Chương 2: Lời Thỉnh Cầu Trên đồi Chè

Chiều muộn ở đồi chè Cầu Đất, gió cao nguyên mang theo hơi lạnh ẩm ướt lùa qua những rặng thông già. Ông Vạn Đình Khang đứng bên góc sân trước gian xưởng mộc mạc, tay cầm chiếc kéo bấm tỉa lại những cành hồng leo khẳng khiu quanh hàng rào gỗ. Ở tuổi sáu mươi chín, dáng người ông vẫn quắc thước dù mái tóc hoa râm đã bạc trắng phân nửa. Ba năm rời xa bục giảng và bàn giám định của Viện Khoa học Hình sự, cuộc sống của ông thu vào gian nhà gỗ thông hướng bắc ngập mùi sáp ong, đất sét dầu Plastilina và bột thạch cao.

Tiếng động cơ xe máy giòn giã leo dốc đồi chè phá tan không gian tĩnh mịch của buổi hoàng hôn. Chiếc xe dừng lại sát cổng rào, một thanh niên dong dỏng cao trong bộ thường phục giản dị vội vàng gạt chân chống, tháo chiếc mũ bảo hiểm bám đầy bụi đỏ.

Ông Khang hạ kéo tỉa cành xuống chiếc bàn con kê ngoài hiên, đôi mắt hiền từ sau cặp kính lão gọng đồi mồi khẽ nheo lại: “Cậu Nam đấy à? Lên đây lúc chiều muộn thế này, chắc dưới đội lại có chuyện quan trọng rồi?”

Trịnh Hoài Nam bước nhanh qua khoảng sân sỏi, hai tay giữ chặt quai chiếc ba lô trĩu nặng: “Dạ, con chào thầy. Dưới đơn vị vừa phát sinh vụ việc bế tắc, con đành phải chạy vội lên quấy rầy thầy thế này.”

“Vào hiên ngồi đi đã,” ông Khang điềm đạm rót chén trà atiso bốc khói đẩy về phía người học trò, “uống ngụm nước ấm cho giãn gân cốt. Đêm lạnh trên này ngấm nhanh lắm.”

Nam hai tay đón lấy chén trà nóng. Dưới làn hơi nước nghi ngút, ông Khang nhận thấy nét mặt sạm gió của học trò lộ rõ vẻ mệt mỏi và đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ. Nhấp một ngụm trà, người trinh sát trẻ cẩn thận mở ba lô, lấy ra tập hồ sơ dày cùng xấp ảnh màu vừa in từ phòng kỹ thuật: “Thưa thầy, trưa nay lòng hồ thủy điện Đạ Tro cạn trơ đáy do hạn hán khốc liệt. Đội Trọng án chúng con cùng phòng Kỹ thuật Hình sự đã khai quật được một hộp sọ người vùi sâu bốn mươi xentimét dưới lớp bùn sét kiềm.”

Nghe đến đó, bàn tay đang khép vạt áo len của ông Khang khẽ khựng lại. Đôi mắt điềm tĩnh của người chuyên gia già hiện lên nét chăm chú đặc biệt.

Nam chùng giọng, tiếp lời đầy trăn trở: “Bác sĩ Lan Chi đã xử lý mẫu tủy xương và bột xương đá, nhưng kết quả hoàn toàn âm tính. Hộp sọ ngâm suốt bảy năm trong bùn kiềm yếm khí khiến toàn bộ chuỗi ADN hạt nhân lẫn ty thể đều thoái hóa triệt để, không thể chiết xuất dữ liệu đối chiếu gen. Chúng con đã thử quét cắt lớp vi tính rồi nạp dữ liệu dựng hình ba chiều, nhưng thuật toán liên tục báo lỗi do biến dạng áp lực bùn nước và chấn thương cơ học. Mô hình tự động hóa chỉ dựa trên mẫu sọ phương Tây nên kết xuất ra khuôn mặt méo mó, biến dạng hoàn toàn. Kỹ thuật số đành chịu bó tay rồi thầy ạ.”

Ông Khang im lặng lắng nghe. Ông vươn bàn tay gân guốc với những đầu ngón chai sần đón lấy xấp ảnh chụp hộp sọ từ nhiều góc độ. Dưới ánh hoàng hôn nhập nhoạng, người cựu giảng viên già cẩn trọng chỉnh lại gọng kính đồi mồi, chăm chú rà sát từng bức ảnh.

Những đường khớp sọ trên vòm đầu đã khép kín hoàn toàn, cho thấy đây là một nam giới trưởng thành. Hốc mắt hơi vuông, sống mũi hẹp và cao, góc trán nở nang mang nét cương nghị. Nhưng sâu hơn cả những chi tiết giải phẫu ấy, hốc mắt rỗng sâu hoắm trên tấm ảnh như đang nhìn xoáy thẳng vào tâm can ông. Nỗi day dứt cũ kỹ bỗng nhức nhối nơi đáy ngực người nghệ sĩ già.

Hơn ba mươi năm trước, khi ông còn là cán bộ kỹ thuật trẻ, một vụ án vô danh vùng biên viễn từng bị chậm trễ phục dựng do thiếu thốn trang thiết bị. Đến khi khuôn mặt đất sét hoàn thành thì người mẹ già mòn mỏi ngóng con đã vĩnh viễn nhắm mắt trong tủi hờn, mang theo nỗi oan ức của người đã khuất xuống mồ sâu. Nỗi dằn vặt ấy trở thành vết sẹo vô hình trong tâm thức Vạn Đình Khang, nhắc nhở ông rằng mỗi mảnh xương người trơ trọi giữa nhân gian đều mang một linh hồn và quyền được cất lên tiếng nói danh dự.

“Bảy năm dưới đáy bùn kiềm…” ông Khang khẽ thì thào, ngón tay cái miết nhẹ lên tấm ảnh góc nghiêng của hộp sọ, “khoảng thời gian quá dài để người sống lãng quên, nhưng với người nằm lại, từng ngày trôi qua đều là sự đày đọa câm lặng.”Đúng lúc ấy, dưới chân dốc rộ lên tiếng động cơ xe bán tải. Ánh đèn pha quét qua rặng thông, rọi sáng lối vào xưởng. Chiếc xe chuyên dụng dừng lại, bác sĩ Lan Chi trong trang phục công tác gọn gàng vội vã bước xuống cùng một trinh sát, khiêng chiếc hòm kim loại màu bạc có dán tem niêm phong vật chứng.

“Cháu chào bác Khang ạ,” Lan Chi bước lên hiên, lễ phép cúi đầu chào người thầy lớn của ngành kỹ thuật hình sự, “chúng cháu mạo muội mang vật chứng gốc lên tận đây để thỉnh cầu bác hỗ trợ.”

“Được rồi, vào xưởng đi các cháu,” ông Khang gật đầu, giọng điềm đạm mà dứt khoát.

Gian xưởng thực nghiệm sáng bừng khi công tắc đèn tuýp bật lên. Dưới ánh sáng trắng rọi thẳng vào bàn thao tác bằng gỗ thông, Lan Chi cẩn thận mở niêm phong, nhấc hộp sọ được bọc đệm xốp y tế đặt lên giá đỡ inox.

Mùi bùn khoáng ngai ngái xen lẫn mùi kiềm khô nồng khẽ tỏa ra. Hộp sọ ngấm kiềm màu xám đen nằm im lìm trên bàn, tr*n tr** và lạnh ngắt.

Ông Khang lấy đôi găng tay cao su y tế tiệt trùng, từ tốn xỏ vào từng ngón tay. Động tác của ông toát lên sự thuần thục tuyệt đối của người đã dành trọn nửa thế kỷ bầu bạn cùng xương cốt. Đôi bàn tay gân guốc nhẹ nhàng nâng khối sọ lên, ngón tay ông bắt đầu lướt chầm chậm qua từng vùng giải phẫu: từ ụ trán giữa, bờ trên ổ mắt, đến hai bên gờ xương lê và vòm gò má.

Đôi mắt ông nheo lại, các đầu ngón tay dừng lại hồi lâu ở vùng góc hàm dưới bên trái. Bằng cảm nhận xúc giác phi thường mà không máy móc nào thay thế được, ông nhận thấy một gờ nổi gồ ghề rất nhỏ nhưng mép xương đã liền khít hoàn toàn.

“Các cháu nhìn kỹ chỗ này xem,” ông Khang cất giọng trầm ấm, hướng sự chú ý của Hoài Nam và Lan Chi vào góc hàm dưới, “đây là vết can xương của một chấn thương cũ đã lành từ nhiều năm trước khi người này qua đời. Máy móc chỉ quét bề mặt hình học thô ráp rồi quy chụp đó là sai lệch do áp lực bùn, nhưng đầu ngón tay con người thì biết đọc câu chuyện của sự sống. Cậu thanh niên này từng bị tổn thương hàm trái, khi lành lại đã tạo nên độ lệch rất đặc thù cho cơ cắn và rãnh môi má.”

Lan Chi khẽ thốt lên một tiếng ngạc nhiên, hai mắt mở to nhìn theo ngón tay ông. Đứng bên cạnh, Hoài Nam chăm chú quan sát, ánh mắt bộc lộ niềm xúc động trước sự tinh tường của người thầy cũ.

Ông Khang cẩn trọng đặt hộp sọ trở lại giá đỡ. Ông tháo đôi găng tay, bước chầm chậm về phía góc xưởng. Trên chiếc kệ gỗ thông lâu năm, một chiếc hòm gỗ sồi phủ lớp bụi mỏng vẫn nằm im lìm suốt ba năm qua.

Bàn tay gân guốc khẽ gạt đi lớp bụi mờ, từ tốn lật mở then cài bằng đồng. Bên trong là những chiếc thước kẹp kim loại sáng bóng, những con dao trổ và que nặn bằng gỗ mộc mạc cùng thanh gạt đất sét quen thuộc từng cùng ông đi qua hàng trăm vụ án hình sự gai góc.

Ông Khang quay lại bàn thao tác, ánh mắt đĩnh đạc và kiên định nhìn thẳng vào người học trò: “Chúng ta sẽ dựng lại khuôn mặt cho người này.”