Chương 1: Bùn Cạn Lòng Hồ Đạ Tro

Thượng úy Trịnh Hoài Nam ghì chặt đôi ủng cao su, nhảy phắt xuống lòng hố trũng nứt nẻ giữa đáy hồ Đạ Tro, nơi Đội Trọng án vừa căng dây bảo vệ hiện trường khẩn cấp. Nắng trưa gay gắt của đợt hạn hán khốc liệt năm 2026 như nung chảy mặt đất, phơi trọn lòng hồ thủy điện từng sâu hơn hai mươi mét thành một bãi bùn kiềm xám tro, nứt toác như mu rùa khổng lồ. Mùi khoáng hóa ngai ngái bốc lên nồng nặc trong không khí hầm hập. Không màng đến vạt áo cảnh sát đã ướt đẫm mồ hôi, ánh mắt cương trực của Nam dán chặt vào khối vật thể tròn méo đang nhô lên giữa lớp trầm tích kết tinh.

Dưới hố sâu hơn một mét, một hộp sọ người đang lộ ra một nửa, xám đen và lạnh lẽo. Lớp bùn kiềm bọc quanh xương sọ đã đông cứng lại qua năm tháng, đóng thành từng mảng xốp giòn nhưng bám chặt như xi măng.

Nam quỳ một bên gối xuống mép hào, cẩn thận tránh làm rụng các mảng đất xung quanh, rồi hướng mắt về phía bác sĩ pháp y Nguyễn Lan Chi: “Hiện trường có dấu hiệu bị dịch chuyển sau khi nước rút không em?”

Lan Chi đang quỳ gập người dưới đáy hố, trang phục bảo hộ kín mít cùng đôi găng tay cao su dày dặn. Bàn tay cô cầm chiếc chổi lông mềm nhẹ nhàng quét từng hạt bụi khoáng li ti bám trên gờ xương trán. Nghe tiếng Nam, cô dừng tay, ngước đôi mắt sau cặp kính bảo hộ lên nhìn anh: “Không có đâu anh Nam. Lớp bùn kiềm này dày tới bốn mươi xentimét, cấu trúc trầm tích lắng đọng thành từng tầng rất rõ rệt. Hộp sọ này bị vùi lấp tự nhiên ngay tại vị trí chìm ban đầu suốt bảy năm qua, hoàn toàn không bị trôi dạt cơ học sau khi hồ cạn đáy.”

Lan Chi cẩn trọng đổi sang chiếc bay dẹt bằng thép không gỉ, tỉ mỉ nạo từng lớp đất sét bám quanh hốc mắt và xương gò má. Khi lớp bùn dày dần bong ra, Nam nheo mắt nhận thấy ngay sát hốc mắt bên phải nạn nhân là một cọc gỗ mục cắm xiên, bên dưới đè nặng một khối bê tông gãy nham nhở trơ cả lõi thép gỉ sét. Tim Nam khẽ thắt lại. Anh nhận ra đoạn cọc mốc định vị quen thuộc ấy.

“Đây là cọc tiêu của tuyến đê bao phụ,” Nam nói, giọng chùng xuống đầy trầm tư, “tuyến đê từng bị vỡ vào mùa mưa lũ năm 2019.”

Lan Chi khẽ gật đầu, đôi mắt ánh lên vẻ nghiêm nghị của một người làm công tác khoa học: “Đúng vậy anh. Vị trí chìm của khối sọ trùng khớp hoàn toàn với vùng xói lở chân đê năm xưa. Em đã đo đạc sơ bộ, xương hàm dưới vẫn còn dính liền với khối sọ nhờ một mảng gân khô chưa tiêu biến hết, nhưng răng cửa hàm trên đã rụng mất vài chiếc do va đập thủy lực khi công trình sụp đổ. Em sẽ bọc vật chứng đưa về phòng kỹ thuật ngay.”

Thao tác của Lan Chi vô cùng cẩn trọng. Cô dùng thanh nẹp đỡ lấy đáy xương chẩm, nhẹ nhàng tách hộp sọ ra khỏi khối bùn kiềm kết khối mà không làm tổn hại đến bề mặt xương, rồi đặt ngay ngắn vào chiếc khay chuyên dụng có lót đệm xốp mềm vô trùng. Nhìn khối sọ vô danh dần rời khỏi lòng đất cằn cỗi, lòng Nam trĩu nặng một mối hoài nghi. Bảy năm trước, sự cố vỡ đê phụ hồ Đạ Tro không đơn thuần là một tai nạn thiên tai; sự kiện ấy từng kéo theo vụ biến mất đầy uẩn khúc của một kỹ sư công trình cùng số tiền quỹ khổng lồ chưa từng được làm sáng tỏ.

Đầu giờ chiều, bầu không khí oi bức ngoài lòng hồ được thay bằng cái lạnh khô khốc tại trụ sở Công an tỉnh Lâm Đồng. Bên trong phòng Kỹ thuật Hình sự, hộp sọ ngấm kiềm xám đen được đặt trang trọng trên bàn inox dưới ánh đèn mổ trắng rực. Mùi cồn sát trùng và dung dịch tẩy rửa thoang thoảng trong không gian yên ắng.

Nam tựa lưng vào mép bàn làm việc, ánh mắt không rời những đường khớp sọ đã khép kín. Cánh cửa phòng phân tích sinh học bật mở sau hơn hai tiếng đồng hồ làm việc căng thẳng. Lan Chi bước ra, đôi vai buông thõng, gương mặt thanh tú lộ rõ vẻ mệt mỏi cùng sự bất lực. Cô tháo chiếc khẩu trang y tế, chìa tập phiếu kết quả xét nghiệm còn thơm mùi mực in về phía Nam.

“Không ổn rồi anh Nam,” giọng cô nghẹn lại, “kết quả giám định tủy xương và bột xương đá hoàn toàn âm tính. Toàn bộ chuỗi ADN hạt nhân lẫn ty thể đều đã bị thoái hóa triệt để.”Nam đón lấy tập tài liệu, hàng chân mày nhíu chặt: “Đến cả ADN ty thể cũng không thể tách chiết được đoạn nào sao?”

Lan Chi lắc đầu, thở dài một hơi não nề: “Môi trường lòng hồ Đạ Tro có nồng độ kiềm quá cao do lượng đá vôi và khoáng chất hòa tan từ thượng nguồn tích tụ lâu ngày. Ngâm chìm trong môi trường nước kiềm yếm khí suốt bảy năm, toàn bộ chất hữu cơ đã bị xà phòng hóa. Các liên kết phân tử di truyền bị bẻ gãy thành từng mảnh siêu vi vô định hình, không thể nhân bản hay giải mã. Chúng ta hoàn toàn không có hồ sơ gen để đối chiếu với bất kỳ thân nhân nào trong cơ sở dữ liệu người mất tích.”

Căn phòng rơi vào khoảng lặng ngột ngạt. Manh mối sinh học phân tử—vốn là chìa khóa vàng của điều tra hiện đại—đã bị dòng nước kiềm vô tình bẻ gãy. Nếu không thể định danh người đã khuất, việc xác định vụ án có dấu hiệu tội phạm hay không sẽ lập tức rơi vào bế tắc.

Nam siết nhẹ quai cặp đựng hồ sơ, cất giọng kiên quyết: “Chúng ta vẫn còn phương án dựng hình nhân dạng ba chiều mà. Dữ liệu quét cắt lớp vi tính hộp sọ đã xong chưa em?”

“Em đã nạp dữ liệu vào máy tính rồi,” Lan Chi bước nhanh về phía góc phòng làm việc, bật sáng màn hình đồ họa chuyên dụng, “nhưng thuật toán kỹ thuật số đang gặp sự cố rất lớn.”

Nam tiến lại gần, nhìn chăm chú vào màn hình phẳng cỡ lớn. Trên khung làm việc của phần mềm đồ họa, khối sọ ba chiều màu xám nhạt đang xoay quanh trục tọa độ. Khi Lan Chi kích hoạt lệnh tái tạo mô mềm tự động, những dòng thông báo lỗi màu đỏ thẫm liên tiếp nhảy múa trên màn hình, chặn đứng tiến trình kết xuất hình ảnh.

Hình hài ảo mô phỏng khuôn mặt hiện ra méo mó, dị dạng đến đáng sợ. Khối mô ảo bị kéo lệch về bên phải, hốc mắt xô lệch và phần cằm gồ ghề nham nhở như một chiếc mặt nạ sáp bị nung chảy dưới ngọn lửa lớn. Dòng cảnh báo kỹ thuật nhấp nháy liên hồi: “Không thể xác định độ dày mô mềm thực địa. Sai lệch cấu trúc hình học do chấn thương cơ học và áp lực thủy lực.”

Lan Chi buông con chuột quang, bất lực ngả người ra sau lưng ghế: “Phần mềm tự động hóa này chỉ hoạt động chuẩn xác dựa trên các thông số nhân trắc học khuôn mặt của người phương Tây khỏe mạnh và hộp sọ nguyên vẹn. Hộp sọ này chịu lực nén của nước và bùn sét suốt bảy năm, cấu trúc xương đã bị biến dạng vi mô. Máy móc không có cảm xúc, không thể tự bù trừ các sai lệch giải phẫu thực tế của một người đàn ông Việt Nam. Kỹ thuật số hoàn toàn bế tắc rồi anh.”

Khối sọ trên bàn inox vẫn nằm đó, im lìm và lạnh ngắt dưới quầng sáng trắng buốt. Những hốc mắt rỗng sâu hoắm như đang nhìn xoáy vào Nam, câm lặng nhưng chất chứa một nỗi niềm u uất không đáy. Một con người từng tồn tại bằng xương bằng thịt, từng có một cái tên, từng có gia đình và những khát vọng đời mình, nay chỉ còn lại một mảnh xương vô danh bị những thuật toán tối tân nhất chối từ.

Đứng trước khối sọ trơ lạnh giữa phòng thí nghiệm bế tắc, lồng ngực Nam bỗng dâng lên một luồng cảm xúc xót xa mãnh liệt. Trong tâm trí người trinh sát trẻ, hình ảnh gian nhà gỗ thông ngập nắng chiều trên đồi chè Cầu Đất bất giác hiện về rõ nét. Ở nơi tĩnh lặng ấy, giữa mùi sáp ong, thạch cao và những khối đất sét Plastilina ấm mềm, có một người thầy già với đôi bàn tay gân guốc, chai sần suốt nửa thế kỷ gắn bó với nhân chủng học hình sự. Nam hiểu rằng, khi mọi máy móc tân tiến đều phải cúi đầu bất lực, chỉ có đôi bàn tay tài hoa và trái tim đầy trắc ẩn của cụ Vạn Đình Khang mới có thể nắn lại từng thớ đất sét, đánh thức hình hài và cất lên tiếng nói của người chết dưới đáy hồ sâu.