Chương 11: Hàn Lộ Kết Quả Kết Nghĩa Làng

Cụ Bì Thục Oanh khẽ buông tay, chùm hoa tím đầu cành khẽ đung đưa trong luồng gió bấc ràn rạt thổi qua triền đồi. Cái lạnh luồn sâu vào ống tay áo vá, buốt nhói từng đốt xương cằn cỗi. Cụ quay người lại, chống chiếc gậy trúc già xuống mô đất nện, cất tiếng giục rành rọt “Gió đổi hướng rồi, đừng nấn ná ngoài đồng nữa. Đại Lực, Nhị Hòa, hai đứa thu dọn cuốc xẻng mau lên! Mạch nhi, dắt em Trạch về nhóm bếp hâm lại nồi cháo ấm, trời trở lạnh thấu xương rồi đấy!”

“Vâng ạ, u vào nhà trước đi kẻo trúng gió!” Đại Lực vội đáp, bàn tay to bè thoăn thoắt gom đòn gánh cùng mấy chiếc cào đất. Thu Mạch kéo tay áo em họ, hai chị em rảo bước vượt qua bờ ruộng, chân thoăn thoắt dẫn đường đưa bà nội về chái nhà vách đất thân thương.

Những ngày sau đó, tiết trời chuyển hẳn sang Hàn Lộ. Không khí se sắt bốc lên từ mặt suối Lạc Thủy, hơi lạnh mỗi sáng đọng thành giọt sương buốt giá trên từng ngọn cỏ ven bờ. Nhưng kỳ diệu thay, khắp năm mẫu ruộng ven chân đồi, những cánh hoa tím biếc sau khi hoàn thành sứ mệnh đã rụng dần xuống mặt đất tơi xốp, nhường chỗ cho từng chùm quả đậu non xanh mướt nhú ra. Quả đậu chín đốt mập mạp, bên trong ấp ủ những hạt non đang kỳ ngậm sữa căng tròn. Thân cành giống Cửu Tiết Hoàng Đậu vẫn đứng vững chãi, lớp lông tơ mịn màng dày dặn trên phiến lá như tấm khiên chắn tự nhiên, gạt phăng những hạt sương buốt sớm mai trước khi chúng kịp ngấm sâu làm hại búp non.

Cụ Oanh đứng đầu bờ, tay cầm gậy tre chỉ lối, cẩn thận chỉ đạo hai con trai “Đại Lực, đào rãnh đón gió quanh bờ bao ngoài cùng phải sâu chừng một gang tay, chớ đào nông quá. Hướng gió từ núi phương Bắc thổi thốc xuống rất dữ, rãnh sâu mới tụ được khói. Nhị Hòa, con rải đều một lớp bùn khô vụn lót đáy rãnh, cốt để giữ nhiệt rơm rạ không bị ẩm đất làm tắt ngúm.”

“Con nhớ rồi mẹ!” Nhị Hòa lau mồ hôi trên trán, bàn tay khéo léo bốc từng nắm rơm khô xen lẫn cành thông tươi chất thành từng đống nhỏ đều đặn dọc theo các góc bờ.

Thằng bé Thu Trạch vừa gùi một gùi vỏ trấu khô chạy tới, miệng thở ra từng làn khói mỏng “Bà nội ơi, cháu còn lấy thêm cả phân bò mục khô nỏ trộn trấu nữa đây! Bác cả bảo thứ này bén lửa chậm nhưng ủ than đượm lắm, giữ khói cả đêm cũng không tàn!”

Cụ Oanh đưa tay vuốt chỏm tóc ướt đẫm mồ hôi của đứa cháu nội, mỉm cười đôn hậu “Khá lắm, Trạch nhi. Làm ruộng cốt ở chỗ biết tùy cơ ứng biến, tận dụng từng ngọn cỏ rác rơm rạ của đất trời. Có trấu mục bọc ngoài cành tươi, khói bốc lên mới đượm và ấm, bao bọc được lấy quả non.”

Đang lúc cả nhà hối hả chuẩn bị các ụ hun khói thì từ con đường mòn dẫn vào thôn Ngọa Ngưu, một bóng người thấp đậm, dáng đi vội vã tiến lại gần. Tiếng tẩu thuốc tre gõ lạch cạch vào ống chân nghe rõ từng hồi sốt ruột.

“Thím Bì ơi! May quá thím vẫn còn ở ngoài đồng!” Thôn trưởng Triệu Bản Sơn quệt vạt áo the sờn cũ, gương mặt sạm nắng lộ rõ vẻ bồn chồn hoang mang.

Cụ Oanh dừng bước, cất giọng từ tốn “Chú Triệu đấy à? Có chuyện gì mà hớt hải thế chú? Uống hớp nước vối ấm cái Mạch vừa mang ra cho đỡ rát họng đã.”

Thôn trưởng Triệu xua tay, tẩu thuốc run rẩy kẹp giữa hai ngón tay vàng khè khói thuốc “Nước non gì nổi nữa thím ơi! Nguy to rồi! Mấy hôm nay gió lạnh chớm thổi mà cánh đồng Tử Tinh thảo của hơn nửa thôn mình đã bắt đầu rũ rượi ngọn non. Lá thì ngả sang màu vàng úa, rễ cây thâm xì lại như bị ngâm nước sôi. Bà con đang kéo nhau ra đồng gào khóc ầm ĩ cả lên kia kìa!”Cụ Oanh khẽ thở dài, trong lòng dấy lên niềm xót xa cho nỗi cơ cực của những người nông dân chất phác nhưng trót nhẹ dạ cả tin. Kiếp trước, cảnh tượng này đã mở đầu cho những bi kịch tán gia bại sản khôn xiết.

Đại Lực đứng cạnh đó, nghe vậy liền thốt lên “Mới chớm lạnh mấy hôm mà đã héo úa thế sao chú Triệu? Hôm trước bên Hồng Lạc Các còn huênh hoang bảo giống cỏ tiên ấy chịu sương chịu hạn cơ mà?”

“Gặp phải phường buôn lọc lừa rồi cháu ơi!” Thôn trưởng Triệu đập mạnh tẩu thuốc vào lòng bàn tay: “Thằng Tiền Mậu sớm nay vừa cho người vào thôn đánh tiếng, bảo muốn cây xanh lại thì phải bỏ thêm hai lượng bạc mỗi hộ để mua bột ‘Hộ Căn tán’ của chúng nó về hòa nước tưới. Dân làng lấy đâu ra bạc nộp thêm nữa chứ, khế ước cắm đất vụ trước còn chưa trả xong!”

Nhìn ánh mắt van lơn và bất lực của người bạn vong niên cùng xóm, cụ Oanh bước lên một bước, giọng trầm ấm mà đanh thép “Chú Triệu chớ hoảng. Lão thân đã từng bảo rồi, đất mẹ không nuôi nổi thứ cây cỏ kích ép bằng bột độc ngoại lai. Rễ cây non nớt bị thứ bột ấy hun cháy từ bên trong, nay gặp gió bấc thổi về làm lạnh rễ là gục ngay. Nếu bà con lại dốc túi mua thêm bột của chúng rải vào thì chỉ tổ nướng chín đất, đến vụ sau muốn tra hạt ngô cũng chẳng mọc nổi.”

“Thế… thế giờ phải làm sao hả thím? Nhìn ruộng nhà thím trĩu quả xanh ngắt thế kia, thím có cách nào cứu lấy một góc đồng cho bà con vớt vát được chút ít không?” Thôn trưởng Triệu nhìn chằm chằm vào những luống Cửu Tiết Hoàng Đậu đang căng tràn sức sống, ánh mắt đầy khẩn thiết.

Cụ Oanh chỉ tay về phía những ụ rơm rạ mục và cành thông tươi vừa được xếp gọn gàng ven bờ bao “Chú Triệu nghe lão thân dặn đây. Về bảo ngay bà con chặt đứt việc tưới bột thuốc của phường buôn lại. Chiều nay, chú thúc giục các nhà ra bờ bãi gom toàn bộ rơm rạ tồn, cành bổi tươi, lá xoan rụng ủ cùng tro trấu khô chất quanh mép ruộng đầu hướng gió bấc. Trời đất có điềm báo cả đấy. Đêm nào thấy trời trong vắt không một gợn mây, sao sáng cợt nhả mà mặt đất lặng ngắt không lay một ngọn cỏ, ấy là sương muối độc Bạch Sương Sát sắp đổ xuống.”

Cụ Oanh dừng lại một nhịp, nhìn thẳng vào mắt thôn trưởng Triệu “Lúc ấy, phải đồng loạt châm lửa un khói âm ỉ. Lửa không được bùng ngọn, chỉ cần khói ấm bay là là che kín ngọn cây để xua tan màn sương giá. Cây nào rễ còn sót lại chút hơi ấm đất mẹ thì may ra còn giữ được mạng qua đợt sương hàn. Còn nước còn tát, chú mau về bảo bà con chuẩn bị củi rơm ngay đi!”

Thôn trưởng Triệu nghe từng lời rành rẽ của cụ Oanh, đôi mắt đục mờ bỗng lóe lên tia hy vọng. Ông chắp hai tay vái tạ một cái thật sâu “Đội ơn thím Bì! Đội ơn tấm lòng thơm thảo của thím! Tôi về huy động cả thôn làm ngay đây!”

Bóng thôn trưởng vừa khuất sau lũy tre làng, hoàng hôn cũng chầm chậm sà xuống thung lũng. Bầu trời bỗng tối sầm lại một cách dị thường, không còn sót lại chút ráng đỏ nào của buổi chiều tà.

Bỗng nhiên, từ hẻm sâu rặng núi Lạc Thủy, một luồng gió bấc đổi chiều quét qua ràn rạt, rít lên từng hồi buốt nhói tựa mũi kim châm thấu qua da thịt. Mặt đất bỗng chốc lạnh ngắt như tảng băng, sương xám ngưng tụ nhanh đến rợn người.

Cụ Oanh giật mình siết chặt đầu gậy trúc, đôi mắt già nua co rút lại khi nhìn ra màn đêm đặc quánh. Đợt sương muối cực hàn Bạch Sương Sát đang ập xuống sớm hơn dự liệu rất nhiều.