Chương 17: Bốn Mươi Ngày Lửa

Tiết Đại thử của tháng Bảy giáng xuống thung lũng Lam Sơn đợt nắng lửa hung tàn nhất trong trăm năm qua. Vầng dương đỏ rực tựa chiếc vạc đồng nung trên đỉnh trời không một gợn mây, đổ từng luồng chì nóng chảy xuống lòng chảo đá vôi. Ngoài đồng bãi, đất nẻ toác từng kẽ sâu hoắm như miệng giếng cạn; ngọn cỏ dại cháy khô giòn rụm, chỉ cần một tàn lửa nhỏ cũng đủ bùng cháy. Hơi nóng từ vách đá hắt ra hầm hập, ngột ngạt đến nghẹt thở. Gió nồm nam thổi thốc qua các hẻm núi mang theo luồng nhiệt rát bỏng táp vào da thịt, khiến vạn vật đều kiệt quệ rũ rượi.

Bất chấp cái bỏng rát của đất trời, lối mòn dẫn lên Động Thạch Lương chưa từng ngơi dấu chân người. Sớm tinh mơ ngày thứ bốn mươi mốt kể từ lúc niêm phong hầm lạnh, cụ Du chống gậy tre khập khiễng bước từng bước vững chãi qua sườn dốc thoai thoải. Theo sau cụ là Tiểu Thạch xách ngọn đèn dầu hạt sở cùng Ba Vạn vai mang chiếc sọt tre đan dày dặn. Dù vết thương cũ ở chân trái nhức buốt mỗi khi thời tiết khô hạn, ánh mắt của ông lão bảy mươi bảy tuổi vẫn sáng trong, tĩnh tại lạ thường.

Đến trước cửa động, Ba Vạn cẩn trọng rút then gỗ lim, nhẹ nhàng đẩy cánh liếp tre của buồng đệm so le hình chữ Z. Khi cánh cửa thứ hai khép lại sau lưng, luồng khí nóng thiêu đốt ngoài hẻm núi lập tức bị chặn đứng hoàn toàn. Hơi lạnh sâu buốt, tinh khiết và khô ráo ngập tràn không gian, mơn man làn da thô ráp của ba ông cháu, tựa hồ vừa bước sang một cõi đông thiên mát rượi.

Cụ Du khẽ gõ nhẹ đầu gậy tre xuống sàn đá, cất giọng trầm ấm — Thạch nhi, rọi đèn xuống sát rãnh sỏi cho ông xem nào.

Tiểu Thạch nhanh nhảu hạ thấp ngọn đèn. Ánh sáng vàng dịu soi rọi con rãnh nhỏ rải đầy cuội suối tròn nhẵn men theo chân vách hang. Từng giọt nước ngưng li ti đọng trên đá vôi tích tụ lại, tí tách nhỏ xuống lớp sỏi rồi róc rách xuôi dòng chảy thẳng ra hố tiêu tự nhiên bên ngoài. Lòng rãnh thông thoáng, không hề ứ đọng dù chỉ một vũng nước nhỏ.

Cụ Du cúi người, bàn tay chai sần luồn qua giát tre, bốc một nắm than củi vụn trộn tro trấu ở tầng đáy hầm lên quan sát. Cụ miết nhẹ những hạt tro giữa ngón tay. Lớp bột mịn tơi xốp, khô rang và xào xạc phát ra âm thanh êm tai.

— Tốt lắm, — Cụ Du khẽ mỉm cười gật đầu, ánh mắt lộ vẻ hài lòng. — Nước tan rỉ đến đâu theo rãnh sỏi chảy sạch đến đấy. Đáy hang khô ráo thế này thì hơi ẩm không thể ngấm ngược vào trong. Lớp khí đứng yên trong vỏ trấu nén chặt vẫn được giữ trọn vẹn, hơi nóng ngoài trời vĩnh viễn không chạm tới được nơi đây.

Ba Vạn đứng bên cạnh ngắm nhìn bức tường liếp tre đôi nhồi trấu dày hai thước sừng sững, không nén nổi tiếng thở phào thán phục — Cụ Du dạy thật chí lý! Mấy hôm trước nghe người dưới phố huyện kháo nhau ngoài đồng trâu bò say nắng ngã quỵ, con cứ thon thót lo khối băng trong hang tan hết. Không ngờ bước vào đây vẫn buốt giá như mùa đông năm ngoái!

— Vỏ trấu xốp rỗng xếp ken dày nhốt kín không khí, trấu nén càng chặt thì khí đứng yên càng vững, — Cụ Du vừa thong thả giảng giải, vừa tiến lại gần giát tre kê cao một thước trên trụ đá cuội. — Khí đứng yên là tấm áo giáp chắn nhiệt tốt nhất mà trời đất ban cho ta. Giờ ta mở bồ thuốc kiểm tra mẻ cuối cùng.

Tiểu Thạch cùng Ba Vạn cẩn thận lật mở lớp rơm bổi bện kín phía trên, dỡ từng tấm mê giát che miệng bồ. Dưới làn sương lạnh mỏng manh lững lờ bốc lên từ các khối băng bao bọc xung quanh, ba mươi bồ thảo dược tươi dần lộ diện. Cảnh tượng hiện ra khiến Ba Vạn tròn xoe mắt, còn Tiểu Thạch reo khẽ trong niềm vui sướng nghẹn ngào.

Suốt hơn bốn mươi ngày nằm giữa chảo lửa mùa hè, ba mươi bồ dược liệu vẫn tươi nguyên như thuở mới hái trên rừng về. Những củ sinh địa mập mạp, lớp vỏ mỏng ứa nhựa đỏ sẫm mát lạnh đầu ngón tay; từng bó bạch mao căn trắng ngà, giòn rụm còn đượm mùi đất đồi thoang thoảng; những khúc cát căn to bản chắc nịch mọng nước, tuyệt nhiên không hề có lấy một chấm mốc trắng hay vết thối nhũn nào. Tường băng tuyết bên ngoài tuy có hao gầy đi đôi chút nhưng vẫn rắn rỏi, quánh đặc một khối lam ngọc che chắn cho nguồn thuốc cứu mạng.Vừa lúc ấy, lương y Tuệ Mẫn cũng chống gậy bước qua buồng đệm đi vào hang. Nhìn thấy những nhánh thảo dược tươi rói nằm ngay ngắn trên giát tre, vị thầy thuốc già sáu mươi tám tuổi không kìm được xúc động, hai tay run run nâng một củ sinh địa lên áp vào má — Chấn Du huynh! Thần kỳ... thật sự quá đỗi thần kỳ! Hơn bốn mươi ngày nắng lửa nung người, đến cỏ cây ngoài đồi còn cháy khô thành than, vậy mà dược liệu tươi của chúng ta vẫn vẹn nguyên dược tính thế này! Nhờ công sức và trí tuệ của huynh, bao nhiêu mạng người nghèo Lam Sơn mới giữ được hơi thở!

Cụ Du vỗ nhẹ lên mu bàn tay gầy gò của bạn già, mỉm cười đôn hậu — Tuệ huynh quá lời rồi, đây là phúc trạch của bà con đồng lòng, lão chỉ góp chút kinh nghiệm mọn mà thôi. Nay đợt nắng đã đến đỉnh điểm, người ốm yếu phát sốt độc vẫn còn rải rác ở các thôn xa. Giữ băng giữ thuốc cốt là để cứu người, chớ giữ làm của riêng. Lão định hôm nay xuất toàn bộ số dược liệu tươi còn lại trong các bồ mang về Tuệ Ân Đường.

— Ý Chấn Du huynh là...? — Tuệ Mẫn chớp mắt dò hỏi.

— Dược liệu tươi còn sung mãn tính hàn lương, ta gom lại nấu thành cao thanh nhiệt giải độc, — Cụ Du điềm tĩnh vạch rõ kế hoạch. — Nấu thành cao vừa dễ chia nhỏ, vừa giữ được lâu, lại tiện bề mang đi phát không cho bà con khắp các thôn xóm lân cận. Ai có triệu chứng phát hỏa, chỉ cần hòa một thìa cao với nước giếng khơi nguội uống là dập tắt tà nhiệt từ trong gốc rễ.

— Hay lắm! Diệu kế vô cùng! — Tuệ Mẫn vỗ đùi tấm tắc khen.

Ngay trong buổi sáng hôm ấy, Động Thạch Lương rộn rã tiếng bước chân. Ba Vạn cùng trai tráng trong làng khẩn trương khiêng từng bồ sinh địa, bạch mao căn và cát căn chuyển xuống núi. Tại sân kho Tuệ Ân Đường, mười bếp lò đất dã chiến lại đỏ lửa bập bùng suốt ngày đêm. Mùi thảo dược tươi ngào ngạt, thanh mát xua tan đi sự ngột ngạt u ám của đợt hạn hán kéo dài. Những chảo gang lớn sôi sùng sục, lớp nước thuốc nâu óng dần cô đặc lại thành từng mẻ cao giải nhiệt sánh mịn, tỏa hương thơm thảo mộc dịu lành.

Hàng trăm vò gốm nhỏ đựng cao thuốc được Ba Vạn cùng toán tuần đinh cẩn thận chất lên xe bò và quang gánh, chia nhau tỏa đi khắp các ngõ ngách, xóm làng quanh thung lũng. Thuốc cứu mạng được phát tận tay người nghèo, kèm theo lời dặn dò tỉ mỉ của cụ Du và thầy Tuệ.

Hiệu nghiệm đến nhanh như mưa rào tưới ruộng hạn. Chứng kiến những bát cao thuốc ngọt đắng mát lành vừa trôi qua cổ họng người bệnh tại sân kho, cụ Du khẽ mỉm cười khi thấy sắc mặt họ dần hồng hào, mồ hôi độc vã ra và cơn sốt hạ hẳn; tin mừng từ các thôn xóm báo về cũng tới tấp báo tin người già, con trẻ sau khi uống cao đều đã qua cơn nguy kịch.

Chỉ sau vài ngày ngắn ngủi, số người ngã bệnh trong vùng sụt giảm rõ rệt. Dãy lán dã chiến dựng tạm trước Tuệ Ân Đường thưa thớt bóng người nằm điều trị, từng chiếc chõng tre lần lượt được dọn dẹp sạch sẽ. Nỗi kinh hoàng về một cơn đại dịch từng đe dọa quét sạch Lam Sơn đã hoàn toàn bị đẩy lùi. Trên những con đường làng bụi đỏ, tiếng cười nói rộn rã bắt đầu vang vọng trở lại, tiếng chày giã gạo nhịp nhàng hòa cùng tiếng trẻ thơ nô đùa xao động cả trưa hè.

Bóng chiều tà một lần nữa ngả dài trên các vách đá vôi xám xịt. Khi bồ thảo dược tươi thứ ba mươi được Ba Vạn cùng trai tráng khiêng rời khỏi vách đá để chuyển xuống sân kho nấu mẻ cao cuối cùng, cụ Du chậm rãi chống gậy tre bước ra mép cửa Động Thạch Lương.

Cụ Du khẽ vịn một bàn tay chai sần vào phiến đá râm mát nơi cửa hang, phóng tầm mắt nhìn về phía rặng núi Bạch Nhạn xa xăm. Cái nóng hầm hập tích tụ suốt hơn bốn mươi ngày dường như đang dần chùng xuống. Thoảng trong không gian, cụ Du bỗng nhận ra những cơn gió nồm nam nóng rát thiêu đốt bấy lâu nay đã bắt đầu đổi chiều, mang theo hơi ẩm nhè nhẹ và luồng khí se lạnh đầu tiên từ chân trời xa thẳm thổi về.