Chương 22: Thế Nêm Giữ Vòm Hầm

Đất đá từ vòm ngách sụt lở trút xuống rào rào, đập buốt nhói vào bả vai khiến Vệ Thường An lảo đảo. Trong bóng tối đen đặc như mực dưới đáy sâu mười lăm mét, luồng gió ngầm lạnh buốt từ cửa ngách địa đạo cũ rít lên từng hồi u u giận dữ, tạt thẳng vào mặt cậu thứ hơi lạnh tanh tưởi của đất mục. Bùn nhão đặc quánh dâng ngập ngang thắt lưng, vít chặt lấy hai chân An như muốn kéo ghì cậu chìm nghỉm vào lòng đất.

“Bình tĩnh! Gặp lúc đá chuyển, tâm phải vững như mộng đá!”

Lời răn dạy trầm tĩnh của ông nội bao năm qua bất chợt dội vang trong tâm trí An. Hít một hơi thật sâu để nén cơn nghẹn tức nơi lồng ngực, An cắn chặt môi, hai chân bặm chặt xuống nền giếng để giữ thăng bằng. Giữa màn đêm mịt mù, đôi bàn tay quen nghề đẽo đá của người thợ trẻ lập tức phát huy bản lĩnh. Cậu không hoảng loạn quẫy đạp mà lần tay xuống chiếc túi vải bạt buộc chặt bên hông, chuẩn xác rút ra ba chiếc nêm gỗ nghiến đã được vót vát mũi nhọn hoắt. Gỗ nghiến già đanh, ngâm bùn không mục, chính là cứu cánh duy nhất để hóa giải thế lún của vòm đá ong phong hóa.

Lần theo luồng gió rít buốt lạnh tạt qua kẽ ngón tay, An rà bàn tay thô ráp áp sát vách đá rạn. Bằng cảm nhận tinh tế của đầu ngón tay chai sạn, cậu nhanh chóng định vị được ba đường nứt xung yếu nhất đang toác rộng quanh vòm cửa ngách. Điểm thứ nhất nằm ngay đỉnh vòm, nơi bùn đá đang rỉ xuống từng mảng lớn; điểm thứ hai và thứ ba ép sát hai bên sườn chân ngàm chịu lực.

An kẹp chặt chiếc nêm gỗ nghiến đầu tiên vào khe nứt đỉnh vòm. Cậu vung búa búp sen bằng sắt tôi, lựa góc nghiêng chuẩn xác giáng mạnh.

“Chát! Chát!”

Tiếng sắt nện vào gỗ nghiến đanh gọn vang dội trong lòng giếng hẹp. Chiếc nêm cắm ngập sâu vào thớ đá, xé toác lực ép cục bộ, phân tán đều sức nặng địa tầng sang hai khối đá tảng kế bên. Không chậm một giây, An thoăn thoắt chêm tiếp hai chiếc nêm còn lại vào hai bên sườn ngách. Mỗi nhát búa giáng xuống dứt khoát như cắm cọc giữ đê. Sau ba nhát búa sau cùng, những mảng đá vụn ngừng rơi hẳn, vòm ngách khựng lại, đứng im bất động trong sự nâng đỡ vững chãi của thế nêm tam giác.

Nguy cơ sập đổ tức thời vừa được chặn đứng, An với tay nắm lấy sợi thừng chão treo sát thành giếng, dồn sức giật liền ba nhịp thật mạnh – mật hiệu báo nguy cấp và xin tiếp ứng từ đáy sâu.

Chỉ vài tích tắc sau, trên miệng giếng le lói ánh sáng đèn bão. Tiếng cụ Vệ Thường Sơn vọng xuống rành rọt, trầm ấm mà uy nghiêm xé toạc màn đêm “An! Giữ chắc chân giếng, già này xuống ngay!”

Sợi thừng chão căng tròn rùng rùng chuyển động. Một bóng người gầy gò nhưng dẻo dai thoăn thoắt tụt xuống theo nút thắt thừng số tám. Cụ Sơn tiếp đáy giếng nhẹ tênh như một cánh chim, một tay cầm chiếc đèn chai mới bọc lồng sắt bảo vệ tỏa ánh sáng vàng rực, lưng đeo giỏ đồ nghề lách cách đục dẹp. Ánh lửa ấm áp bừng lên xua tan màn đêm đặc quánh, rọi rõ gương mặt quắc thước của ông nội và vạt áo nhuộm thẫm bùn đỏ của An.

“Cháu nêm đỉnh vòm rồi, ông nội!” An hổn hển báo cáo.

Cụ Sơn giơ cao ngọn đèn, nheo mắt rà khắp ba chiếc nêm gỗ nghiến đang găm chặt vào thớ đá rạn. Đôi mắt già nua ánh lên niềm tin cậy sâu sắc, cụ vỗ mạnh lên bờ vai lấm lem của An:“Làm tốt lắm con! Nêm đúng tim ngàm, giữ được vòm hầm là giữ được mạng giếng. Giờ phải khóa chết miệng ngách lại, không để gió lọt thêm một tấc nào nữa!”

Hai ông cháu lập tức phối hợp nhịp nhàng như hai người thợ đồng lòng trên bãi đá. Từ trên miệng giếng, nhận khẩu lệnh của cụ Sơn qua sợi dây liên lạc, chiếc giỏ mây liên tục ròng xuống những khối đá ong già đẽo vuông vức từng thước mộc – loại đá ong gan gà đanh chắc như gang thép được cụ lựa sẵn từ trước.

Dưới ánh đèn chai vàng rực, cụ Sơn dùng đục dẹp chuốt phẳng từng cạnh ngàm, còn An thoăn thoắt đón đá xếp giật cấp từ chân ngách l*n đ*nh vòm. Từng phiến đá ghép so le, cài mộng âm dương khít khao không một kẽ hở, tạo thành một bức tường kiên cố bịt kín miệng ngách địa đạo năm 1953. Mỗi hàng đá xếp xong, cụ Sơn lại đích thân cầm búa búp sen gõ đệm nhẹ nhàng để các mộng đá ăn sâu vào vách vòm thiên nhiên, gia cố thêm cho chân móng Giếng Cả tầng tầng lớp lớp vững chãi.

Khi viên đá khóa mộng cuối cùng được nêm chặt vào đỉnh ngách, luồng gió ngầm buốt lạnh lập tức bị cắt đứt hoàn toàn. Tiếng rít u u ai oán – tiếng sáo gió phong tiêu gieo rắc nỗi kinh hoàng cho làng Đồi Ong suốt những ngày qua – bỗng chốc tắt lịm. Đáy giếng sâu trở lại vẻ u tịch, tĩnh lặng tôn nghiêm vốn có của lòng đất xứ Đoài.

Đúng lúc ấy, sợi thừng ròng giỏ mây từ trên miệng giếng lại từ từ hạ xuống. Không phải đá hay đồ nghề, trong giỏ là một chiếc ấm tích bằng sành bọc trong bao tải rơm giữ nhiệt cùng tiếng gọi tha thiết của Chủ nhiệm Nguyễn Văn Thịnh vọng xuống đáy sâu “Cụ thợ cả ơi! Chú An ơi! Cửa ngách yên ổn chưa? Cô giáo Mai đun sẵn ấm nước vối nụ còn nóng rẫy, bà con gửi xuống cho hai ông cháu ấm bụng đây!”

Cụ Sơn với tay đón lấy chiếc ấm tích, khói nước vối bốc lên nghi ngút thơm nồng mùi đồng bãi quê hương, xua tan cái giá lạnh của bùn đất ngàn năm. Cụ rót ra chiếc bát sành mang theo, đưa tận tay cháu nội “Uống đi con, hớp lấy hơi ấm của bà con mà lấy sức.”

An đỡ bát nước vối, uống một ngụm lớn. Vị chát ngọt ấm nồng lan tỏa khắp lồng ngực, tiếp thêm luồng sinh lực dồi dào cho người lính trẻ. Giữa lòng giếng đá sâu hun hút, sự quan tâm mộc mạc và chân thành của xóm làng như ngọn lửa sưởi ấm tâm can hai người thợ giếng.

Hơi ấm vừa dứt, hai ông cháu lại khẩn trương bắt tay vào công đoạn sau cùng. An cầm nạo sắt vét sạch những mảng bùn quặng và rác rễ còn sót lại dưới chân giếng, đóng đầy vào giỏ mây cho dân công kéo hết lên bờ.

Sau gần một cữ giờ cật lực dọn dẹp, lớp đáy sâu mười lăm mét hoàn toàn quang đãng. Cửa ngách hiểm họa đã được khóa chặt bằng tường đá ong vững như bàn thạch, độc tố rễ huyết đằng đã bị bóc sạch. Thế nhưng, khi lớp bùn nhão cuối cùng rút đi, cảnh tượng phơi bày dưới ánh đèn chai lại khiến lòng An thắt lại.

Tầng đá ong mẹ dưới đáy giếng trơ lì, đen sì và đanh quánh như một tấm phản gang nguội ngắt. Khắp các lỗ tổ ong li ti đều bị bít kín bởi lớp khoáng sét kết hạch qua hàng trăm năm, tuyệt nhiên không thấy một tia nước nào rỉ ra. Hạn cam kết ba ngày của hợp tác xã đã cận kề, cánh đồng lúa Đồi Ong đang thì ngậm đòng ngoài kia đang héo rũ từng giờ vì khát nước.

An quỳ một chân xuống bùn, run run áp trọn lòng bàn tay trần lên vách đá ong mẹ lạnh ngắt. Cậu nín thở, lắng tai dò dẫm trong sự im lìm tuyệt đối của thẳm sâu địa tầng. Nhưng đáp lại sự mong mỏi cháy bỏng của cậu chỉ là tiếng lòng đất nín bặt như một khối đá chết, chưa một giọt nước ngọt nào chịu rỉ qua thớ đá.