Chương 7: Cú Sốc Bùn Đen

“Út Đực, quay mũi xuồng mau!” – Nam thét lên, tiếng gió chướng quất ràn rạt vào mặt.

Mùi dầu cặn khét lẹt xộc vào buồng phổi khiến Nam lợm giọng. Trước mũi xuồng, vệt váng dầu màu nâu sẫm quánh đặc như hắc ín theo con nước lớn ùa vào Bãi Triền Cổ. Út Đực cuống cuồng giật dây nổ máy đuôi tôm, bẻ lái toan chắn dòng chất thải, nhưng chiếc vỏ composite nhỏ bé không thể cản nổi dòng nước xiết cuồn cuộn từ luồng tàu hút cát xả trộm. Lớp dầu nhờn nhợt trườn qua mép đá ngầm, phủ chụp lên toàn bộ vùng biển cắm giàn ươm trước ánh mắt bất lực của cả ba người.

Thảo My bám chặt mạn xuồng, môi run rẩy “Tụi nó xả trộm dầu cặn súc đáy sà lan… Độc lắm, chất này bám vào đâu là chết ngạt tới đó!”

Nam toan lao mình xuống nước lần nữa nhưng Út Đực đã kịp ghì chặt vai cậu lại “Nước đang chảy xiết, dầu đang tràn, mày nhảy xuống lúc này chỉ tổ chết chìm chứ cứu nổi gì! Phải đợi con nước êm đã Nam ơi!”

Ba ngày chờ những con nước ròng cuốn bớt lớp dầu ra biển lớn dài tựa ba năm.

Sáng sớm ngày thứ ba, Nam cùng Thảo My tức tốc chèo xuồng trở lại Bãi Triền Cổ. Nắng sớm rọi xuống mặt vịnh lấp loáng, mùi khét lẹt vẫn thoang thoảng bám vào vách đá.

Đeo kính lặn, Nam cùng Thảo My chìm xuống bốn sải nước. Chạm tới phiến đá cổ nơi neo giàn lưới, cảnh tượng đập vào mắt khiến tim Nam thắt lại.

Tấm lưới xơ dừa ba lõi mới hôm nào còn mang sắc nâu ấm áp của phù sa nay đã biến thành một mảng đen đúa, nhớp nháp bùn dầu. Kinh hoàng hơn cả, toàn bộ mảng san hô cành non từng phớt hồng khỏe khoắn nay đã chuyển sang màu xám xịt rũ rượi. Lớp thịt sinh học rữa nát trơ ra khung xương vôi trắng bệch lạnh lẽo. Vài nhánh san hô bị sóng ngầm giật đứt lạt buộc, rơi rụng chỏng chơ dưới đáy cát.

Thảo My bơi tới, run rẩy đưa ngón tay chạm vào một nhánh san hô. Vừa đụng nhẹ, nhánh cây đã gãy rụi, rã thành đám bột xám hòa tan vào làn nước. Qua lớp kính lặn, Nam thấy mắt My đỏ hoe, chuỗi bọt khí từ ống thở trào ra theo tiếng nấc nghẹn ngào dưới đáy sâu.

Ngoi lên xuồng, Thảo My gắp mẩu san hô chết cùng đoạn sợi dừa lên phiến kính để nhỏ dung dịch thử nghiệm. Bàn tay cô gái run lên bần bật “San hô chết vì tác động kép tàn khốc quá, Nam ơi…” – My cúi đầu, những giọt nước mắt hòa cùng giọt nước mặn rơi xuống sàn xuồng – “Váng dầu bọc kín làm mầm non ngạt thở. Nhưng độc hại hơn là lượng tanin chát trong xơ dừa ngâm bùn chưa được khử sạch. Nước mặn ép chất mủ chát tứa ra, gặp dầu nhớt bám chặt thành màng độc bóp nghẹt chân đế. Thêm sóng ngầm giật đứt các mối nối yếu… Toàn bộ mẻ thử nghiệm coi như mất trắng!”

Từng lời của My giáng xuống như búa tạ. Nam siết chặt nắm tay đến trắng bệch khớp xương, ruột gan cồn cào tự trách vì sự nóng vội và thiếu sót kỹ thuật của mình.

Chiếc xuồng lướt về bến dệt trong bầu không khí trĩu nặng u ám. Mé rạch râm mát, dì Út Lành đang đảo nong vỏ dừa trước sân, thấy vẻ mặt hai đứa liền nín bặt lo âu.

Trong chái nhà gỗ ba gian, tiếng khung dệt gỗ kẽo cà kẽo kẹt bỗng dừng bặt. Ba Khiêm ngẩng đầu lên, ánh mắt trũng sâu dò hỏi nhìn con trai.

Nam bước vào gian nhà rồi quỳ sụp xuống bên cạnh khung dệt “Ba ơi… giàn lưới ngoài bãi hỏng hết rồi. Mầm san hô chết sạch… xơ dừa của mình còn sót mủ chát làm độc tụi nó…”Ba Khiêm sững sờ. Đôi bàn tay chai sần chằng chịt vết xơ dừa cứa của ông buông thõng. Cây thoi dệt bằng gỗ thao lao trượt khỏi tay, rơi xuống sàn ván phát ra tiếng “cạch” khô khốc, trơ trọi.

Người thợ già ngồi chết lặng giữa những cuộn chỉ dừa dang dở. Gương mặt khắc khổ giật giật, tàn thuốc rê trên môi tắt ngấm tự bao giờ. Ông đưa hai bàn tay thô ráp ôm lấy mặt, bờ vai gầy run lên bần bật theo từng nhịp thở đứt quãng “Tội lỗi… Biển cả nuôi sống dòng họ Lăng qua bao đời đói kém, vậy mà bàn tay già nua này lại dệt ra manh lưới g**t ch*t sinh vật biển… Thôi, dẹp đi con. Tháo khung dệt xuống, đừng làm bậy nữa!”

Nói rồi, ông run rẩy đứng dậy toan giật đứt những sợi dừa đang giăng trên go dệt.

“Ba! Đừng ba!” – Nam nhào tới giữ chặt cánh tay khẳng khiu của cha, giọng nghẹn ngào – “Không phải tại ba đâu! Là tại con non dại, con chưa tìm hiểu kỹ đã giục ba dệt vội. Lỗi tại con hết, ba đừng bỏ nghề mà!”

Dì Út Lành cũng chạy xộc vào, ôm lấy vai anh rể, sụt sùi khuyên can. Ba Khiêm buông tay, ngồi thụp xuống đòn gỗ, đôi mắt đờ đẫn nhìn ra bến sông ròng trơ bãi bùn phù sa.

Đúng lúc ấy, tiếng chuông điện thoại trong túi xách của Thảo My réo lên dồn dập.

My quệt nước mắt, run rẩy rút máy bấm nghe. Vì gian nhà quá đỗi tĩnh mịch nên tiếng quát tháo gay gắt của vị giáo sư hướng dẫn bên kia đầu dây dội qua loa ngoài, rành rọt đến đau lòng “Thảo My! Tin báo từ trạm quan trắc cho thấy toàn bộ mẫu san hô ngoài Vịnh Cây Bút đã chết sạch! Đề tài giá thể xơ dừa của cô hoàn toàn viển vông, phản khoa học! Tôi yêu cầu cô thu dọn đồ đạc quay về trường ngay ngày mai để đổi đề tài! Nếu ngoan cố bám trụ ngoài đó, hội đồng sẽ hủy toàn bộ học bổng và đình chỉ tư cách làm luận văn của cô!”

Thảo My cắn chặt môi đến bật máu, nhưng rồi cô hít một hơi sâu, lồng ngực phập phồng, ánh mắt bỗng bừng lên vẻ kiên định lạ kỳ “Thưa thầy, cơ chế sinh học của xơ dừa là hoàn toàn có cơ sở! Lần này thất bại là do khâu khử tanin thủ công chưa triệt để và yếu tố ngoại cảnh váng dầu. Em xin đem toàn bộ tiền học bổng tích cóp suốt ba năm qua cùng danh dự của mình ra cam kết bảo lãnh! Xin thầy cho em gia hạn thực nghiệm thêm đúng một tháng nữa thôi! Nếu lần tới vẫn thất bại, em xin tự nguyện rời khỏi khoa và chấp nhận mọi hình thức kỷ luật!”

Dứt lời, Thảo My dứt khoát bấm ngắt máy rồi quay mặt vào vách lá, cắn răng nén tiếng khóc uất nghẹn. Chứng kiến người kỹ sư trẻ dám đem cả tương lai ra đặt cược cho mảnh lưới quê mình, lồng ngực Nam trào dâng niềm cảm phục và day dứt khôn nguôi.

Màn đêm buông xuống bến rạch mịt mùng. Cả gian nhà chìm trong sự im lìm ngột ngạt.

Ba Khiêm không ăn cơm tối, chỉ ngồi bất động ngoài hiên. Tiếng thở dài nặng trĩu hòa trong tàn thuốc rê lập lòe như chút tàn lực cuối cùng của người thợ già nua.

Nam nằm trằn trọc trên chiếc chõng tre, ruột gan rối bời. Làm sao để bẻ gãy chất tanin độc hại? Làng nghề dệt dừa hàng trăm năm nay, chẳng lẽ các bậc tiền nhân không có cách nào khử sạch vị chát?

Cậu bật dậy thắp ngọn đèn dầu hột vịt, khẽ khàng bước vào gian trong. Dưới ánh lửa vàng vọt, cậu quỳ xuống mép phản, luồn tay sâu vào gầm bàn thờ tổ tiên – nơi đặt chiếc rương gỗ thao lao mục nát đóng đầy mạng nhện.

Gạt những bó chỉ dừa cổ và xấp giấy thuế thân ố vàng từ thời Pháp thuộc, những đầu ngón tay ráp mịn của Nam bất ngờ chạm phải một v*t c*ng dẹp nằm sâu nơi góc đáy rương.

Nam run run rút vật ấy ra trước ánh đèn le lói. Đó là một cuốn sổ tay nhỏ bìa bọc da cá đuối khô ráp, mép giấy xơ xác ngả màu thời gian do ông nội quá cố để lại. Trên trang bìa loang lổ vết bụi mờ, nét mực tàu cổ kính hiện lên mờ tỏ: "Gia truyền tầm cước chỉ mộc".