Chương 18: Nồi Xôi Thơm Lừng Cứu Giáp Hạt

Gió bấc rít từng cơn lạnh buốt qua rặng tre đầu ngõ thôn Ngọa Ngưu, cuốn theo đám bụi xám còn sót lại sau bước chân tháo chạy của đám người Tiền Mậu. Cụ Bì Thục Oanh chống gậy trúc đực già, cất bước chậm rãi dẫn đầu hai con trai và các cháu trở về mái nhà đất quen thuộc. Vừa bước chân qua bậu cửa, cụ liền dừng lại bên hiên, đưa mắt nhìn quanh khoảng sân nện đất còn thơm nồng mùi rơm rạ vụ mới.

Trước mặt cụ, những bồ sọt đan bằng tre già chứa đầy hạt Cửu Tiết Hoàng Đậu vừa thu hoạch từ năm mẫu ruộng hương hỏa nằm san sát nhau. Từng hạt đậu tròn mẩy, đanh vỏ, vàng óng ả như những giọt mật ong phơi nắng. Thế nhưng, trong tâm trí người mẹ già một trăm ba mươi tuổi, hình ảnh những đứa trẻ con hàng xóm nép sau lưng mẹ với gò má hóp sâu, đôi môi tím tái vì đói rét nơi sân đình lúc nãy vẫn cứ chập chờn khôn nguôi.

Cụ Oanh khẽ thở dài, quay sang nhìn hai con trai đang đứng đợi lệnh. Cụ ôn tồn bảo “Đại Lực, Nhị Hòa, hai đứa lại đây u bảo.”

Bì Đại Lực và Bì Nhị Hòa bước vội lại gần. Người con cả khom lưng, cất giọng trầm đặc “Dạ, u dạy thế nào, con xin nghe.”

Cụ Oanh đưa tay vỗ nhẹ lên bờ mép bồ đậu trĩu hạt, giọng chậm rãi mà rành rọt “Các con xem, năm mẫu ruộng tổ tiên nhờ ơn đất mẹ che chở, nhờ cả nhà ta đồng lòng vun xới mà thu về cả trăm bồ đậu mẩy đanh. Nhưng sương muối tàn phá, cỏ Tử Tinh cháy rụi, cả thôn Ngọa Ngưu này nhà nào cũng sạch bách bồ hũ, đứt bữa mấy ngày liền. Mắt u già rồi nhưng lòng dạ chẳng mù. Thấy người làng ôm bụng đói rét mà mình khư khư giữ hạt giữ bồ, hạt cơm nuốt vào cuống họng sao trôi cho đặng? Nay mối nguy khế ước đã dẹp xong, u tính thế này: Trừ ra một phần đậu hảo hạng để làm hạt giống vụ mới và chút ít gia đình dùng, còn lại trích phần lớn vụ mùa đem ra nấu xôi cứu tế bà con qua cơn giáp hạt. Ý hai đứa thấy sao?”

Nghe mẹ già giãi bày gan ruột, Bì Đại Lực không một chút đắn đo, khuôn mặt chữ điền rám nắng bừng lên nét kiên định “U dạy rất phải! Nếu không nhờ u sáng suốt thức tỉnh, con đã biến cả nhà thành kẻ không đất nương thân. Nay có hạt đậu sống sót qua bão sương, cứu được người làng cũng chính là tích phúc đức cho con cháu. Con nghe theo u!”

Bì Nhị Hòa bên cạnh cũng gật đầu lia lịa, giọng ôn hòa mà dứt khoát “Anh cả nói trúng bụng con. Ruộng đất bạc màu còn vực dậy được, huống chi tính mạng chòm xóm tối lửa tắt đèn có nhau. Con đi gánh nước, rửa bồ ngay đây!”

Hai người đàn ông vạm vỡ thoăn thoắt xắn cao tay áo, ghé vai vác từng thúng đậu vàng óng ả từ hiên nhà ra bể nước mưa bên gian bếp đất nện. Tiếng đậu rơi rào rào vào nong sảy, tiếng đãi vỏ lanh lách trong làn nước trong vắt hòa cùng tiếng cười nói rộn ràng xua tan bầu không khí ảm đạm ngày đông.

Nơi góc bếp, Thôi thị cùng nàng dâu thứ đã sớm quét tước tro than, bắc lên bếp kiềng chiếc chõ đồng cỡ lớn gia truyền. Bì Thu Mạch nhanh nhẹn dùng đôi tay búp măng thoăn thoắt vò từng vốc gạo nếp cái hoa vàng mới gặt, đem trộn đều với những hạt Cửu Tiết Hoàng Đậu vừa ngâm nở đẫy đà. Nàng múc một gáo nước suối Lạc Thủy tinh khiết tưới đều lên gạo đậu, khẽ mỉm cười quay sang cụ Oanh đang ngồi bên bậc cửa bếp “Bà nội xem, hạt đậu cổ này ngậm đủ sương nắng, hạt nào hạt nấy béo múp míp, đồ chung với nếp mới chắc chắn dẻo thơm lắm nội ạ!”

Cụ Oanh mỉm cười hiền từ, ánh mắt đong đầy ấm áp “Mạch nhi khéo tay, cứ đun lửa nhỏ liu riu cho hơi nóng ngấm sâu vào từng thớ hạt. Đậu chín tới thì mở vung đảo nhẹ một lượt, hạt đậu mới bở tơi mà không nát.”Bên dưới cửa lò, thằng bé Thu Trạch vừa nhóm củi vừa thổi bùi nhùi rơm mục. Lửa đỏ bùng lên l**m quanh đáy chõ, tỏa ra hơi ấm rực hồng xua tan cái lạnh căm căm nơi gian bếp vách đất. Chẳng mấy chốc, khói thơm bắt đầu bốc lên nghi ngút qua kẽ vung đan bằng nan nứa.

Đó là một thứ hương thơm lạ lùng, vừa ngậy bùi, ngọt thanh của hạt đậu chín đốt mọc từ đất phù sa ủ mục tro trấu, vừa dẻo ngọt của gạo nếp mùa đông. Mùi thơm mộc mạc mà quyến rũ ấy len qua liếp cửa, nương theo ngọn gió đông tràn ra khắp ngõ ngách, tỏa vào từng mái tranh xác xơ của thôn Ngọa Ngưu.

Chõ xôi đầu tiên vừa dỡ ra, hạt nếp trong bóng quyện chặt lấy từng hạt đậu vàng ươm bở tơi. Bì Nhị Hòa đan vội những chiếc rế rơm lót đáy sọt, còn Thu Trạch thoăn thoắt múc xôi đầy từng chiếc niêu đất nhỏ. Cậu bé cùng đám trai tráng trong xóm ghé vai luồn đòn gánh, gánh từng đôi niêu xôi bốc khói hôi hổi chạy tỏa ra các ngõ xóm.

Đi đến đâu, tiếng gọi giòn giã của Thu Trạch vang lên đến đó “Bác Ba ơi! Thím Bảy ơi! Bà nội cháu dặn mang xôi đậu nóng sang cho các em nhỏ lót dạ đây!”

Từng niêu xôi thơm phức được trao tận tay những mái nhà đang cạn kiệt lương thảo. Người già run rẩy nâng niu bát xôi bốc khói sưởi ấm đôi bàn tay cóng buốt; lũ trẻ thơ rụt rè nhón từng hạt đậu vàng béo ngậy đưa vào miệng rồi reo lên sung sướng. Cái đói cồn cào thắt ruột suốt những ngày sương muối lạnh giá bỗng chốc bị đẩy lùi sau từng miếng xôi ấm lòng, ngọt bùi thấu tận tâm can.

Chưa đầy hai tuần trà sau, sân nhà cụ Bì Thục Oanh đã chật ních bóng người. Thôn trưởng Triệu Bản Sơn cùng đông đảo bà con lối xóm lục tục kéo sang. Trên tay nhiều người là chiếc bát con đựng mấy cọng rau dại, hoặc chỉ hai bàn tay không chai sạn vì dãi dầu sương nắng.

Thôn trưởng Triệu bước tới trước bậu cửa, nghẹn ngào cất giọng “Thím Bì ơi… Khế ước bẫy nợ vừa được xé bỏ, đất đai chưa kịp hồi sức thì cái đói đã chực nuốt chửng cả làng. Nếu không có nồi xôi nghĩa tình của nhà thím sớm hôm nay, lũ trẻ con trong thôn e rằng khó lòng vượt qua mùa đông buốt giá này. Tấm lòng thơm thảo của thím, dân thôn Ngọa Ngưu chúng tôi tạc dạ ghi lòng!”

Nhiều người dân đứng phía sau không kìm được nước mắt, đồng loạt chắp tay cúi đầu “Đội ơn cụ Bì cứu mạng!”

“Nhà họ Bì phúc đức sâu dày quá cụ ơi!”

Nhìn những giọt nước mắt xúc động rơi trên gương mặt hốc hác của chòm xóm, khóe mắt cụ Oanh cũng ngân ngấn lệ. Nỗi day dứt kiếp trước về cảnh xóm làng ly tán, cửa nhà tan nát dường như đã hoàn toàn tan biến theo làn khói xôi nghi ngút. Cụ chống gậy đứng dậy, cất giọng trầm ấm, chan chứa tình thương “Bà con đừng nói vậy. Tối lửa tắt đèn có nhau, hạt đậu này sinh ra từ đất mẹ Ngọa Ngưu, nuôi sống con người cũng là lẽ tự nhiên của trời đất. Mấy chõ xôi này đủ cho cả làng cầm cự qua cơn bĩ cực. Đất đồng sau đợt rải tro bếp rút mặn đang dần hồi sức rồi, chỉ cần đồng lòng, vụ xuân tới đây đất lại đơm hoa kết hạt, chẳng ai phải chịu cảnh đói nghèo nữa đâu.”

Tiếng reo vui, tiếng cười nói rộn ràng lại rộ lên khắp khoảng sân nện đất. Mọi người quây quần chia nhau từng nắm xôi nóng, chuyện trò rôm rả dưới ánh hoàng hôn mùa đông dần buông xuống.

Màn đêm tĩnh mịch phủ kín thôn làng, gió bấc ngoài vườn vẫn thổi nhưng trong gian nhà vách đất của họ Bì lại ấm sực, ngan ngát hương đậu chín. Khi Đại Lực và Nhị Hòa đã ra ngoài chốt chặt then cổng, cụ Oanh thong thả bước lại gần chiếc bàn gỗ mộc, nhìn về phía hai đứa cháu ngoan ngoãn đang thu dọn chõ niêu, khẽ cất lời “Mạch nhi, Trạch nhi, hai đứa rửa tay rồi bước vào gian buồng trong với bà. Có việc hệ trọng này, bà cần trao lại cho các cháu.”