Chương 14: Nhìn Lửa Đoán Nhiệt

Ngọn lửa trong buồng nung vừa chớp giật rồi sụp tối sang sắc đỏ tím ma quái, Lê Hoài An đã cảm nhận rõ luồng khí lạnh thấu xương từ đỉnh hẻm quất ngược vào gáy. Thân hình cụ Biện Hoài Nam trĩu nặng trong vòng tay cậu, hơi thở cụ đứt quãng, từng ngón tay gầy guộc vẫn cố bấu chặt lấy vạt áo bảo hộ của học trò.

“Mau! Đỡ cụ Nam vào lán!” – Tiếng bà Mười Hạnh vang lên thảng thốt. Bà cùng hai người thợ xóm Than lao vội tới, cẩn trọng đón lấy cụ già trăm tuổi từ tay An.

An dìu cụ thêm một đoạn rồi vội vã lùi lại trước cửa lò, trong khi bà Mười đỡ cụ nằm xuống tấm phản gỗ trong lán đá che tạm. Bà rút ngay mảnh khăn tẩm nước ấm chườm lên vùng ngực trái đang co thắt dữ dội của cụ, tay kia run rẩy mở nắp bi đông chắt từng giọt thuốc thảo mộc trợ tim đưa vào khóe môi khô khốc.

Cụ Nam hé mắt, khóe môi tím tái mấp máy. Cụ gạt nhẹ bàn tay bà Mười, ánh nhìn đùng đục dồn hết về phía bóng lưng An đang đứng chơ vơ trước vòm lửa đảo chiều.

“An... con...” – Giọng cụ thều thào, khàn đặc như tiếng đá cọ vào nhau. “Đừng hoảng... Giữ vững tâm thế... Người thợ... phải làm chủ cửa lò... chớ để... lửa làm chủ mình...”

“Cháu nghe rồi cụ ơi!” – An ngoái đầu đáp vội, nước mắt ứa ra cay xè nơi khóe mi. Vết cắn của chó hoang bên bả vai trái nhói buốt khi cậu cử động mạnh, nhưng cơn đau thể xác chẳng thấm tháp gì so với nỗi kinh hoàng đang bóp nghẹt lồng ngực. Đồng hồ đếm ngược sinh tử ở căn cứ chỉ còn chưa đầy bảy mươi giờ, bé Miên đang mê sảng chờ nước, và phía sau cậu là sự sống của một nghìn hai trăm con người.

Bên ngoài Hẻm Lò Gió, những đợt gió lốc sa mạc rít lên từng hồi hỗn loạn. Khí lạnh lùa qua khe nứt trên vách vòm khiến ngọn lửa buồng sơ nhiệt giãy giụa chập chờn. Sắc đỏ tím ma quái là dấu hiệu của việc thiếu dưỡng khí cục bộ và nhiệt độ đang tụt dốc thê thảm. Nếu nhiệt độ rớt xuống dưới tám trăm độ C, quá trình thiêu kết pha lỏng của silicat sẽ gãy vụn, khoáng chất không thể kết tinh, ba mươi ống phôi màng lọc sẽ vĩnh viễn biến thành đất chết vụn bở.

Theo phản xạ, An thò tay vào túi áo bảo hộ định rút chiếc máy tính cơ khí cầm tay quen thuộc để bấm các thông số lưu lượng khí. Nhưng ngón tay cậu chợt chạm vào que gạt men bằng gỗ lim nhẵn bóng mà sư phụ đã trao.

Lời cụ Nam bên tai văng vẳng: “Người thợ nung gốm không có đồng hồ đo nhiệt điện tử. Mắt trần phải là thước đo.”

An cắn chặt môi, rút tay ra khỏi túi áo. Cậu dứt khoát gạt bỏ sự phụ thuộc vào những phép tính khô khốc vô hồn. Cậu hít sâu một hơi khét lẹt bụi tro, dấn bước áp sát lỗ gián điệp khoét trên thân vách chịu lửa.

Hơi nóng bỏng rát táp thẳng vào mặt, làm râu tóc cậu khét lẹt. An mở to hai mắt, dồn toàn bộ sự tập trung đọc từng chuyển động của dòng nhiệt. Ngọn lửa tím tái đang cuộn lại, đáy buồng đốt đóng một lớp muội than đen kịt.

“Lửa đang nghẹt thở!” – An hét lớn, tiếng quát đanh thép khiến đám thợ xóm Than đang hoang mang lập tức định thần. “Bác Dũng, mang thêm củi gõ già lại đây! Củi gõ lõi đặc, nhiệt đầm, không nổ tàn!”

Cậu nắm chặt lấy cần gạt của tấm van trượt bằng đá sa thạch gắn ở vòm đón gió. Phiến đá nặng trịch, nóng rực như than hồng truyền nhiệt qua lớp găng vải gai. An gồng cơ vai, nén cơn đau buốt từ vết thương còn rỉ máu, dùng toàn lực đẩy tấm van dịch chuyển sang phải hai phân, khép bớt cửa hút gió ngược trên đỉnh hẻm để chặn luồng khí lạnh. Đồng thời, cậu đạp mạnh bàn đạp cơ học mở toang cửa gió đáy.

“Hai người tiếp củi vào buồng phụ góc Tây!” – An chỉ huy rành rọt. “Đẩy củi vào sâu nửa thước, chia thành từng bó nhỏ để lửa bắt đều! Nhanh tay lên!”Bác Dũng cùng cánh thợ xóm Than thoăn thoắt quăng những khúc củi gõ già phơi khô vào buồng phụ. Gió đối lưu từ đáy vực lập tức cuốn lấy củi mới. Tiếng lửa gầm gừ trở lại, ngọn lửa tím sẫm giật mình bùng lên, nuốt trọn làn tro muội rồi chuyển dần sang màu vàng cam quen thuộc.

Nhưng thế vẫn chưa đủ. Mục tiêu không phải là chín trăm độ C, mà là đỉnh cao thiêu kết.

An ghé sát mắt trần vào buồng đốt, trực giác của người thợ gốm thủ công bắt đầu thức tỉnh trong huyết quản. Cậu quan sát sự biến chuyển của ánh sáng: màu vàng cam đục dần dần hóa thành sắc vàng tươi rực rỡ, rồi những tia sáng chói chang tựa như ánh mặt trời ban trưa bắt đầu nhảy múa trên bề mặt các ống phôi.

“Vàng chói ánh trắng!” – Tim An đập dồn dập. “Đúng là sắc lửa này rồi!”

Đó là lúc cát thạch anh mịn bắt đầu chảy dẻo kết nối với đất sét kaolin, còn bột vỏ sò phân rã canxi cacbonat để gắn chặt vào khung xương gốm. Cậu khéo léo dùng que sắt điều chỉnh tấm van trượt từng li từng tí, duy trì luồng dưỡng khí ở mức cân bằng hoàn mỹ: không quá mạnh để tránh làm nứt phôi bởi gió thốc, cũng không quá yếu để nhiệt độ suy suyển.

Trong buồng nung, không gian rực rỡ một màu vàng chói ngả sắc trắng tinh khiết, tĩnh lặng và trang nghiêm như một thánh đường lửa. Nhiệt độ đã đạt chuẩn xác mốc một ngàn một trăm tám mươi độ C.

Một giờ trôi qua. Rồi hai giờ, ba giờ đằng đẵng trôi qua.

An đứng chôn chân bên cửa miệng lò, mồ hôi tuôn ra như tắm chảy xuống cằm rồi lập tức bốc hơi thành những vệt muối mờ đục trên làn da sạm nắng. Cậu điều phối từng lượt thêm củi, từng nhịp thở của van gió bằng sự nhạy bén phi thường của đôi mắt và linh cảm. Không một tiếng nứt gãy nào vang lên từ vòm lò chịu lửa. Ba mươi ống trụ màng gốm bên trong buồng nung vẫn đứng vững chãi giữa biển nhiệt ngàn độ, từng hạt silicat vi mao đang kết tinh đanh chắc như ngọc thạch.

Trong lán đá, cụ Biện Hoài Nam đã thở đều trở lại. Cụ tựa lưng vào vách đá, ánh mắt rưng rưng dõi theo bóng lưng vững chãi của người học trò trẻ tuổi đang một mình chế ngự cơn cuồng nộ của lửa và gió sa mạc. Bà Mười khẽ mỉm cười, lau giọt mồ hôi trên trán cụ già.

“Coong... Coong... Coong...”

Tiếng chuông gõ bằng vỏ bình oxy phế liệu gióng giả vang lên, xé toang màn sương mờ đục của hẻm núi. Mười hai giờ nung liên tục ở nhiệt độ cao đã chính thức hoàn tất.

An thở hắt ra một hơi dài, buông lỏng hai cánh tay đang run rẩy vì kiệt sức. Cậu quay sang các thợ xóm Than, dõng dạc ra lệnh: “Trát bùn bịt kín cửa gió đáy và lỗ thăm lửa! Hạ van xả khói! Bắt đầu ủ nguội!”

Cánh thợ đồng thanh dạ ran, nhanh chóng trát từng tảng bùn rơm ướt khóa chặt miệng lò, phong tỏa luồng nhiệt ngàn độ bên trong để bước vào giai đoạn ủ nguội sinh tử kéo dài trọn vẹn một ngày đêm.