Chương 21: Lần Vết Rễ độc đáy Sâu

Thừng chão siết ngang lồng ngực giữ chặt thân người An khi cậu buông mình trượt dần vào lòng giếng tối. Tiếng hò reo cổ vũ cùng nhịp đập đòn gánh rộn rã của bà con xã viên trên miệng giếng cứ xa dần, rồi chìm hẳn sau miệng giếng tròn xoe như chiếc nón lá in trên nền trời thu. Càng xuống sâu, không gian càng thu hẹp, lành lạnh và đặc quánh. Hơi nước ẩm mốc hòa lẫn mùi bùn đất ngai ngái nồng nặc phả thẳng vào mặt khiến sống mũi An cay xè.

Sau mười sải thừng buông đều nhịp của những cánh tay tráng niên trên bờ, hai bàn chân trần của An chạm xuống nền đáy Giếng Cả sâu mười lăm mét. Một cảm giác nhão nhoẹt lạnh buốt lập tức bao trùm lấy đôi chân; lớp bùn lầy quánh đỏ ngập lút qua mắt cá rồi dâng lên ngang bắp chân cậu. An khẽ gồng cứng cơ đùi, ghìm chặt thế đứng giữa lớp bùn trơn trượt. Chiếc đèn chai bằng đồng tự chế treo bên hông hắt ra luồng ánh sáng vàng vọt leo lét, soi tỏ bốn bề vách giếng. Những khối đá ong nâu sẫm ghép ngàm mộng trăm năm sừng sững vây quanh, mặt đá lỗ chỗ như tổ ong rừng, bám đầy những mảng rêu trơn nhớt nháp.

Dây thừng chão bằng vỏ cây móc trước ngực bỗng giật nhẹ ba hồi dứt khoát. An hiểu ngay đó là tín hiệu bảo hiểm quen thuộc của ông nội trên bờ, liền đưa tay giật mạnh đáp lại hai nhịp chắc chắn để người thợ cả yên lòng. Từ miệng giếng hun hút cao vút, tiếng hô dõng dạc của Chủ nhiệm Thịnh vọng xuống: “Tổ kéo tời chuẩn bị sẵn sàng! Chú An dưới đáy phát tín hiệu là anh em kéo đều tay, tuyệt đối không để chùng dây!”

Tiếng bước chân rầm rập của hàng trăm xã viên hòa cùng tiếng kẻng đồng từ xa vọng lại, tiếp thêm sinh lực cho An giữa lòng đất lạnh. Cậu sờ tay vào chiếc búa búp sen gia truyền bằng sắt tôi lấp lánh cài chặt bên thắt lưng vải dù, cảm nhận trọn vẹn điểm tựa tinh thần của cha ông truyền lại.

An rút chiếc xẻng nhỏ gài bên sườn cùng chiếc nạo sắt cong đầu, cắm phập lưỡi xẻng vào lớp trầm tích đáy giếng. Lớp bùn đỏ quạch như máu loãng quánh đặc đến rợn người, nặng trịch mùi rỉ sắt của quặng đá ong sụt lở hòa lẫn chất mùn hữu cơ thối rữa lâu ngày. Cậu cật lực xúc từng tảng bùn đỏ chứa độc tố đổ đầy vào chiếc giỏ mây đan nan dày. Khi giỏ mây đầy ắp, An giật mạnh sợi dây thừng phụ ba tiếng dập dồn.

Lập tức, chiếc tời gỗ trên miệng giếng rít lên những tiếng cót két quen thuộc, kéo giỏ bùn trĩu nặng vút lên cao về phía khoảng trời tròn sáng rực. Từ trên bờ, tiếng khẩu lệnh nhịp nhàng của Chủ nhiệm Thịnh vọng xuống thúc giục thanh niên thoăn thoắt đón giỏ, hòa cùng tiếng bước chân rầm rập của đội dân công quẩy bùn chuyển ra bãi đất hoang phía sau gò sim xử lý. Cứ thế, từng giỏ bùn đỏ được đưa lên bờ liên tục. Dưới đáy sâu ngột ngạt, An làm việc không ngơi nghỉ, mồ hôi vã ra ướt đẫm manh áo cánh cộc tay, hòa lẫn với những vệt bùn quặng bắn lem nhem khắp mặt mũi và bắp tay cuồn cuộn.

Sau hơn một cữ giờ cật lực nạo vét, lớp bùn ngập đáy giếng vẹt dần đi gần hai gang tay, để lộ ra những mảng chân vách đá sụt lở kề sát cửa ngách địa đạo kháng chiến năm xưa. Lần sâu vào kẽ nứt vách đá sụt ở đáy giếng, An ghé sát ngọn đèn chai quan sát địa tầng. Dưới ánh lửa vàng đùng đục, một cảnh tượng kỳ dị phơi bày trước mắt cậu.

Ẩn sâu dưới lớp bùn nhão vừa bị bóc tách là một mạng lưới rễ cây to bằng bắp tay người lớn, vỏ ngoài đen trĩu, sần sùi những u bấu xù xì như da trăn mốc. Chùm rễ cây huyết đằng khổng lồ ấy ăn luồn chằng chịt qua khe nứt địa đạo cũ, cắm sâu tìm nguồn ẩm đáy giếng. Tại những đoạn rễ bị đá ong cọ xát toác vỏ, từng dòng nhựa đỏ quạch như máu tươi liên tục rỉ ra, tí tách nhỏ xuống vũng nước chân giếng. Dòng nhựa độc hại ấy ngấm vào các túi bùn, hòa lẫn vào quặng sắt đá ong từ vách đá phong hóa rỉ sét, liên tục đầu độc nguồn nước ngầm của cả làng suốt những ngày qua.

“Đúng là căn nguyên rễ độc đây rồi!” An nghiến răng thầm nhủ, ánh mắt bừng lên ngọn lửa quyết tâm.Thấm nhuần lời dặn của ông nội về sự cẩn trọng khi chạm vào vách đá ngầm, An biết rõ đây là thời khắc mấu chốt. Cậu rút con dao quắm bén ngót giắt sau lưng, tay trái cầm chắc chiếc đục dẹp chuốt nhẵn đầu, lựa thế đứng vững chãi tựa lưng vào vách giếng đối diện.

An vung ngọn dao quắm, nhằm thẳng vào đoạn rễ cái to nhất chém xuống một nhát dứt khoát. “Phập!” Lưỡi thép sắc ngọt ngập sâu vào thớ gỗ dai ngoằng. Nhựa cây huyết đằng đỏ sẫm bắn tóe ra, nhuộm thẫm ống quần chẽn và cánh tay An. Một mùi tanh nồng ngai ngái xộc thẳng vào mũi làm cậu thoáng váng vất, nhưng An lập tức định thần, dùng thêm đục dẹp chặt đứt từng đoạn rễ cái. Từng khúc rễ đen trĩu đứt lìa, rơi tõm xuống lớp bùn nhão dưới chân.

Không dừng lại ở đó, An cẩn thận dùng đục dẹp bẩy từng chùm rễ con chằng chịt đang bám riết lấy vách nứt. Chiếc nạo sắt cong đầu trong tay cậu miết mạnh lên từng bề mặt đá, cạo sạch từng mảng rêu đỏ độc hại bám sâu trong kẽ đá đang bọc kín các lỗ tổ ong. Cậu thao tác tỉ mỉ để không làm lay động tầng đá ong mẹ đanh quánh bên dưới. Từng đoạn rễ độc và mảng rêu nhờn nhớt nhanh chóng được dồn vào giỏ mây, chuyển sạch lên bờ để bà con tiêu hủy, triệt tiêu hoàn toàn nguồn phát tán độc tố làm đỏ nước giếng.

Thế nhưng, khi chùm rễ cuối cùng bị bứng bật gốc khỏi khe đá sâu nhất, một biến cố kinh hoàng bất thần giáng xuống.

Chùm rễ cây ăn sâu hàng chục năm qua vốn đã vô tình trở thành hệ thống giằng néo tự nhiên, ken chặt các khối đá ong phong hóa rạn nứt quanh cửa ngách địa đạo cũ. Nay toàn bộ rễ cái bị triệt hạ, mấu rễ cuối cùng bật gốc khiến vách đá phong hóa mất điểm tựa bất ngờ nứt toác. Một tiếng “rắc” khô khốc rùng rợn vang lên xé toạc màn tĩnh mịch dưới đáy sâu.

Vách đá ong phong hóa bên mép ngách rạn nứt một vệt dài ngoằn ngoèo, đất đá rung chuyển bần bật đe dọa chôn vùi đáy giếng. Cùng lúc đó, từ cửa ngách địa đạo rỗng không còn bùn rễ che chắn, một luồng gió ngầm lạnh buốt xương thổi thông thốc vào lòng giếng. Gió luồn qua khe nứt rỗng rít lên từng hồi u u ai oán, cộng hưởng với vòm giếng sâu hun hút tạo thành chuỗi âm thanh phong tiêu rợn người, rền rĩ như tiếng than khóc nghẹn ngào giữa đêm thanh vắng.

Áp lực luồng gió dữ dội khiến ngọn đèn chai treo bên hông An chao đảo điên cuồng rồi tắt ngấm. Màn đêm đen đặc như mực lập tức bao trùm lấy không gian chật hẹp.

Từ trên vòm ngách nứt toác, đất đá tầng phong hóa đổ sụp xuống như thác lở. Từng tảng đá ong vụn rào rào trút xuống vai áo, đất bùn nhão sụt lở dâng ngập ngang thắt lưng khiến An nghẹt thở trong bóng tối mịt mùng dưới đáy sâu mười lăm mét.