Chương 4: Gom Tro Ủ Men Giữ Hạt Lành

Ánh đèn bão hắt lên từng hạt đậu vàng óng ả nằm gọn trong lòng bàn tay gầy guộc của cụ Bì Thục Oanh. Mùi thơm ngai ngái, nồng đượm vị phù sa cội nguồn lan tỏa khắp gian hiên, át đi cái buốt lạnh của cơn mưa đầu thu rả rích ngoài sân. Nghe tiếng reo khẽ của hai đứa trẻ, Bì Đại Lực và Bì Nhị Hòa từ chái bếp cũng vội vã chạy ra, mắt tròn xoe nhìn vào miệng hũ sành da lươn.

Đại Lực nuốt nước bọt, giọng run rẩy vì kinh ngạc “U ơi… đây là giống đậu gì mà hạt to tròn, sắc vàng óng như hạt ngọc thế này?”

Cụ Oanh khẽ v**t v* từng hạt giống mẩy tròn, ánh mắt đùng đục ánh lên niềm rưng rưng xúc động. Cụ ngước nhìn hai con trai cùng hai đứa cháu nội đang vây quanh, chậm rãi cất giọng khàn trầm “Đây là Cửu Tiết Hoàng Đậu, giống đậu chín đốt gia truyền của dòng họ ta từ thủa mở đất. Năm xưa ông cố các con trước lúc nhắm mắt đã dặn u phải chôn sâu dưới chân tường đất để phòng khi hoạn nạn. Loài đậu này lạ lắm, mỗi cành đậu vươn dài đúng chín đốt, mỗi giáp hoa kết ra quả sai từ bảy đến chín hạt. Thân nó dai như chão gai, rễ ăn sâu vào lòng đất mẹ sinh ra từng chùm nốt sần bồi đắp khí đất màu mỡ. Đặc biệt hơn cả, trên phiến lá và vỏ quả phủ một lớp lông tơ mịn như nhung, sương muối giá rét cỡ nào cũng chẳng thể làm úa rụi.”

Nhị Hòa khẽ nghiêng đầu ngắm nghía một hạt đậu, vẻ mặt đầy thán phục “Hạt giống quý nhường này, thảo nào u lại giấu kỹ đến vậy.”

Cụ Oanh gật đầu, vẻ mặt nghiêm lại răn dạy “Quý thì quý thật, nhưng đất trời có trật tự của đất trời. Giống đậu cổ này không thể ép thúc như thứ cỏ ngoại lai của phường buôn Hồng Lạc Các. Nó đòi hỏi người làm nông phải chịu thương chịu khó, tuân thủ đúng chu kỳ tiết khí. Từ tiết Lập Thu này gieo mầm, trải qua Xử Thử bén rễ, sang Bạch Lộ đâm chồi, đợi đến Thu Phân trổ hoa tím biếc rồi mới ngậm sữa kết hạt khi đón gió lạnh đầu đông. Đốt cháy giai đoạn là hỏng hết.”

Hiểu được lời bà nội chỉ bảo, Bì Thu Mạch nhanh nhẹn trải chiếc mẹt tre cũ ra thềm nhà, cẩn thận đỡ lấy từng vốc đậu từ tay cụ Oanh. Cô bé mười sáu tuổi tỉ mỉ nhặt từng hạt lép, loại bỏ những vỏ trấu vụn rồi xếp từng hạt mẩy tròn, căng bóng vào một góc riêng.

Thu Trạch đứng bên cạnh cũng không chịu ngồi yên. Cậu bé mười bốn tuổi thoăn thoắt gom đống rơm nếp khô ráo để ở góc hiên, dùng đôi tay săn chắc bện thành từng vành sọt nhỏ khít khao, lót thêm một lớp lá chuối khô bên trong để làm chỗ bảo quản hạt giống. Trạch ngẩng lên, mắt sáng ngời “Bà nội xem này, cháu bện sọt rơm thế này thì chuột bọ hay hơi ẩm có muốn bò vào cũng chịu chết!”

Cụ Oanh mỉm cười xoa đầu đứa cháu nội tháo vát, lòng dâng lên niềm an ủi khôn xiết. Cụ quay sang bảo người con trai thứ “Nhị Hòa, con theo u vào chái bếp. Hạt giống ngủ vùi trong lòng đất lạnh suốt mấy chục năm qua, vỏ ngoài đã chai cứng. Muốn hạt nứt nanh đâm chồi đúng độ, đêm nay phải gom tro ủ men cho ấm hạt.”

Hai mẹ con bước vào chái bếp ấm sực than hồng. Cụ Oanh chỉ tay vào chiếc nong xâu dưới gậm chạn, hướng dẫn con trai từng bước “Con cời lấy lớp tro bếp sạch từ củi xoan và vỏ trấu mục, sàng thật mịn qua mắt sàng tre. Đem tro ấy trộn đều với mùn cưa mục và một nắm rơm rạ đã ủ men ngấu nơi góc chuồng trâu. Nhớ là chỉ vẩy chút nước ấm cho ẩm vừa nắm tay, tuyệt đối không được để sũng nước kẻo hạt bị thối nhũn.”Nhị Hòa vốn khéo tay và tỉ mỉ, liền xắn tay áo làm theo từng lời mẹ dạy. Từng tảng tro trấu tơi xốp bốc lên mùi nồng ấm quen thuộc của rơm rạ mục. Dưới sự trông nom của cụ Oanh, lớp men tro ủ ấm đã hoàn tất, tỏa ra hơi ấm dịu nhẹ như bàn tay người mẹ ôm ấp con thơ.

Đúng lúc ấy, ngoài ngõ bỗng vang lên tiếng lẹt quẹt của guốc mộc giẫm trên đường bùn lầy, kèm theo tiếng ho húng hắng quen thuộc.

Dưới làn mưa giăng mắc nơi đầu ngõ, thôn trưởng Triệu Bản Sơn che chiếc nón mê rách, tay cầm tẩu thuốc tre hun khói đỏ le lói bước vội vào sân. Thấy cả nhà họ Bì đang quây quần bên nia hạt và nong tro bếp, ông ngạc nhiên dừng bước nơi ngạch cửa “Thím Bì, cả nhà chưa ngủ sao? Đêm hôm mưa gió thế này còn lọ mọ rơm tro làm gì đấy?”

Cụ Oanh vội bảo Thu Mạch rót bát nước chè tươi ấm nóng mời khách, rồi đon đả “Mời chú Triệu vào nhà ngồi hơ chân tay bên bếp lửa cho ấm. Mấy mẹ con tôi đang chuẩn bị ít giống đậu cổ để ngày mai ra đồng xới đất gieo hạt vụ mới.”

Thôn trưởng Triệu ngồi xuống chiếc ghế tre, đón lấy bát nước chè húp một ngụm dài. Khói thuốc tre từ miệng tẩu phả ra quyện vào ánh đèn vàng vọt, nhưng nét mặt ông lại trĩu nặng âu lo. Thở dài một tiếng sườn sượt, ông trầm giọng “Thím và hai cháu Đại Lực, Nhị Hòa không dính vào khế ước của lũ Hồng Lạc Các là phúc lớn của tổ tiên đấy. Tôi vừa đi một vòng quanh thôn Ngọa Ngưu về, ruột gan nóng như cào như xé. Hơn nửa số hộ trong thôn đã trót nghe lời thằng cha Tiền Mậu, cắm cả văn tự ruộng đất để vay bạc mua giống Tử Tinh thảo và thứ bột phân trắng ngoại lai của chúng nó rồi.”

Đại Lực nghe vậy liền giật mình, rụt rè lên tiếng “Họ… họ liều thế sao chú Triệu? Ban chiều cháu cũng suýt nữa thì lú lẫn ký vào tờ khế ước năm mươi lượng bạc ấy, may nhờ có u cháu cầm gậy trúc quất tan bàn trà mới giữ được đất.”

“Chúng nó rót mật vào tai bảo ba tháng là thu bạc trắng, dân mình nghèo khổ quanh năm nghe thế thì hoa cả mắt,” thôn trưởng Triệu lắc đầu ngao ngán, rồi đưa mắt nhìn hũ sành da lươn cùng nong hạt đậu vàng mẩy trên thềm, ánh mắt hiện rõ vẻ nửa tin nửa ngờ. “Nhưng mà thím Bì này… tôi nghe mấy tay khách buôn phương Bắc rỉ tai nhau, năm nay trời đất đổi chứng dữ dội lắm. Tiết Hàn Lộ sang Sương Giáng cuối năm sẽ có đợt sương muối cực hàn mang tên Bạch Sương Sát ập xuống núi Lạc Thủy. Mấy giống đậu cỏ bờ này liệu có chống chọi nổi không thím? Hay là đất cằn lại nuốt mất công người?”

Lời cảnh báo nửa tin nửa ngờ của thôn trưởng như một gáo nước lạnh tạt qua gian nhà đất, khiến Đại Lực và Nhị Hòa khẽ biến sắc nhìn nhau.

Cụ Oanh siết chặt chiếc gậy trúc trong tay, lồng ngực thắt lại trong một thoáng nghẹn ngào. Ký ức về thảm họa Bạch Sương Sát kiếp trước – đợt thiên tai đã biến toàn bộ ruộng đồng thành tro tàn và đẩy con cháu cụ vào bước đường cùng – lại hiện về mồn một. Cụ hiểu rất rõ, lời cảnh báo của ông Triệu hoàn toàn không phải chuyện hù dọa vu vơ. Cuộc chạy đua nghiệt ngã giữa sức người với sự cuồng nộ của trời đất nay đã thực sự bắt đầu.

Cụ ngước nhìn ra màn đêm đen đặc quánh ngoài sân, ánh mắt kiên định lạ thường, khẽ nói “Chú Triệu cứ yên lòng. Đất trời có giông bão, thì cây cỏ xứ này cũng có cách sinh tồn của nó. Miễn là người không phụ đất, đất ắt chẳng phụ lòng người.”