Chương 5: Vỡ Luống Cày Khơi Mạch Đất Xanh

Thôn trưởng Triệu Bản Sơn nghe câu nói chắc như đinh đóng cột của cụ Oanh thì khẽ giật mình, tẩu thuốc tre trên tay bất giác ngừng gõ. Ông nhìn sâu vào đôi mắt kiên định của người thím dâu cả đời nếm trải mưa nắng, rồi chép miệng thở dài một hơi nhẹ nhõm “Thím đã vững lòng như vậy, đệ cũng bớt lo phần nào. Thôi, thím với các cháu nghỉ sớm để giữ sức, mai tôi còn phải sang bên đầm xem mấy nhà kia dọn cỏ.”

Tiễn thôn trưởng ra cổng xong, cụ Oanh giục hai đứa cháu đi ngủ, riêng cụ vẫn chong đèn ngồi canh nong tro ủ ấm hạt giống cho đến tận canh ba.

Sáng sớm hôm sau, khi tiếng gà gáy le te rách toang màn sương mỏng giăng trên đỉnh núi Lạc Thủy, cụ Oanh đã chống gậy trúc dẫn cả nhà ra năm mẫu ruộng hương hỏa ven chân đồi thôn Ngọa Ngưu. Gió sớm mơn man mang theo hơi may se sắt của tiết trời chớm thu. Đứng trên bờ cỏ nhìn xuống, lòng cụ dâng lên một nỗi xót xa khôn xiết. Đất mặt qua bao năm canh tác không được bồi dưỡng đúng cách, nay khô cằn bạc phếch, từng mảng đất thịt pha cát trơ khấc dưới nắng sớm, nứt toác như mai rùa. Mấy luống đất cũ trơ trọi gốc rạ khô khẳng khiu, nom xơ xác đến chạnh lòng.

“U nhìn xem, đất khô khát thế này, rễ cỏ còn khó đâm sâu huống chi là hạt giống cổ,” Đại Lực nhìn bờ ruộng cằn cỗi mà bần thần xoa hai bàn tay thô ráp.

Cụ Oanh gõ nhẹ đầu gậy trúc xuống lớp đất nứt, giọng chậm rãi mà rành rọt “Đất cằn vì người bỏ đói đất. Đất mẹ nhẫn nại lắm, chỉ cần mở lòng đất ra cho hít thở gió sương, bón cho nó chút tro rơm ủ ấm, tự khắc mạch đất lại xanh tươi. Đại Lực, con vung cuốc vỡ từng tảng đất to ra. Nhị Hòa, cho trâu kéo cày gỗ sâu lòng xới lật lớp bùn đáy lên phơi ải, đón nắng gió hong khô chất chua mặn.”

Nghe mẹ chỉ bảo, hai anh em liền xốc lại vạt áo, cởi phăng áo tơi bước xuống ruộng. Đại Lực giơ cao lưỡi cuốc sắt, từng nhát bổ xuống dứt khoát làm vỡ tung những tảng đất thịt pha cát chai cứng. Nhị Hòa điều khiển con trâu đực lực lưỡng gõ cày, lưỡi cày gỗ sắc bén rạch sâu vào lòng đất, lật tung từng luống bùn đáy sẫm màu, phả lên mùi ngai ngái nồng đượm của bùn ải lâu ngày gặp lại khí trời.

Trên bờ, Thu Mạch và Thu Trạch nhanh thoăn thoắt gánh từng đôi sọt rơm mục bón lót theo rãnh luống. Cụ Oanh vừa đi dọc bờ vừa nhắc nhở “Mạch nhi, Trạch nhi, nhớ khẩu quyết bách nghệ của tổ tiên: Đáy rãnh rải một lớp rơm ngấu mỏng, rắc đều tro trấu mịn lên trên rồi mới phủ đất tơi. Rơm giữ ấm chống lạnh, tro xua đuổi sâu bọ và bồi dưỡng vị ngọt cho hạt mầm.”

“Cháu nhớ rồi nội ơi!” Thu Mạch quệt vệt mồ hôi rịn trên trán, đôi má bánh mật ửng hồng trong nắng sớm. Đôi bàn tay thoăn thoắt rải từng nắm tro mịn màng xốp nhẹ xuống lòng rãnh cày vừa mở.

Thằng bé Thu Trạch gánh hai sọt rơm nặng trĩu mà bước chân thoăn thoắt, miệng cười giòn tan “Bà nội yên tâm, cháu bón lót phẳng phiu không sót một tấc nào đâu ạ!”Đang lúc cả nhà hăng say lao động, từ con đường mòn dẫn ra đầm bỗng có tiếng xì xào bàn tán. Mấy người nông phu trong thôn vác bừa đi ngang qua, trên vai ai nấy đều vác theo những bao tải chứa bột linh dược màu xám trắng in dấu triện của Hồng Lạc Các. Thấy nhà họ Bì hì hục cày xới mảnh đất khô cằn, một người đàn ông trạc tuổi Đại Lực dừng bước, cất giọng đầy vẻ ái ngại “Bác Đại Lực ơi, sao nhà bác gàn dở thế? Cả thôn người ta kéo nhau sang Hồng Lạc Các ký khế ước nhận giống Tử Tinh thảo với bột tiên rồi. Người ta bảo thứ bột ấy rải xuống là cỏ mọc bời bời, ba tháng sau thu về hàng vốc bạc trắng tha hồ mua gạo thịt. Nhà bác không theo mối béo bở ấy, lại cắm đầu cắm cổ vỡ mớ đất cằn rải rơm rác làm chi cho uổng công tốn sức?”

Một người đàn bà đi bên cạnh cũng bĩu môi phụ họa “Phải đấy, cụ Bì già rồi lẩm cẩm đã đành, các bác trai tráng sao không biết tính đường dài? Ôm mấy sào đất bạc màu ấy thì giáp hạt lấy gì mà bỏ vào mồm!”

Bì Đại Lực nghe vậy thoáng chút ngượng ngùng, định buông lời phân bua thì cụ Oanh đã khẽ đưa tay cản lại. Cụ đứng thẳng lưng bên bờ ruộng, ánh mắt hiền từ mà sắc sảo nhìn đám người làng đang mê muội bởi miếng mồi béo bở của phường buôn giảo hoạt. Cụ không mắng mỏ, chỉ ôn tồn cất giọng “Bà con cứ đi đường của bà con. Lão già này sống hơn trăm tuổi nơi mảnh đất Ngọa Ngưu, chưa từng thấy thứ cây nào không chịu bón phân mục mà lại nuôi sống nổi con người. Bạc trắng dễ kiếm thì miệng vực cũng dễ kề. Nhà họ Bì tôi phúc mỏng, chỉ xin làm bạn với luống cày hạt thóc của tổ tiên thôi.”

Đám người nghe cụ Oanh nói vậy thì tặc lưỡi, lắc đầu bảo cụ gàn dở rồi rảo bước kéo nhau đi về phía cánh đồng bên kia.

Đại Lực nhìn theo bóng họ, khẽ thở dài “U ạ, họ bị lời đường mật của Tiền Mậu làm mờ mắt cả rồi.”

“Kệ họ đi con,” cụ Oanh dịu dàng nhìn con trai. “Lòng người như nước chảy, có vấp ngã mới biết đâu là bờ cõi vững bền. Việc của nhà mình là dốc trọn lòng dạ cho đất.”

Mặt trời dần lên cao qua rặng tre đầu ngõ, tỏa ánh nắng vàng rực rỡ sưởi ấm khắp năm mẫu ruộng vừa vỡ luống. Đất thịt pha cát sau khi được lật đáy phơi ải, hòa quyện cùng lớp tro trấu mịn màng và mùn rơm mục, bỗng trở nên tơi xốp lạ thường.

Bỏ ngoài tai mọi lời đàm tiếu của thế gian, cụ Oanh thong thả bước xuống rãnh luống vừa cày xong. Cụ khẽ khom lưng, đôi bàn tay gầy guộc run run vốc lấy một nắm đất mùn xoa tơi giữa lòng bàn tay. Đất mềm mại, ẩm mịn, phả ra mùi nồng nàn ngai ngái thân thương. Giữa những kẽ ngón tay chai sần, cụ cảm nhận rõ mồn một từng luồng hơi thở ấm áp, căng tràn nhựa sống của đất mẹ đang cuộn trào, sẵn sàng đón nhận và chở che cho những mầm sống cổ xưa đâm chồi.