Chương 3: Tia Sáng Bãi Trấu

Cụ Du chống gậy bước lại gần, bàn tay khô ráp nhẹ nhàng đặt lên đôi vai đang run rẩy của Tuệ Mẫn. Giọng cụ trầm xuống, ấm áp và kiên định như chiếc neo thuyền giữa sóng cả — Tuệ huynh, trời chưa sập thì người làm thuốc như chúng ta chưa được phép ngã lòng. Còn nước còn tát, ba mươi bồ thảo dược chưa hỏng thì hy vọng cứu mạng bà con Lam Sơn vẫn còn đó. Lão với huynh cùng tìm lối thoát, huynh đừng vội buông xuôi.

Tuệ Mẫn ngẩng khuôn mặt đầm đìa nước mắt, đôi môi khô khốc mấp máy nhưng nghẹn ngào không thốt nên lời. Nhìn người bạn già cả đời thanh bạch nay suy sụp đến kiệt cùng, cụ Du khẽ thở dài, cẩn trọng dìu Tuệ Mẫn ra chiếc chõng tre ở gian ngoài rồi rót một bát nước vối đã nguội đưa tận tay.

Hơi nóng trong gian kho tối phía sau như một chiếc lồng hấp khổng lồ bốc lên bức bối. Cụ Du hiểu rõ, nếu cứ ngồi giam mình giữa bốn bức tường đất nung lửa này thì lòng người chỉ thêm quẩn quanh, bế tắc. Cụ cần bước ra ngoài hít thở, tìm kiếm một tia sáng giữa chảo lửa ngút ngàn.

Dặn dò Tuệ Mẫn uống nước nghỉ ngơi, cụ Du chậm rãi chống gậy tre rời Tuệ Ân Đường. Chiếc chân trái tật nguyền bước đi khập khiễng, nhọc nhằn nhấc từng bước trên con đường đất làng đã nứt toác như mai rùa. Gió từ rặng núi đá vôi thốc qua lòng chảo, rát bỏng như tro tàn lò rèn tạt thẳng vào mặt. Tiếng ve sầu trên rặng nhãn già kêu ran từng hồi nhức óc. Cụ Du vừa đi vừa đăm chiêu suy nghĩ. Làm sao để giữ lạnh giữa một mùa hè thiêu đốt, khi mọi nguồn tuyết đóng băng trên đỉnh Bạch Nhạn đã bị phường gian thương Mã Báo cùng quan sai bóp nghẹt?

Bước chân khập khiễng đưa cụ Du hướng về phía bãi cối xay Thượng Thôn ven chân đồi. Nơi đây là chốn bà con gom thóc sau vụ gặt lúa chiêm để xay giã. Giữa trưa nắng chang chang, tiếng chày giã gạo thậm thịch vẫn vang lên đều đặn. Từ đằng xa, cụ Du đã thấy những đụn vỏ trấu khổng lồ vàng óng ả chất cao như những quả đồi nhỏ nhấp nhô ven bãi cỏ cháy. Hàng vạn thúng trấu phế thải sau mùa xay xát bị bỏ lại, nằm phơi mình trơ trọi dưới nắng quái gay gắt.

Dưới chân một đụn trấu cao ngang ngực người, một bóng dáng nhỏ thó đang cặm cụi xúc từng xẻng trấu vụn vào chiếc sọt tre rách. Đó là Tiểu Thạch. Thằng bé mặc chiếc áo vải thô màu nâu chàm ướt đẫm mồ hôi sau lưng, hai má đỏ ửng vì nắng, nhưng đôi tay vẫn thoăn thoắt gạt từng vốc trấu giúp một bà cụ hàng xóm dọn bãi.

Nghe tiếng gậy tre gõ lộc cộc trên nền đất rắn, Tiểu Thạch ngẩng đầu lên. Nhận ra ông nội, đôi mắt to tròn của cậu bé sáng rỡ, vội buông chiếc xẻng gỗ chạy ùa lại — Ông nội! Nắng đổ lửa thế này, chân ông lại đau, sao ông không ở trong kho nghỉ mà ra tận đây?

Cụ Du đưa vạt áo thô lau giọt mồ hôi đang lăn dài trên trán đứa cháu nuôi, ánh mắt ngập tràn vẻ yêu thương — Ở trong kho bức bối quá, ông ra đây tìm chút gió thoáng cho khuây khỏa đầu óc. Cháu ngoan lắm, biết đỡ đần bà con xóm giềng là điều tốt.

Cụ Du dừng bước bên đụn trấu lớn. Ánh nắng rọi thẳng xuống khiến lớp trấu vàng rực lên lấp lánh. Đưa tay bốc một nắm vỏ trấu khô cong, cụ Du chậm rãi miết nhẹ giữa hai ngón tay chai sần. Tiếng lạo xạo giòn rụm vang lên êm tai. Những mảnh vỏ thóc rỗng xốp, uốn cong hình lòng thuyền nhỏ xíu nằm lọt thỏm trong lòng bàn tay gầy guộc.

Khoảnh khắc ấy, một tia chớp ký ức từ kiếp sống trước bừng sáng trong tâm trí người kỹ sư già thọ bảy mươi bảy tuổi.

Phải rồi! Tại sao cụ lại bỏ quên thứ vật liệu bình dị này? Tự nhiên sinh ra vỏ trấu hình lòng thuyền xốp rỗng. Khi hàng vạn, hàng triệu lớp trấu được nén chặt ken dày vào nhau, chúng sẽ giam giữ vô số khoang không khí nhỏ tí hon bất động. Khí đứng yên tĩnh lặng chính là lớp màng ngăn truyền hơi nóng lạnh tốt bậc nhất trời đất. Nó tựa như một lớp áo bông vô hình dày dặn. Mùa đông khoác áo bông để ngăn gió lạnh thấu xương, thì mùa hè, lớp áo bông bằng trấu ấy hoàn toàn có thể ngăn hơi lửa ngoài trời táp vào bên trong!

Hơi nóng muốn len lỏi qua tầng tầng lớp lớp túi khí tĩnh ấy sẽ bị chặn đứng lại, giống như lửa l**m qua đáy chõ dày chỉ làm nóng lớp ngoài mà bên trong vẫn giữ được sự mát mẻ. Núi trấu bạt ngàn của bà con nông dân sau mùa gặt lúa chiêm này đâu phải thứ bỏ đi? Đây chính là vách ngăn giữ lạnh hoàn hảo nhất mà đất trời ban tặng cho vùng Lam Sơn!

Ý tưởng táo bạo đắp một hầm ủ trấu khổng lồ để giữ băng tuyết qua mùa hè nảy ra như một ngọn lửa hy vọng rực sáng trong lòng cụ Du. Chỉ cần có băng tuyết lót vào giữa, bọc kín bằng nhiều lớp trấu nén chặt, hơi lạnh sẽ được phong tỏa nguyên vẹn suốt nhiều ngày đêm!

Lồng ngực cụ Du phập phồng xúc động, đôi mắt già nua ánh lên vẻ tinh anh khác thường. Cụ nắm chặt lấy cổ tay Tiểu Thạch, giọng run run vì phấn chấn:— Thạch nhi, đi! Về kho thuốc với ông ngay! Chúng ta có cách cứu ba mươi bồ thảo dược rồi!

Tiểu Thạch ngơ ngác chưa hiểu chuyện gì, nhưng thấy vẻ mặt rạng rỡ của ông nội, cậu bé liền nhanh nhẹn đỡ lấy tay cụ. Hai ông cháu hối hả quay trở lại Tuệ Ân Đường.

Khi cụ Du bước vào gian nhà trước, ngoài lương y Tuệ Mẫn vẫn đang ngồi thở ngắn than dài bên bàn thuốc, còn có thêm Lý trưởng đầu tóc hoa râm và Ba Vạn – người tráng đinh khỏe mạnh nhất làng. Mọi người đang chau mày ủ rũ bàn tính chuyện vay mượn bạc khắp thôn xóm để mua chịu ít thuốc khô của hiệu buôn Tiền Đức.

Nghe tiếng gậy tre gõ dồn dập xuống bậc cửa, ba người cùng ngẩng lên. Cụ Du đứng vững vàng nơi bậu cửa, cất giọng sang sảng phá tan bầu không khí ảm đạm — Các vị không cần tính chuyện vay bạc của phường gian thương nữa! Lão đã nghĩ ra cách giữ lạnh để bảo toàn ba mươi bồ sinh địa, bạch mao căn và cát căn qua trọn mùa hè này rồi!

Tuệ Mẫn giật mình đứng phắt dậy, đôi mắt mệt mỏi lóe lên tia hy vọng mong manh — Chấn Du huynh nói thật sao? Huynh tìm đâu ra băng tuyết khi đỉnh Bạch Nhạn đã bị Mã Báo phong tỏa? Mà dẫu có lén cõng được vài tảng tuyết về, thì làm sao giữ cho tuyết không tan giữa cái lò nung này?

Cụ Du mỉm cười ung dung, chỉ tay về phía bãi cối xay Thượng Thôn ngoài xa — Băng tuyết thì chúng ta sẽ có cách lấy sau, nhưng thứ giữ cho nó không tan chính là vỏ trấu! Chúng ta sẽ gom trấu khô của bà con đắp thành hầm giữ lạnh. Trấu nén chặt sẽ nhốt hơi nóng bên ngoài, giữ trọn hơi lạnh bên trong!

Lời vừa dứt, cả gian nhà thuốc bỗng chìm vào im lặng như tờ. Lý trưởng trố mắt nhìn cụ Du như nhìn một kẻ mất trí, còn Ba Vạn thì gãi đầu gãi tai đầy vẻ bối rối.

Tuệ Mẫn sững sờ một lát rồi lắc đầu thở dài, giọng đầy vẻ thất vọng — Chấn Du huynh ơi, huynh có bị cảm nắng không đấy? Xưa nay người đời chỉ dùng trấu un khói xua muỗi cho trâu bò, hoặc vùi trấu giữ than hồng ủ ấm nồi cháo. Trấu giữ ấm thì ai cũng biết, chứ đời thuở nhà ai lại nghe trấu giữ được băng lạnh bao giờ? Huynh đừng vì quá lo nghĩ cho kho thuốc mà nói quẩn!

Lý trưởng cũng tặc lưỡi phụ họa — Phải đấy cụ Thạch à. Lửa với băng xưa nay tương khắc, trấu nhóm lên là bén lửa ngùn ngụt, làm sao mà ngăn được nắng trời?

Trước những ánh mắt đầy nghi ngại và ngơ ngác của mọi người, Thạch Chấn Du không hề sốt ruột thanh minh hay tranh cãi suông. Cụ hiểu rằng một điều vượt ra ngoài nhận thức ngàn đời của bà con nông dân thì ngàn lời giải thích cũng không bằng một lần tận mắt chứng kiến.

Cụ Du thò tay vào túi áo vải thô, lấy ra ba văn tiền kẽm còn bóng nhẵn dúi vào lòng bàn tay Tiểu Thạch, khẽ cười điềm đạm — Thạch nhi, cháu cầm mấy văn tiền này, chạy thật nhanh sang quán thịt lợn nhà chú Tư ở đầu chợ. Hỏi chú ấy xem góc hòm ướp thịt còn sót lại mẩu băng vụn nào không, xin hoặc mua lấy một miếng nhỏ bằng nắm tay mang về đây cho nội. Trưa mai, đúng lúc nắng quái gắt nhất, lão sẽ làm một phép thử ngay giữa sân cho mọi người tường tận hư thực!