Chương 6: Nụ Cười Nghiêng Ngả Rặng Tre Xanh

Hai cánh tay hộ pháp của Chánh tổng Ma Đình Hách vẫn còn ôm riết lấy súc gỗ lim tròn lẳn giữa gian kho phụ. Gió nam thốc mạnh qua cánh cửa mở toang, cuốn phăng những sợi khói rơm trấu cuối cùng vào màn đêm, chỉ để lại mùi gỗ lim hăng nồng ứa nhựa và cái bóng béo múp của hắn in sờ sờ trên nền đất nện.

Lão Chước nhanh thoăn thoắt tụt từ mái đ**m canh xuống chiếc thang tre, mặt mũi vương chút bồ hóng, cắp Mõ Cá Ngáp lách qua đám đông bước vào sân đình. Khắp chung quanh, hàng trăm ngọn đuốc nứa cháy bập bùng soi rõ từng nét mặt bàng hoàng của dân làng Trúc Động.

Chánh Hách sực tỉnh. Hắn buông phịch súc gỗ quý xuống đất, lúng túng giũ vạt áo the hoa dính đầy tro bụi. Cổ ngấn mỡ của hắn giật giật, mặt đỏ lựng vì bẽ bàng. Bị bắt quả tang sờ sờ giữa đình trung trước ánh nhìn nghiêm nghị của Cụ Cả Đỗ, tên cường hào thoáng cụp mắt né tránh, nhưng thói tráo trở đã ăn sâu vào tủy lập tức trồi lên. Hắn hắng giọng thật to, cố vớt vát chút uy danh: — Bay nhìn cái gì! Ban nãy khói mù mịt, ta... ta tưởng có trộm lẻn vào kho đình cướp phá! Đây là số gỗ lim ta cất công sai người lặn lội đặt mua tận mạn ngược đem về, định bụng công đức tu tạo thêm hai chái đình cho làng, chưa kịp bẩm báo cùng các cụ thì thằng Mõ đã khua khoắng làm loạn cả lên!

Tiếng xì xào lập tức rộ lên như ong vỡ tổ. Dân làng ai nấy nhìn nhau lắc đầu ngao ngán. Gỗ lim ngàn năm trên gò Miếu Ông với những đường vân xoáy tròn như mắt phượng, lớp vỏ rêu phong xanh ngắt ai ở đất Trúc Động này chẳng nhẵn mặt, làm sao qua nổi mắt những bậc lão làng. Thế nhưng Chánh Hách xưa nay vốn cậy thế quan huyện Bùi Thế Nghiêm nâng đỡ sau lưng, mặt dày mày dạn chẳng coi ai ra gì. Hắn quét cặp mắt lồi đỏ ngầu về phía bà con xóm Bãi Bồi, hàm răng nghiến ken két. Nỗi căm hờn và nhục nhã đêm nay, hắn quyết tâm đổ trút hết lên đầu lũ dân ngụ cư bãi bồi!

Trời vừa rạng sáng, sương sớm trên các tán lá tre còn chưa kịp tan biến, Chánh Hách đã lệnh cho Lý trưởng Văn Cường mang nghiên mực cùng trát đỏ ra cổng đình.

Trương tuần Đội Thẹo mặt mày vẫn còn hốc hác sau cú ngã hố bùn dạo trước, tay cầm chổi đót quét hồ dán sền sệt lên cột đình bằng đá xanh, cẩn thận dán phẳng phiu tờ trát mới tinh. Màu mực son đỏ lòm như giọt máu tươi đập ngay vào mắt người xem.

Lý trưởng Văn Cường gõ phèng la chan chát, giọng the thé đọc to từng chữ: — Lệnh Chánh tổng truyền rõ: Đình làng tu tạo là việc hệ trọng, cấm kẻ gian quấy nhiễu. Bốn mươi nóc nhà ngụ cư xóm Bãi Bồi phải nộp đủ hai trăm quan tiền xâu đúng vào ngày rằm tháng này, mỗi suất đinh đúng năm quan không thiếu một đồng kẽm! Quá kỳ hạn trên, toàn bộ ba mươi mẫu đất bãi bồi ngoài đê sẽ bị tịch thu sung công lập tức! Đại diện xóm phải điểm chỉ nhận trát ngay!

Tiếng đọc trát vừa dứt, dân xóm Bãi Bồi đứng chen chúc ngoài cổng đình bỗng chốc lặng ngắt như tờ. Mấy bác nông dân chân lấm tay bùn run lẩy bẩy, mặt mày tái ngắt vì âu lo. Rút ngắn thời hạn xuống còn hai mươi ngày, hạn chót rơi đúng vào ngày rằm tháng này, dẫu có bán cả trâu lẫn cày cũng chẳng đào đâu ra hai trăm quan tiền nộp xâu.

Giữa lúc bà con còn đang bàng hoàng, Lão Chước đã đủng đỉnh bước ra khỏi đám đông. Lão cắp chiếc Mõ Cá Ngáp bên sườn, tay mân mê chiếc dùi ổi nhẵn thín, khóe môi khẽ nhếch nở nụ cười ngây ngô: — Kìa thầy Lý, trát đỏ chữ son đẹp đẽ thế này, để bần dân nhận hộ bà con ngụ cư cho tròn bổn phận mõ làng!

Chánh Hách đứng trên bậc thềm đá xanh, tay phe phẩy chiếc quạt lông ngỗng, ngón tay đeo nhẫn ngọc cẩm thạch to tướng chỉ thẳng vào mặt Lão Chước. Hắn nhổ toẹt một bãi bọt trầu đỏ lòm xuống đất, giọng hách dịch khinh miệt: — Thằng Chước mõ! Đừng có giở cái trò giả điếc lác ở đây! Lũ ngụ cư chúng mày chỉ là đồ bèo dạt mây trôi, cỏ rác trôi dạt vào bãi cát làng này nhờ ơn mưa móc. Khôn hồn thì gom cho đủ hai trăm quan tiền xâu dâng lên nộp phạt, bằng không, đúng ngày rằm này, cả họ chúng mày cuốn gói xéo khỏi ba mươi mẫu đất bãi bồi! Lúc ấy có quỳ lạy van xin thì ông đây cũng ném xuống sông cho cá rỉa!

Nghe Chánh Hách buông lời lăng mạ cay độc, mấy trai tráng xóm Bãi Bồi siết chặt nắm đấm, mắt bừng bừng phẫn uất. Nhưng Lão Chước vẫn tỉnh bơ như không. Lão chìa hai bàn tay gầy guộc nhận lấy bản trát giao tay từ Lý trưởng, đôi mắt ti hí híp lại thành một đường chỉ, cất giọng sang sảng ngâm nga: — Trúc xinh trúc mọc bờ đầm, Cỏ năn cỏ lác dãi dầm bãi hoang. Ơn trời đất rộng thênh thang, Cỏ bồng dẫu dạt vẫn làm nên xanh! Chó cậy gần nhà, gà cậy gần chuồng, quan lớn cậy quyền cậy thế. Nhưng bần dân nghe người xưa dặn, cây bèo trôi nổi trên mặt nước trông thế mà dai dẳng lắm, giông bão qua đi bèo vẫn kín mặt ao, chỉ có mấy cây gỗ mục rỗng ruột chở nặng mới dễ chìm nghỉm dưới đáy sông thôi ạ!

Câu ví von tưng tửng của lão Mõ đánh trúng phóc vào vụ gỗ lậu đêm qua, làm đám tuần đinh đứng hầu hai bên nhịn không được, đứa thì bụm miệng, đứa thì quay mặt vào vách đình phì cười khúc khích. Đội Thẹo vội ho sặc sụa để che giấu nụ cười mỉa.Chánh Hách tức nghẹn họng, mặt đỏ bừng như gấc chín, vung quạt quát lớn: — Thằng mõ láo xược! Mày dám đem ca dao nhảm nhí ra chọc ngoáy bề trên à?

— Ấy chết, quan lớn bớt giận! — Lão Chước chắp tay vái dài một cái, giọng ngọt xớt. — Bần dân dốt nát không biết chữ Hán, chỉ thuộc dăm câu ca dao bờ bụi để dặn lòng nhớ ơn hạt gạo củ khoai. Quan lớn mở lượng bao dong, để dân nghèo chúng con về gom góp tiền xâu kẻo lỡ hạn rằm làng lại quở phạt!

Đúng lúc không khí đang căng như dây đàn, sau bức rèm nơi gian đại đình khẽ lay động, Cụ Cả Đỗ chống gậy trúc chậm rãi bước ra. Râu tóc cụ bạc phơ rung rinh theo từng bước đi đĩnh đạc. Nhìn đống gỗ lim nằm ngổn ngang trong kho phụ và tờ trát đỏ dán chình ình ngoài cổng đình, đôi mắt mờ đục của bậc trưởng lão lộ rõ vẻ nghiêm nghị. Cụ dừng chân bên sập gỗ, cất giọng khàn khàn nhưng đanh thép: — Thầy Chánh! Đất bãi bồi phù sa sông Đáy xưa nay là chốn trời cho dân nghèo nương tựa kiếm miếng cơm. Tiền xâu tu tạo đình làng mười năm nay chưa từng có lệ thu đến năm quan một suất đinh. Thầy mượn việc công để chèn ép người hoạn nạn, chặt phá cả cây thiêng gò Miếu Ông, chẳng sợ thần linh quở phạt, tích oán vào đời con cháu hay sao?

Chánh Hách thoáng giật mình, nhưng cậy có quan huyện chống lưng cùng món béo bở ba mươi mẫu đất bãi bồi, hắn liền gạt phắt đi: — Cụ Cả tuổi cao sức yếu, việc hương thôn cứ để bọn con lo liệu. Tri huyện đại nhân đã chuẩn y bản đinh bộ mới, lệ làng phép nước cứ theo trát mà làm, chẳng ai dám làm trái!

Nói đoạn, Chánh Hách hậm hực vung vạt áo the hoa, cùng đám nha dịch tuần đinh rảo bước rời khỏi sân đình, không thèm ngó ngàng đến lời can ngăn của vị bô lão.

Lão Chước bước lại gần, ân cần đỡ lấy cánh tay gầy guộc của Cụ Cả Đỗ: — Cụ Cả hạ hỏa, đừng để bụng dạ bận lòng vì kẻ tham tàn. Để cháu dìu cụ về nghỉ ngơi bên đ**m canh cho thoáng gió.

Hai bóng người, một già một tráng, chầm chậm dắt nhau qua con đường mòn rợp bóng tre ngà. Cụ Cả thở dài, vỗ nhẹ lên mu bàn tay Lão Chước: — Chước này, thằng Hách cậy vây cánh quan trên, lòng tham không đáy, chuyến này nó quyết nuốt trọn bãi bồi rồi. Lũ ngụ cư các con lấy gì mà chống lại cường hào?

Lão Chước siết nhẹ bàn tay ấm áp của bậc trưởng lão, khóe miệng khẽ cong lên: — Cụ Cả cứ yên lòng. Thuyền to thì sóng lớn, nhưng mành thưa lại lọt qua giông. Hương ước cổ và luật tục vẫn còn đó, chúng con quyết không để ba mươi mẫu mồ hôi nước mắt rơi vào tay kẻ bạo ngược.

Chiều buông chầm chậm trên bến sông Đáy. Hoàng hôn đỏ ối rải một dải lụa vàng óng ả lên dòng nước lững lờ trôi. Sau khi đưa Cụ Cả về an dưỡng, Lão Chước một mình quay lại đầu làng, vắt vẻo tựa lưng vào gốc đa cổ thụ xù xì bên đ**m canh.

Gió chiều từ ngoài bãi bồi thổi thốc vào lồng lộng, làm rặng tre ngút ngàn nghiêng ngả, cọ vào nhau phát ra những tiếng kẽo kẹt ngân dài như khúc ca đồng nội. Lão Chước rút chiếc dùi ổi dắt bên hông, gõ nhẹ một tiếng “cốc” giòn tan vào sống Mõ Cá Ngáp.

Nhìn về phía bốn mươi nóc nhà tranh nép mình bình yên dưới rặng tre xanh ngắt, lão nheo đôi mắt ti hí, hàm răng đen nhánh hạt na hé nở. Rồi chẳng kìm được nữa, lão ngửa cổ bật ra một chuỗi cười khà khà vang rền, tiếng cười sảng khoái, tưng tửng mà đanh thép rung rinh cả vòm lá đa già: — Khà khà! Hách ơi là Hách, tưởng nanh sắc vuốt nhọn là đớp được miếng mồi ngon à? Cứ chờ đấy, mõ này chưa gõ hết nhịp thì lũ chúng mày đừng hòng nuốt trôi nửa tấc đất bãi bồi!

Tiếng cười trào phúng của lão Mõ bay theo làn gió chiều, hòa cùng tiếng tre reo xào xạc, chính thức mở màn cho cuộc đấu trí điền dã một mất một còn nơi bờ bãi quê hương.