Chương 16: Hồi Sinh Nhũ Tương Bạc

“Không thể chậm trễ thêm một phút nào nữa,” Nguyễn Quốc Đạt siết chặt quai chiếc cặp da, ánh mắt đanh lại khi nhìn dải phim mỏng manh đang nằm trên mặt giấy thấm. “Tôi sẽ không mạo hiểm đưa anh về lại xưởng phim hay bất kỳ cơ sở tráng rửa dân sự nào. Tai mắt của Khiêm phủ khắp nơi, sự cố gàu cẩu ở Đức Giang vừa rồi là lời cảnh báo trắng trợn nhất. Chúng ta phải đến thẳng Viện Khoa học Hình sự.”

Văn Nhật Quang khẽ gật đầu, cẩn trọng dùng kẹp gắp dải phim đặt trở lại vào chiếc hộp kẽm, chèn thêm một lớp bông y tế khô để triệt tiêu mọi rung lắc cơ học. Vừa lúc ấy, tiếng bánh xe phanh gấp ngoài sân trạm công an cơ sở rít lên. Cánh cửa gỗ bật mở, Hoàng Thị Mai bước nhanh vào phòng, hơi thở còn dồn dập sau chặng đường dài. Cô vừa cùng trinh sát Công an quận Đống Đa hoàn tất việc phát điện tín khẩn yêu cầu Công an Hải Phòng phong tỏa luồng tàu tại khu vực cảng.

“Chú Quang, anh Đạt! Xe đặc chủng của thành phố đã tới,” Mai nói nhanh, ánh mắt dừng lại ở chiếc hộp kẽm trên bàn với vẻ nhẹ nhõm tột cùng. “Mọi tuyến đường về đường Nguyễn Trãi đã được bố trí trinh sát hỗ trợ.”

“Tốt lắm. Đi thôi!” Đạt dứt khoát khoát tay.

Chiếc xe Uoát chuyên dụng lao vút qua những con phố Hà Nội đang chìm dần vào bóng hoàng hôn của đợt gió mùa đông bắc. Điểm đến của họ là khu nhà ba tầng kiên cố nằm sâu trong khuôn viên Viện Khoa học Hình sự. Nơi đây sở hữu buồng tối giám định quang học tiêu chuẩn cao nhất miền Bắc thời bấy giờ, cách ly hoàn toàn với các chấn động mặt đất và nguồn sáng tạp nhiễm bên ngoài.

Đạt đứng chắn ngay bậc thềm dẫn vào cánh cửa sắt bọc nỉ cách âm của buồng tối. Anh rút khẩu K54 khỏi bao da, kiểm tra hộp tiếp đạn rồi lên đạn một cách dứt khoát “Anh Quang và cô Mai cứ yên tâm xử lý hóa chất bên trong. Trừ khi tôi gõ đúng ba tiếng quy ước, bất kỳ ai bước tới cánh cửa này cũng không thể qua được nòng súng của tôi.”

Quang nhìn người chiến sĩ công an bằng ánh mắt tin cậy, khẽ nói “Cảm ơn anh Đạt. Chúng tôi sẽ cố gắng hoàn thành trong thời gian ngắn nhất.”

Cánh cửa sắt nặng nề khép lại, then cài bằng đồng sập xuống với một tiếng cạch khô khốc. Căn phòng chìm vào bóng tối đặc quánh trước khi Quang với tay bật công tắc đèn an toàn màu đỏ sẫm. Thứ ánh sáng quang phổ hẹp, bước sóng dài nhuộm một màu đỏ thẫm lên dãy bàn thao tác lát đá hoa cương lạnh ngắt và những giá đựng hóa chất thủy tinh trung tính.

Mùi chua nồng của axit axetic, mùi hăng gắt của cồn công nghiệp và hơi ẩm đặc trưng của phòng tráng phim lập tức bao bọc lấy các giác quan của Quang. Đây là thế giới quen thuộc của anh suốt hơn hai mươi năm qua, nơi vật chất không bao giờ biết nói dối.

Quang cởi áo khoác ngoài, chỉ mặc chiếc áo sơ mi bộ đội bạc màu, rồi đeo găng tay cao su mỏng đã qua khử tĩnh điện. Bả vai trái vừa trải qua cú ngã ở bãi phế liệu vẫn nhức buốt từng cơn theo từng nhịp thở, nhưng anh cố nén cơn đau, giữ cho đôi bàn tay hoàn toàn bất động.

“Mai, chuẩn bị cho chú ba khay thủy tinh đáy phẳng loại mười lăm nhân hai mươi xăngtimét,” Quang ra lệnh, giọng trầm tĩnh và rành rẽ. “Khay thứ nhất đựng dung dịch glycerin tinh khiết chín mươi tám phần trăm. Khay thứ hai là dung dịch kiềm đậm đặc natri cacbonat nồng độ mười hai phần trăm để tráng c**ng b*c. Khay thứ ba là dung dịch kali ferricyanide pha loãng năm phần trăm. Cháu kiểm tra nhiệt độ nước bằng nhiệt kế thủy ngân, giữ đúng mười tám đến hai mươi độ C, không được chênh lệch quá nửa độ.”

“Cháu đã rõ, chú Quang!”

Mai nhanh nhẹn mở tủ bảo quản hóa chất, lấy các bình định mức bằng thủy tinh hổ phách rót từng lượng dung dịch chính xác vào khay. Động tác của cô chuẩn xác, thuần thục như một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm lâu năm. Sau khi đo nhiệt độ, Mai mở cuốn sổ tay ghi chép thực nghiệm bìa cứng, cắm ngòi bút mực kim tinh sẵn sàng ghi nhận từng mốc thời gian “Nhiệt độ dung dịch glycerin hiện tại đúng mười chín độ C. Mọi thứ đã sẵn sàng, chú Quang.”

Quang dùng kẹp y tế bọc cao su nhẹ nhàng gắp dải bốn khung hình Orwo 35 milimét từ hộp kẽm ra. Dưới ánh đèn đỏ âm u, lớp nhũ tương xám bạc trông như một dải da khô nứt nẻ. Nếu ngâm ngay vào thuốc hiện hình thông thường, lớp gelatin ngậm nước đột ngột sẽ trương nở không đều, xé toạc toàn bộ các hạt bạc kim loại và làm trôi tuột hình ảnh vĩnh viễn.“Bắt đầu công đoạn làm mềm,” Quang thì thầm, nín thở đặt dải phim nằm ngập hoàn toàn trong khay glycerin tinh khiết.

Chất lỏng sánh như mật ong từ từ thẩm thấu vào lớp đế xenlulô axetat đang khô giòn. Quang dùng chiếc chổi lông lạc đà cực mịn quét nhẹ dọc sống lưng dải phim, đẩy sạch những bọt khí li ti bám trên mép răng cưa đục lỗ. Dưới tác động hóa lý của glycerin, các chuỗi polyme bị co rút suốt năm năm qua bắt đầu giãn nở trở lại. Dải phim cong queo dần dần duỗi thẳng ra, dẻo dai và mềm mại như vừa mới bước ra khỏi xưởng sản xuất Orwo tại nước Đức.

“Mười phút đã trôi qua,” Mai khẽ thông báo, mắt dán chặt vào chiếc đồng hồ bấm giây cơ học trên bàn.

“Chuyển khay kiềm!”

Quang gắp dải phim sang khay đựng dung dịch natri cacbonat đậm đặc. Đây là bước mạo hiểm nhất của kỹ thuật phục chế cổ điển: tráng rửa c**ng b*c. Môi trường kiềm mạnh sẽ k*ch th*ch các phân tử bạc halogenua chưa bị phân hủy hoàn toàn, ép các nguyên tử bạc kim loại tự do bám tụ lại quanh các tâm điểm ảnh tiềm ẩn, đặc biệt là ở những vùng nhũ tương bị oxy hóa nặng gần mép vết cắt thủ công năm 1983.

Trên bề mặt chất lỏng, những gợn sóng nhỏ lăn tăn theo từng nhịp lắc khay đều đặn của Quang. Bả vai trái nhói lên dữ dội, mồ hôi túa ra trên trán anh, chảy dài xuống thái dương nhưng anh không dám đưa tay lau. Đôi mắt một mí sâu thẳm của anh căng ra, theo dõi sự biến đổi quang học của lớp màng mỏng.

Một phút… hai phút… ba phút…

Màu xám nhờ nhờ của lớp nhũ tương thoái hóa bắt đầu sẫm lại. Những mảng vảy nến trắng đục rạn nứt như da rắn dần dần ngậm kiềm, phẳng lì trở lại. Nhưng cùng lúc đó, một lớp sương mù hóa học màu vàng đục bắt đầu xuất hiện, đe dọa che phủ toàn bộ chi tiết hình ảnh.

“Mai, chuẩn bị khay kali ferricyanide!” Quang quát khẽ. “Chúng ta phải hãm và tẩy sương quang học ngay lập tức, nếu không bạc sẽ bị khử toàn phần thành một mảng đen vô dụng!”

“Khay ba đã sẵn sàng!” Mai lập tức đẩy khay hóa chất tẩy trắng tới sát tay Quang.

Bằng một thao tác dứt khoát, Quang nhấc dải phim nhúng ngập vào dung dịch kali ferricyanide trong đúng mười lăm giây, rồi chuyển ngay sang bể rửa bằng nước cất chảy chậm để chặn đứng phản ứng oxy hóa khử. Dung dịch kali ferricyanide hoạt động như một lưỡi dao hóa học vô hình, gọt sạch lớp sương mù bạc tự do bám bẩn trên bề mặt, làm tăng vọt độ tương phản quang học giữa vùng phơi sáng và vùng tối.

Tiếng nước chảy róc rách trong góc phòng buồng tối hòa cùng nhịp thở dồn dập của hai chú cháu.

“Thời gian ngâm rửa tổng cộng: ba mươi hai phút bốn mươi giây,” Mai thở phào, ghi nhanh dòng số liệu cuối cùng vào sổ thực nghiệm.

Quang dùng kẹp nhấc dải phim ra khỏi bể nước cất, đặt nó nằm áp sát lên mặt kính mờ của chiếc bàn soi thấu quang chuyên dụng. Anh gạt công tắc, ngọn đèn sợi đốt bên dưới mặt kính bừng sáng, chiếu xuyên qua dải phim nhựa 35 milimét trong suốt.

Lớp nhũ tương bạc đã hồi sinh kỳ diệu. Không còn những vết rạn nứt chân chim, không còn những nốt rộp sần sùi. Bốn khung hình hiện hình sắc nét đến kinh ngạc, hiển lộ từng hạt bạc đen nhánh trên nền phim trong vắt.

Quang kéo chiếc kính lúp quang học độ phóng đại hai mươi lần chụp lên khung hình thứ nhất và thứ hai. Anh cúi rạp người xuống, nheo mắt nhìn sâu vào từng milimét chi tiết nổi lên trên mặt kính.

Nhưng ngay khoảnh khắc tiêu cự thấu kính bắt trọn hình ảnh trên mạn chiếc ca nô cứu trợ, toàn thân Văn Nhật Quang bỗng chốc đông cứng lại. Hơi thở của anh nghẽn lại nơi lồng ngực, hai bàn tay bám chặt vào mép bàn gỗ lim lót kính, các khớp ngón tay trắng bệch vì kinh ngạc. Những chi tiết hình ảnh vừa hiện ra dưới lớp nhũ tương bạc hoàn toàn vượt xa mọi dự liệu ban đầu của anh.