Chương 4: Thử Lửa Chõ Trấu

Nắm ba đồng tiền kẽm trong tay, Tiểu Thạch dạ ran một tiếng rồi co cẳng chạy vút ra ngõ xóm. Cụ Du nhìn theo bóng lưng gầy guộc của đứa cháu nuôi khuất sau rặng tre cằn cỗi, trong lòng trào dâng niềm ấm áp. Đêm ấy, mẩu băng vụn xin từ quán thịt chú Tư được bọc kỹ trong mo cau ướt, vùi tạm vào hũ sành chôn dưới gầm giường đất râm mát chờ trời sáng.

Trưa hôm sau, đúng vào giờ Ngọ, trời Lam Sơn hực lên như chảo than đỏ. Nắng quái rọi thẳng đỉnh đầu chói chang, nung mặt sân đất nện Tuệ Ân Đường khô khốc, nứt nẻ từng kẽ chân chim. Hơi nóng từ mặt đất bốc lên ngùn ngụt, làm cảnh vật phía xa rung rinh như soi qua làn nước.

Trước hiên kho râm mát, lương y Tuệ Mẫn bồn chồn đi lại, vạt áo nâu ướt đẫm mồ hôi. Lý trưởng cùng Ba Vạn và mấy tráng đinh trong xóm cũng có mặt đông đủ, ái ngại nhìn Thạch Chấn Du đang thong thả lau sạch chiếc chõ gốm da lươn sứt miệng. Chiếc chõ đất nung vốn dùng để đồ xôi cúng ngày mùa, nay được cụ cẩn thận kiểm tra từng kẽ nứt.

— Chấn Du huynh, nắng nỏ thế này sắt đá còn muốn chảy mềm, huynh định làm thật đấy à? — Tuệ Mẫn thở dài ái ngại. — Mẩu băng bé tẹo mang ra nắng chỉ chớp mắt là tan thành nước lã. Huynh nhọc công làm gì cho bọn Mã Báo chê cười?

Cụ Du mỉm cười không đáp. Cụ chống cây gậy tre, nén cơn đau nơi khớp gối tật nguyền rồi khẽ gật đầu với Tiểu Thạch. Cậu bé nhanh nhẹn bưng lại rổ trấu vàng ươm, khô kiệt vừa sàng sạch bụi bặm từ bãi cối xay Thượng Thôn.

Trước bao cặp mắt ngờ vực, cụ Du bốc từng vốc trấu rải đều xuống đáy chõ, ấn chặt thành tấm đệm dày nửa gang tay. Đoạn, cụ mở bọc mo cau từ tay Tiểu Thạch, lấy ra mẩu băng tuyết trắng đục to bằng nắm tay đang rịn hơi mát đặt vào chính giữa lòng chõ, rồi trút trấu khô phủ kín lên trên.

Đôi bàn tay gầy guộc của người thợ già thoăn thoắt vun trấu lấp kín mọi kẽ hở. Cụ ấn mạnh từng ngón tay, nén trấu thật chắc cho đến khi mặt trấu phẳng lỳ ngang miệng chõ, rồi đậy úp chiếc vung đất nung lên trên, cẩn thận chèn thêm mảnh manh rách che kín khe hở.

— Xong rồi. Chú Ba bưng giúp lão chiếc chõ này ra đặt giữa khoảng sân nắng gắt nhất, chớ làm lay động.

Ba Vạn bước tới bê chiếc chõ gốm nặng trịch mang ra giữa sân. Đặt chõ xuống nền đất bỏng rát, chàng trai vạm vỡ rụt tay lại áo não — Cụ Du ơi, đất nóng bỏng tay thế này, để ngoài kia chẳng khác nào bắc lên bếp than đỏ. Liệu có giữ nổi không cụ?

Cụ Du chống gậy chậm rãi bước ra bậu cửa, nheo mắt nhìn vầng mặt trời gay gắt — Chú cứ yên tâm. Cứ để nó phơi mình chịu lửa từ giờ Ngọ đến hết giờ Mùi. Thật giả ra sao, khắc biết.

Thời gian trôi qua chậm chạp. Nắng hè càng lúc càng hung hãn, táp vào mặt rát bỏng. Tiếng ve sầu râm ran trên cành xoan già bên đường nghe khô khốc. Không khí trong thung lũng Lam Sơn đặc quánh, ngột ngạt đến nghẹt thở.

Dưới mái hiên, Tuệ Mẫn chốc chốc lại ngước nhìn bóng nắng, nét mặt trĩu nặng âu lo. Ba Vạn và đám trai làng sốt ruột ngồi bên bậc thềm, thỉnh thoảng liếc nhìn chiếc chõ trơ trọi giữa biển nắng chang chang mà lắc đầu ngao ngán, đinh ninh mẩu băng kia ắt đã sớm tan thành nước và bốc hơi chẳng còn một giọt.

Duy chỉ có Thạch Chấn Du là ung dung tự tại. Cụ ngồi trên chiếc ghế gỗ mộc, lưng tựa vào cột nhà, chậm rãi nhấp từng ngụm nước vối thanh mát. Đôi mắt già nua của cụ trầm tĩnh lạ thường. Trải qua trọn một đời thăng trầm, cụ thấu hiểu tường tận sức mạnh của lớp vỏ trấu quê mùa. Những hạt trấu rỗng ruột hình lòng thuyền khi nén chặt sẽ giữ lại hàng vạn túi khí tĩnh li ti, tạo thành bức tường thành vô hình ngăn truyền hơi nóng lạnh. Hơi lửa ngoài trời dù hung hãn đến đâu cũng chỉ nung nóng được lớp ngoài, tuyệt đối không thể chạm tới mẩu băng bên trong.

Bóng râm của rặng tre ngả dài qua mép sân. Mặt trời xế dần về rặng Bạch Nhạn, báo hiệu giờ Mùi đã tận.— Đến lúc rồi, mời Tuệ huynh và bà con cùng ra xem.

Cụ Du buông bát nước, chống gậy bước ra thềm. Ba Vạn lập tức chạy ùa ra sân, bưng chiếc chõ gốm vào đặt lên bàn gỗ dưới bóng râm. Vỏ chõ nung suốt mấy canh giờ nóng rực, khiến chàng trai phải dùng vạt áo lót tay. Bà con quanh xóm nghe tin cũng kéo đến đứng ken đặc trước cửa, nín thở ngóng chờ.

Cụ Du điềm đạm nhấc chiếc vung đất ra. Một luồng hơi nóng phả lên từ lớp trấu bề mặt, khô giòn và khét lẹt mùi rơm rạ phơi nắng. Tuệ Mẫn khẽ thở dài, lắc đầu thất vọng.

Thế nhưng cụ Du không hề nao núng. Cụ vươn bàn tay gầy gò, nhẹ nhàng gạt bỏ lớp trấu nóng rát trên cùng. Càng gạt sâu xuống đáy, lớp trấu bổi càng trở nên mát rượi, xôm xốp lạ kỳ. Đến khi những ngón tay chạm vào đáy sâu, cụ khẽ mỉm cười, cẩn thận nâng bọc mo cau lên trước mặt mọi người.

Mo cau mở ra.

Mẩu băng trắng đục, buốt lạnh thấu xương hiện ra vẹn nguyên giữa lòng bàn tay cụ Du. Khối băng dường như chẳng hề hao hụt, chỉ rịn ra vài giọt nước mát lành li ti đọng trên mặt lá!

Cả gian nhà thuốc lặng đi trong một thoáng sững sờ, rồi vỡ òa trong tiếng reo hò kinh ngạc.

— Trời đất ơi! Băng… băng thật sự không tan! — Ba Vạn trợn tròn mắt, giơ ngón tay run run chạm vào mẩu băng buốt giá rồi nhảy cẫng lên như một đứa trẻ.

Lương y Tuệ Mẫn run rẩy đón lấy mẩu băng, áp lên đôi mắt trũng sâu vì mất ngủ, hai hàng lệ già rưng rưng ứa ra — Giữ được thật… Chấn Du huynh, huynh đúng là cứu tinh của cả vùng Lam Sơn này rồi! Lão phu mắt mờ tai điếc, suýt nữa đã phụ tấc lòng của huynh!

Cụ Du khẽ vỗ vai người bạn già, ánh mắt ấm áp nhìn quanh bà con chòm xóm đang rạng ngời hy vọng — Bà con thấy đó, vỏ trấu tuy hèn mọn nhưng đầm chặt lại sẽ nhốt kín khí tĩnh, dựng nên lớp áo bông vô hình ngăn lửa giữ lạnh. Nay phép thử đã thành, lão tính thế này: Động Thạch Lương nằm sâu trong hẻm núi, nền đá râm mát quanh năm, chính là nơi trời cho để dựng hầm ủ trấu. Ta đưa ba mươi bồ thảo dược cùng băng tuyết vào đó rồi đắp vách trấu bọc kín, kho thuốc cứu mạng sẽ bình an qua mùa lửa!

Nghe cụ Du dứt lời, Ba Vạn hăng hái đấm mạnh vào lồng ngực vạm vỡ — Cụ Du đã dạy thế thì bọn con xin theo đến cùng! Trấu ngoài bãi cối xay có chất cao như núi, cánh thanh niên chúng con chỉ cần một ngày là gánh đủ về hang! Cụ cứ chỉ đâu, chúng con đánh đấy!

Tiếng hô hào vang dội khắp Tuệ Ân Đường, xua tan nỗi tuyệt vọng đè nặng bấy lâu. Thế nhưng, đứng giữa niềm hân hoan của xóm làng, cụ Du khẽ chống gậy nhìn về phía rặng núi mờ xa, lòng vẫn trĩu nặng suy tư. Thử nghiệm trong chiếc chõ gốm nhỏ bé phơi đôi canh giờ thì dễ, nhưng cải tạo cả một hang đá tự nhiên ẩm ướt để giữ trọn hơi lạnh suốt bốn mươi lăm ngày hè bỏng rát vẫn là một bài toán đầy gian nan.