Chương 3: Khuôn Thạch Cao Và Vết Nứt Chẩm

Sương mù Cầu Đất còn bảng lảng phủ kín sườn đồi chè khi những tia nắng ban mai đầu tiên len qua khung cửa kính hướng bắc của gian xưởng. Thứ ánh sáng dịu mát, tán xạ đều đặn và không tạo bóng đổ gay gắt là điều kiện lý tưởng nhất cho công việc phục dựng nhân dạng.

Ông Vạn Đình Khang đứng bên bàn thao tác bằng gỗ thông, đôi tay đã rửa sạch và đeo găng cao su y tế tiệt trùng. Trên chiếc khăn bông trắng trải phẳng giữa bàn, hộp sọ ngấm kiềm xám đen của người thanh niên nằm bất động. Trải qua bảy năm vùi lấp trong bùn yếm khí dưới đáy hồ Đạ Tro, lớp xương đã khô giòn, nhưng từng đường khớp sọ và gờ cơ vẫn giữ trọn vẹn những ký ức sinh học sau cùng của một kiếp người.

Đứng đối diện ông, bác sĩ pháp y Nguyễn Lan Chi đã sẵn sàng với cuốn sổ ghi chép nhân trắc học và chiếc bảng kẹp biểu mẫu đo đạc hình sự. Thượng úy Trịnh Hoài Nam đứng nép bên cạnh, đôi mắt chăm chú dõi theo từng cử chỉ điềm đạm của người thầy già.

“Chúng ta bắt đầu từ các mốc chuẩn vòm sọ,” ông Khang cất giọng trầm ấm, phá tan bầu không khí tĩnh mịch.

Ông cầm chiếc thước kẹp trượt vernier bằng thép không gỉ. Đầu thước kim loại mảnh mai khẽ chạm vào điểm chính giữa đường nối hai cung mày “Glabella, độ dày mô mềm chuẩn sáu milimét.”

Lan Chi nhanh thoăn thoắt ghi lại con số vào cột tương ứng. Cụ Khang tiếp tục hạ đầu thước xuống điểm giao giữa xương trán và hai xương chính mũi “Nasion, năm phẩy hai milimét.”

Từng mốc giải phẫu trong số hai mươi mốt mốc nhân trắc học tiêu chuẩn của hộp sọ lần lượt được xướng lên nhịp nhàng: từ điểm rãnh mũi má, gờ xương lê, củ mí Whitnall ở khóe mắt ngoài, cho đến điểm nhô cằm và bờ dưới xương hàm dưới. Mỗi số đo là một tọa độ định vị thiêng liêng, dựng lại độ dày của các lớp cơ và mỡ dưới da mà thời gian cùng bùn kiềm đã gột rửa sạch.

Khi đầu ngón tay lướt xuống góc hàm dưới bên trái, ông Khang dừng lại. Dưới lớp găng cao su mỏng, cảm giác gồ ghề bất thường ở mào xương hàm hiện lên rất rõ. Ông nghiêng đầu, hạ thấp kính lão để quan sát dưới luồng ánh sáng nghiêng “Cháu nhìn lại chỗ này xem, Lan Chi. Dưới ánh sáng ban ngày mới thấy rõ mép xương không hề có đường rạn sắc, mà tạo thành một khối can xương vồng lên, bề mặt đã nhẵn mịn và gắn kết hoàn toàn vào thân xương hàm. Đây đích thực là tổn thương gãy xương kín do ngoại lực tác động khi nạn nhân còn sống, ít nhất phải từ ba đến năm năm trước ngày tử vong. Quá trình tu sửa sinh học của màng xương đã hoàn tất.”

Lan Chi ghé sát mắt quan sát, khẽ gật đầu “Đúng là tổn thương trước khi chết. Vết can xương lệch này hẳn đã khiến nhóm cơ cắn bên trái dày hơn bên phải đôi chút, tạo nên một nét bất đối xứng rất riêng ở góc cằm.”

“Chính nó sẽ là chìa khóa nhận dạng duy nhất giúp người thân nhận ra cậu ấy,” ông Khang nói, trong đáy mắt ánh lên niềm xúc cảm sâu lắng.

Ông cẩn trọng xoay khối sọ lại, nâng phần vòm sau gáy lên ngang tầm mắt. Dưới ánh đèn kỹ thuật rọi tập trung, Lan Chi bỗng nheo mắt lại. Cô cầm chiếc kính lúp phóng đại cùng cây kẹp y tế chuyên dụng, nghiêng đầu soi vào vùng xương chẩm phía sau gáy.

“Bác Khang, bác nhìn mép rạn ở hố chẩm phía sau này xem,” giọng Lan Chi khẽ run lên, mang theo sự căng thẳng của người làm công tác giám định.

Ông Khang đưa mắt nhìn theo hướng đầu kẹp của cô. Ẩn dưới một mảng bùn kiềm khô bám chặt là một vết nứt lún kín có hình lòng chảo nông, đường kính chừng ba xentimét. Các cạnh nứt sắc nhọn, rìa xương vỡ vát chéo vào trong khoang sọ, xung quanh tỏa ra vài đường rạn hình tia mảnh như mạng nhện.

Quan trọng hơn cả, mép xương vỡ hoàn toàn trơ trụi, không hề có bất kỳ dấu hiệu nào của hiện tượng tiêu xương hay can xương tu sửa.

“Mép nứt sắc cạnh, không có phản ứng sinh học của tế bào sống,” ông Khang trầm giọng đanh lại, đôi mày bạc khẽ chau vào, “tổn thương xảy ra ngay tại thời điểm nạn nhân tử vong, hoặc chỉ trước lúc trút hơi thở cuối cùng vài giây.”Lan Chi cẩn thận dùng nhíp gắp một mẩu bông gòn tẩm cồn y tế lau nhẹ rìa vết nứt, để lộ ra những vi vệt xước mờ có ánh kim loại sẫm màu kẹt sâu trong thớ xương xốp “Lực va đập rất mạnh, tác động vuông góc từ phía sau gáy bằng một v*t c*ng bằng kim loại có cạnh tù phẳng. Chấn thương này đủ làm dập rách xoang tĩnh mạch màng cứng, gây xuất huyết nội sọ cấp tính và tử vong tức thì. Nạn nhân không hề ngã do trượt chân, mà bị đánh lén từ phía sau.”

Đứng bên cạnh, Hoài Nam siết chặt hai bàn tay thành nắm đấm, khớp ngón tay trắng bệch. Nhìn nét mặt đanh lại của người học trò, ông Khang thấu suốt nỗi phẫn uất đang cuộn trào: dưới đáy hồ sâu bảy năm, người thanh niên này không hề tự trốn chạy hay bỏ mạng vì thiên tai như những lời đồn thổi năm xưa. Cậu ấy đã bị tước đoạt sinh mạng trong một khoảnh khắc tàn nhẫn, rồi bị ném xuống hố bùn để nước hồ xóa sạch dấu vết.

“Thưa thầy, chúng ta có thể nắn đất sét trực tiếp lên đây để sớm dựng xong mặt không?” Hoài Nam sốt ruột hỏi.

Ông Khang lắc đầu dứt khoát “Tuyệt đối không được, Nam à. Dầu khoáng trong đất sét Plastilina sẽ ngấm vào các vi xốp của xương, làm biến tính mẫu vật và che lấp toàn bộ các vi vết kim loại quý giá nơi vết nứt chẩm. Hộp sọ này là vật chứng gốc duy nhất để giám định chấn thương học cơ học sau này trước tòa án. Chúng ta phải bảo toàn nguyên vẹn từng phần mười milimét của nó. Muốn dựng tượng, ta phải đúc bản sao.”

Nói đoạn, ông Khang quay sang Lan Chi, khẽ gật đầu “Chuẩn bị silicone y tế đi cháu.”

Lan Chi nhanh nhẹn mở hòm đồ nghề, lấy ra hai hộp hợp chất silicone nha khoa dạng lỏng có độ nhớt cao và tính đàn hồi tinh xảo. Ông Khang cùng cô tỉ mỉ dùng cọ mềm quét một lớp chất chống dính sinh học siêu mỏng lên bề mặt hộp sọ, cẩn thận chừa lại vùng vi vết xương chẩm được che chắn bằng màng bảo vệ chuyên dụng.

Bằng những động tác chuẩn xác và nhịp nhàng của người nghệ nhân lão luyện, ông Khang đổ lớp cao su silicone lỏng phủ đều quanh từng đường cong giải phẫu của hộp sọ. Hợp chất dẻo mềm từ từ len lỏi vào từng hốc mắt, kẽ răng, rãnh xương lê và khối can xương hàm, bắt trọn từng chi tiết vi mô nhỏ nhất. Khi lớp silicone vừa se mặt, ông quét tiếp lớp áo thạch cao dày bên ngoài để cố định hình dáng của khuôn đúc.

Thời gian trôi qua trong tiếng thở khẽ và tiếng đồng hồ tích tắc trên tường. Khi lớp khuôn ngoài đã đông cứng hoàn toàn, ông Khang dùng lưỡi dao trổ nhẹ nhàng rạch đường phân khuôn theo đường khớp đỉnh, khéo léo bóc tách từng mảng vỏ áo ngoài rồi lột lớp silicone đàn hồi ra khỏi hộp sọ gốc.

Hộp sọ ngấm kiềm xám đen lộ ra, sạch sẽ, nguyên vẹn và không hề suy suyển một mảnh xương nhỏ nào.

Lan Chi thở phào nhẹ nhõm, cẩn thận đặt hộp sọ gốc vào chiếc khay inox lót xốp dày. Cùng với sự chứng kiến của Hoài Nam, cô dán tem niêm phong vật chứng nhiều lớp, ghi rõ ngày giờ và chữ ký của ba người, rồi cẩn trọng khóa lại trong chiếc tủ sắt lưu trữ mẫu vật tiêu chuẩn ở góc xưởng.

Lúc này, ông Khang đã hòa xong mẻ bột thạch cao y tế trắng mịn trong âu cao su. Dòng thạch cao lỏng sánh như sữa được rót chầm chậm vào lòng khuôn silicone. Ông khẽ gõ nhẹ thân khuôn lên mặt bàn để đẩy hết các bọt khí li ti thoát ra ngoài, bảo đảm bản sao sẽ đặc chắc và láng mịn tuyệt đối.

Gần hai giờ sau, khi phản ứng tỏa nhiệt của thạch cao đã dịu hẳn, ông Khang đưa đôi bàn tay gân guốc nhẹ nhàng tách lớp vỏ silicone ra.

Một khối sọ thạch cao trắng muốt hiện ra nguyên vẹn trước mắt ba người. Tỷ lệ một một chuẩn xác đến từng milimét. Dưới ánh sáng hướng bắc rọi rạng ngời, từng chi tiết của người đã khuất được tái hiện hoàn hảo: vòm trán rộng, hốc mắt sâu cương nghị, vết gồ can xương ở góc hàm trái và cả vết nứt lún hiểm độc nơi xương chẩm.

Ông Khang nâng khối sọ thạch cao đặt trang trọng lên chiếc bàn xoay gỗ thông giữa phòng. Đôi mắt người nghệ sĩ già ánh lên nét kiên định phi thường.

Hộp sọ gốc đã yên vị an toàn trong tủ niêm phong, để lại trên bàn xoay một khối thạch cao trắng ngần sừng sững, sẵn sàng đón nhận những thớ cơ đất sét đầu tiên để tìm lại khuôn mặt cho người nằm dưới đáy hồ.