Chương 15: Cuộc Đua Trước Dư Luận

Gió biển thổi phần phật vào mép tờ quyết định đóng dấu đỏ chót. Nam nhìn dòng chữ in đậm yêu cầu tạm đình chỉ việc thả giá thể tại Vịnh Cây Bút, lồng ngực thắt lại trong một thoáng nghẹn ứ. Cậu hít sâu ngụm gió mặn mòi, giữ nét mặt điềm tĩnh nhìn vị thanh tra trưởng đoàn trên chiếc ca nô cao tốc “Thưa các anh, Hợp tác xã Cù Lao Xanh luôn chấp hành quy định kiểm tra. Nhưng những giàn lưới xơ dừa dưới đáy Bãi Triền Cổ đang nuôi dưỡng hàng vạn ấu trùng san hô vừa bám rễ. Nếu đình chỉ vô thời hạn mà không có căn cứ, công sức giữ biển của bà con sẽ tan tành.”

Thảo My vừa trồi lên mạn xuồng, mái tóc ngắn ướt đẫm bết vào trán. Cô gạt nước biển, giơ cao túi chống nước bọc chiếc máy ảnh chuyên dụng “Tôi là Nguyễn Thảo My, kỹ sư phụ trách đề tài của Đại học Cần Thơ. Đơn tố cáo phản ánh lưới dừa làm ô nhiễm nước, vậy tôi đề nghị đoàn thanh tra cho phép chúng tôi lấy mẫu nước tầng đáy và mẫu mô san hô non ngay tại chỗ, niêm phong dưới sự chứng kiến của các anh để gửi lên Viện Hải dương học giám định độc lập.”

Thấy thái độ khảng khái của hai người trẻ, người cán bộ thanh tra khẽ gật đầu “Được. Quyết định tạm đình chỉ vẫn phải lập biên bản, nhưng chúng tôi đồng ý niêm phong mẫu đối chứng.”

Không để phí một giây, Nam ngậm ống thở cùng Thảo My lặn ngược xuống đáy sâu bốn sải nước. Dưới làn nước xanh biếc, những tấm lưới BioCoir Net ba lõi trải dài vững chãi trên nền đá ngầm. Từng ấu trùng san hô li ti bám dày đặc trên thớ xơ dừa mềm mại, vươn xúc tu đón dưỡng chất từ dòng hải lưu. Nam cẩn trọng dùng ống nghiệm chân không thu mẫu nước sát mặt lưới, còn Thảo My bấm máy chụp hàng loạt bức ảnh macro ghi lại các mầm san hô non căng tràn sức sống.

Trở lên mặt nước, sáu bình mẫu cùng thẻ nhớ dữ liệu được niêm phong bằng sáp đỏ trước sự chứng kiến của đoàn thanh tra. Chiếc ca nô nổ máy rời đi, Nam liền giục Út Đực lái xuồng đưa Thảo My vào bờ để gửi xe chuyển phát nhanh lên Viện Hải dương học ngay trong buổi trưa.

Thế nhưng, sóng gió dư luận đã ập đến cù lao nhanh hơn dự liệu.

Trưa hôm ấy, các trang mạng xã hội đồng loạt xuất hiện bài viết ác ý giật gân: “Báo động đỏ: Mảnh lưới sinh học hay bẫy ngộ độc bức tử Vịnh Cây Bút?”, kèm hình ảnh cắt ghép cá tôm chết trắng bờ. Hàng trăm bình luận quá khích thi nhau thóa mạ hợp tác xã, đòi đóng cửa bến dệt.

Ngồi bên chiếc bàn gỗ thao lao, nhìn những dòng chữ vu khống trên màn hình điện thoại, Nam siết chặt nắm tay đến trắng bệch. Rõ ràng Công ty Thiên Phú sau khi thua ở ủy ban xã đã mua chuộc kênh truyền thông bẩn để bôi nhọ, bóp nghẹt công trình bảo tồn.

“Đồ thất đức! Chúng nó dám đổ oan cho nghề tổ!”

Tiếng gậy gỗ nện mạnh xuống nền đất. Ông Tám Hữu bước vào sân, theo sau là Ba Khiêm và các bậc cao niên trong xóm bãi. Ba Khiêm tiến lại gần, đặt bàn tay chai sần ấm áp lên vai con trai “Đừng nao núng con. Cây ngay không sợ chết đứng. Vỏ dừa ủ bùn tro vẹt khử sạch mủ chát là nghề ba đời ông cha truyền lại, tôm cá xưa nay vẫn sinh sôi đầy bến, ô nhiễm chỗ nào mà sợ?”

Ông Tám Hữu trải rộng tờ giấy trắng khổ lớn lên bàn, cất giọng sang sảng “Lão già này cùng bà con đã làm sẵn lá đơn tập thể. Hơn bốn mươi lão ngư và chủ ghe ký tên, điểm chỉ ráo trọi rồi. Tao với ba mày sẽ đem đơn lên huyện, khẳng định nghề ngâm chỉ dừa giữ sạch luồng nước bao đời nay, không ai được bôi bẩn!”

Nhìn những chữ ký mộc mạc cùng dấu tay đỏ au của những người cả đời bám biển, sống mũi Nam cay sè. Làng cồn đang lấy chính danh dự để chở che cho cậu.*

Khi đoàn bô lão vừa rời bến đò sang huyện, Thảo My vội vã từ bưu cục quay về. Cô nhìn dòng dư luận bẩn đang lan tràn, bồn chồn nói “Viện Hải dương học phân tích mẫu nhanh nhất cũng mất năm ngày. Trong khi tin đồn xấu đang lan từng phút, nếu không chặn lại, hợp tác xã sẽ bị đình chỉ hẳn trước khi có kết luận.”

Nam đứng lặng bên bờ rạch, nhìn xuống hố bùn ngâm chỉ dừa cạnh mé sông. Dưới bóng râm rặng dừa nước, làn nước phù sa hòa tro vẹt ánh lên sắc nâu êm đềm. Từng đàn cá bống sao cùng bầy tôm lóng đang tung tăng bơi lội quanh chùm vỏ dừa, thản nhiên rỉa lớp mùn hữu cơ.

Một ý nghĩ táo bạo bừng lên, Nam quay sang Thảo My “Chị My, giấy tờ kiểm nghiệm cần thời gian, nhưng sự thật thì đang sống động ở đây. Mình bật phát trực tiếp trên mạng xã hội ngay tại hố ủ này!”

Thảo My sáng mắt lên “Đúng! Không có phòng thí nghiệm nào thuyết phục bằng thực tế!”

Mười phút sau, chiếc điện thoại của Thảo My được đặt trên giá đỡ, ống kính hướng thẳng vào mép hố bùn tro vẹt. Nam bước xuống sàn gỗ, vục hai bàn tay vớt lên vốc bùn tro cùng sợi chỉ dừa dẻo mịn. Trước hàng ngàn người đang xem trực tuyến, cậu nói rành rọt “Kính thưa bà con và các bạn theo dõi sự việc ở Cù Lao Rạch Dừa. Người ta nói nước ngâm xơ dừa làm chết cá tôm, xin mời mọi người nhìn tận mắt bến nước của chúng tôi.”

Nói đoạn, Nam nhấc chiếc rọ tre đặt dưới đáy hố lên. Những con tôm lóng khỏe khoắn búng tanh tách trong rọ. Thảo My tiếp lời, đưa ống kính macro soi rõ từng giọt nước hố ngâm trên lam kính “Nước tro dừa già kết hợp dịch rễ vẹt biển đã phân giải hoàn toàn độc tố tanin, chuyển hóa thành khoáng chất nuôi dưỡng phiêu sinh vật. Đây là môi trường sống trù phú, hoàn toàn không độc hại, an toàn tuyệt đối cho tôm cá.”

Hình ảnh chân thực cùng phân tích gãy gọn của Thảo My và sự bộc trực của Nam đã tạo nên bước ngoặt lớn. Buổi phát trực tiếp nhanh chóng đạt hàng vạn lượt chia sẻ. Dưới phần bình luận, nhiều chuyên gia môi trường và giảng viên hải dương học trên cả nước đồng loạt lên tiếng khẳng định tính ưu việt của giá thể xơ dừa, vạch trần mưu mô bôi nhọ của bọn cát tặc. Làn sóng dư luận hoàn toàn đảo chiều ủng hộ cù lao.

Thế nhưng, giữa lúc niềm tin vừa được thắp sáng thì thiên nhiên lại giáng xuống thử thách khốc liệt.

Sáng hôm sau, mặt trời nhô lên nhuộm một màu đỏ quạch gay gắt. Một đợt nắng nóng dữ dội bất thường ập xuống vịnh Tây Nam Bộ, gió chướng tắt lịm khiến không khí oi nồng như nung nấu.

Nam cùng Út Đực chèo xuồng ra mé vịnh, vốc ngụm nước biển lên tay mà bàng hoàng. Nước ấm sực như đun trên bếp, nhiệt độ tầng mặt vượt quá ba mươi hai độ C. Ngoài rạn cạn tự nhiên, những nhành san hô bắt đầu rũ rượi, nhợt nhạt chuyển sang màu trắng bệch tang thương. Một thảm họa tẩy trắng san hô hàng loạt do sốc nhiệt đang đe dọa nuốt chửng cả Vịnh Cây Bút.