuống bên cạnh ông nội. Cậu chìa bàn tay rám nắng, đón lấy chiếc quai vạc đồng sứt sẹo cụ vừa đưa sang. Áp ngón tay cái miết nhẹ lên gờ kim khí nham nhở, cậu khẽ nhắm mắt, tập trung toàn bộ xúc giác kim thạch mà ông đã rèn giũa suốt bao năm. Một luồng khí ran rát, nặng trịch truyền qua da thịt, mang theo mùi tanh nồng ngai ngái.

“Mẩu này pha nhiều chì và kẽm, mặt ngoài xỉn đục, thớ đồng bở lắm ông ạ,” A Mẫn ngước nhìn cụ Từ, quả quyết nói. “Nếu đem nấu lẫn, tiếng chiêng sẽ bị đục và giòn thớ, khó chịu nổi chấn động dưới đáy vực.”

Cụ Từ khẽ gật đầu, trong ánh mắt đục mờ hiện lên nét cười hài lòng “Khá lắm. Mắt nhìn có thể lầm, chứ mũi ngửi và tay sờ thớ quặng thì đất trời không lừa được người có tâm. Con cùng các bác gạt riêng loại đồng pha xỉ này ra. Chỉ giữ lại đồng đỏ dẻo dai, đồng thau già tuổi từ đỉnh trầm, mâm cưới. Thớ đồng ấy mới đủ dẻo để tải âm, đón được nhịp rạn của non cao.”

A Mẫn thoăn thoắt phân loại từng món. Chiếc đỉnh đồng gia bảo ba đời của bác Vàng Pao được cậu cẩn trọng đặt riêng vào chiếc rế mây lớn. Cậu dùng sống dao rựa gõ nhẹ, lắng nghe tiếng ngân thanh thoát, ấm áp như tiếng suối reo giữa lòng khe. Mùi ngô nương, mùi hương trầm từ những vật phẩm thờ tự hòa quyện cùng mùi kim khí cổ xưa xua tan đi cái giá rét của buổi chiều mưa lũ.

Cách đó một quãng, phía bên bờ rào xưởng, A Thảo cùng đội phụ nữ trong bản đang gánh những thùng nước suối Ngân Xích trong vắt vừa múc từ đầu nguồn về. Nước suối được lọc cẩn thận qua ba tầng than củi và cát mịn, chảy róc rách vào chum sành lớn. A Thảo vén lọn tóc mai ướt đẫm mồ hôi, đôi chân trần thoăn thoắt đạp trên đống đất sét vàng mịn. Bàn chân nhỏ nhắn hòa lẫn trấu non nhào nhuyễn thứ bùn đất dẻo quánh tựa sáp ong.

“Anh Mẫn ơi!” A Thảo ngẩng lên, giọng lảnh lót giữa tiếng mưa rơi lộp độp trên mái tranh. “Khuôn đất sét đã nhào xong mẻ thứ ba rồi! Bác gái dặn em nặn theo đúng kích thước ông nội khắc trên sàn gỗ đấy!”

A Mẫn ngẩng đầu nhìn lại. Giữa khoảng đất phẳng nện chặt, chiếc khuôn đúc đại chiêng mười hai múi đã lộ rõ hình hài sừng sững. Vành ngoài tròn trịa mở rộng đúng sáu thước sáu tấc, mười hai múi viền nổi gồ lên như những lượn sóng cuộn về chiếc núm tròn ở tâm điểm. Đất sét mịn quyện chặt với trấu non tỏa ra mùi thơm ngai ngái nồng ấm của rơm rạ đồng bãi — thứ chất liệu mộc mạc của núi rừng sắp sửa ôm trọn dòng kim loại nóng bỏng.Ngoài cổng xưởng, tiếng bước chân rầm rập của đội tuần tra bản xé toạc màn mưa phùn. Trưởng bản Ma Luân mặc áo chàm đẫm ướt, tay lăm lăm ngọn giáo cán nghiến, dẫn đầu sáu thanh niên vạm vỡ tiến vào. Gương mặt vuông chữ điền của ông đanh lại, đôi mắt rực lửa cảnh giác “Cụ Cả, cháu Mẫn cứ yên tâm nấu đồng! Bản mỗ đã cắt cử trai tráng rải quân canh chừng dọc suối Ngân Xích và hai ngả đường mòn dẫn lên trạm tuần. Đám người Tiết Hồng Quan cùng Thiết Lôi Thương Hội dẫu có mọc cánh cũng đừng hòng bén mảng vào phá đám!”

Ma Luân quay sang đám trai tráng đứng quanh mép lò, vung tay dõng dạc “Còn bốn anh em lực lưỡng nhất, chia làm hai ca đứng vào cặp bễ thụt đôi! Trận này phải kéo bễ liên tục không được ngơi tay một khắc nào. Giữ cho ngọn lửa đỏ rực, có nghe rõ chưa?”

“Rõ!” Bốn gã thanh niên đồng thanh đáp vang, tiếng hô sang sảng át cả tiếng sấm rền xa xăm bên rặng Ngọa Nham.

Thời khắc nhóm lò đã tới. Cụ Từ Vĩnh Xuyên kính cẩn vái ba vái trước án thờ tổ nghiệp đặt nơi góc lán, rồi đích thân cầm thanh củi ngo đang cháy đỏ rực tiến về cửa lò âm đất. Cụ khẽ đưa đóm lửa vào sâu trong họng lò, nơi những lớp than nghiến khô nỏ đã được xếp thành hình hoa cúc.

“Thổi bễ!” Cụ Từ cất giọng trầm vang.

Hai thanh niên lập tức gò lưng, hai cánh tay cuồn cuộn kéo giật tay cầm của cặp bễ thụt đôi bọc bằng da trâu mộng.

“Phì phò! Phì phò!”

Từng luồng gió mạnh mẽ cuốn qua họng thông khí, thổi thốc vào lòng đất. Đóm lửa l**m láp những cạnh than sắc lẹm, bùng lên thành những đốm sáng lập lòe, rồi trong chớp mắt chuyển sang màu đỏ rực như ráng chiều mùa hạ. Hơi nóng cuồn cuộn bốc lên, táp vào mặt A Mẫn nóng rẫy. Cậu cùng trai bản nhanh tay dùng xẻng sắt xúc từng tảng đồng sạch trút vào chiếc vạc nấu khổng lồ đặt ngay trên miệng lò.

Tiếng bễ thụt thở dồn dập, tiếng than nổ lách tách hòa cùng nhịp bước chân tất bật của hơn ba trăm con người Hạc Lăng. Ánh lửa đỏ hồng từ lò đúc âm đất hắt lên vách đá sừng sững, xua tan màn mưa phùn ảm đạm, làm bừng sáng cả một góc thung lũng đang nơm nớp run rẩy dưới bóng núi nứt toác. Trái tim A Mẫn đập rộn ràng trong lồng ngực, niềm tin mãnh liệt dâng trào khi thấy tình làng nghĩa xóm đã biến thành luồng nhiệt lượng vô tận.

Thế nhưng, giữa lúc lò nung đang bốc hơi hầm hập, ngọn lửa than nghiến ngùn ngụt reo vang, cánh mũi A Mẫn bỗng giật giật.

Bằng khứu giác kim thạch nhạy bén, cậu bất chợt ngửi thấy trong làn khói than nồng đượm thoang thoảng một mùi khen khét lạ lùng – chẳng phải mùi đồng cháy xỉ, cũng không phải mùi than củi thông thường, mà khét lẹt tựa như mỡ thối trộn lẫn dầu trẩu. Cùng lúc ấy, từ khoảng tối sâu hoắm dưới chân sàn gỗ chứa than củi phía sau cặp bễ thụt chính, văng vẳng tiếng chuột rừng rúc loạn xạ rồi tán loạn lao vụt ra ngoài màn mưa.