Chương 5: Ánh Lửa Đêm Giữ Ấm

Ánh lửa than hồng trong chiếc lò đất cũ le lói hắt lên vách nứa, in bóng hai cha con chập chờn giữa đêm đông buốt giá. Vĩnh Lạc nhìn cha, thấy bờ môi Khương Đại Thành mấp máy như muốn cất tiếng hỏi điều gì, nhưng rồi lại nghẹn ngào dừng lại. Đôi bàn tay người thợ mộc tật nguyền run run đặt lên gối, ánh mắt nhìn con đong đầy nỗi ngỡ ngàng xen lẫn niềm thương xót.

Đúng lúc ấy, trên chiếc phản nứa ọp ẹp kê sát vách, cụ Trần thị khẽ cựa quậy.

Giấc ngủ say vừa rồi đã gom lại chút sinh khí cho người bà mù lòa. Cụ chầm chậm mở mắt, lồng ngực phập phồng những nhịp thở êm ả, dứt hẳn tiếng rít khò khè xé ruột lúc đầu đêm. Hai bàn tay gầy guộc chằng chịt vết đồi mồi khẽ run rẩy sờ nắn khắp mặt chiếu bên dưới.

Ngón tay nhăn nheo chạm vào bề mặt cói xốp dày dặn, ấm sực. Cụ ngỡ ngàng miết nhẹ từng cọng cói ken so le, rồi lần sang mép nẹp cật tre già siết chặt bằng lạt gai. Không còn rơm mục ẩm lạnh, không còn hàn khí buốt nhói từ nền đất bốc lên cắn xé da thịt.

— Đại Thành... Lạc nhi... — Tiếng cụ run run cất lên giữa đêm khuya. — Mẹ... mẹ đang nằm ở đâu thế này? Sao lưng mẹ lại ấm thế này hả con?

Đại Thành vội vã chống chiếc nạng gỗ nghiến, tập tễnh bước lại mép phản, nâng lấy bàn tay khô ráp của mẹ — Mẹ tỉnh rồi! Mẹ thấy trong người thế nào? Còn tức ngực, khó thở nữa không mẹ?

— Không... ngực mẹ nhẹ nhõm lắm rồi. — Cụ Trần thị lắc đầu, khóe mắt rung lên bần bật. Cụ sờ lên vai con trai, rồi dịu dàng xoa đầu Vĩnh Lạc đang đứng nép bên cạnh. — Cả đời già này chưa từng nằm manh chiếu nào êm ấm đến thế. Hơi ấm cứ lan dần khắp lưng, đẩy hết cái lạnh thấu xương ra ngoài... Nhà mình lấy đâu ra tấm đệm ấm thế này hả Đại Thành? Hay con... con lại đi vay mượn ai?

Đại Thành rơm rớm nước mắt, siết nhẹ tay mẹ trấn an — Mẹ đừng lo, con không vay mượn ai đâu. Chính Lạc nhi đã bày cho con lấy gánh cói nước lợ khô dưới chái bếp, hơ nở ruột xốp rồi ken vào nẹp tre già làm đệm cho mẹ nằm đấy.

Cụ Trần thị sững người, ôm trọn lấy khuôn mặt nhỏ nhắn của đứa cháu nội sáu tuổi. Giọt nước mắt đục mờ lăn dài trên gò má nhăn nheo, rơi xuống tấm đệm cói thơm ngai ngái mùi đồng nội — Cháu ngoan của bà... Trời Phật thương xót che chở cho nhà họ Khương mình rồi...

Vĩnh Lạc áp má vào lòng bàn tay ấm áp của bà nội, khẽ mỉm cười — Bà nội cứ an lòng nghỉ ngơi. Có tấm đệm cói xốp này chắn gió, mùa bấc năm nay bà sẽ không bị lạnh nữa đâu.

Đợi cụ Trần thị chìm lại vào giấc ngủ an lành, Đại Thành cẩn thận kéo chiếc áo tơi lá cọ rách đắp ngang bụng mẹ. Anh quay về phía lò than, ngồi bệt xuống cạnh con trai, ánh mắt nhìn Vĩnh Lạc vẫn còn nguyên nét bàng hoàng chưa tan.

Anh ngập ngừng một lát rồi trầm giọng hỏi — Lạc nhi... Nói cho cha nghe, làm sao con biết cọng cói hơ lửa sẽ phồng xốp ruột lên, rồi ken so le hai lớp lại ngăn được hàn khí từ đất bốc lên như thế? Chuyện này khắp vùng Yên Giang chưa từng nghe ai nhắc tới.

Vĩnh Lạc sớm đã tính trước điều này. Cậu ngẩng nhìn cha, đôi mắt to đen láy ánh lên vẻ ngây thơ:— Mấy dạo trước ra bến đò sông Trà chơi, con thấy một ông lão thợ già ghé thuyền nan tránh bão. Ông ấy lấy cói khô trên bãi hơ qua than củi thuyền chài cho nở xốp rồi lót dưới ổ nằm. Ông bảo ruột cói phồng chứa đầy khoang rỗng khô ráo sẽ ngậm hơi ấm lại, chặn đứng cái lạnh từ đáy thuyền. Thấy bà lên cơn hen vì rơm mục ẩm ướt, con nhớ lại chuyện ấy nên giục cha làm thử.

Đại Thành nghe con giải thích thì gật gù thở phào, ánh mắt đầy vẻ trìu mến. Anh đưa bàn tay chai sần xoa nhẹ mái tóc xơ xác của con — Hóa ra là vậy... Con trai của cha sáng dạ nhớ lâu, lại biết thương bà, thương cha. Người ta đi đò chỉ biết ngóng sông, còn con lại nhìn ra được cách cứu mạng người già giữa mùa đông giá rét.

Thấy manh áo vá của Vĩnh Lạc phong phanh, bờ vai gầy khẽ co lại trước từng cơn gió bấc rít qua vách nứa, Đại Thành nhìn đống cói vụn và mấy thanh cật tre ngắn góc nhà rồi dứt khoát bảo — Đêm còn dài, chỗ cói vụn với nẹp tre này bỏ đi thì uổng. Cha con mình dằn thêm một tấm nẹp đệm nhỏ nữa vừa khổ lưng con, để dành riêng cho Lạc nhi nằm chống rét.

Nhìn dáng vẻ kiên quyết chan chứa yêu thương của người cha tật nguyền, Vĩnh Lạc khẽ gật đầu — Vâng ạ, con phụ cha hơ cói!

Hai cha con lại cặm cụi bên bếp than hồng le lói. Vĩnh Lạc cẩn thận đưa từng nắm cói vụn qua làn hơi ấm, để ruột cói khô nở bung những thớ xốp mềm mại. Đại Thành cầm dao bài tỉ mẩn gọt phẳng những mấu mắt tre gai già đanh, rồi lấy lạt gai dẻo quánh luồn siết qua từng thớ cật. Từng cử chỉ phối hợp của hai cha con ăn khớp lạ thường. Tiếng cật tre ken vào thân cói vang lên lách cách đều đặn giữa gian lều vắng. Chẳng mấy chốc, một tấm nẹp đệm nhỏ dài chừng ba thước mộc, rộng hai thước mộc đã hoàn thành phẳng phiu.

Vĩnh Lạc thử ngả lưng nằm xuống tấm nẹp nhỏ vừa làm xong.

Cảm giác êm ái lập tức lan tỏa khắp sống lưng. Từng cọng cói xốp nhẹ nâng đỡ cơ thể gầy gò, ngăn cách hoàn toàn hơi ẩm lạnh lẽo của nền đất. Hơi ấm cơ thể cậu tỏa ra được những khoang rỗng ngậm chặt lại, sưởi ấm khắp bả vai và đôi bàn chân nhỏ bé.

Nằm trên tấm đệm ấm, Vĩnh Lạc nhìn đăm đăm lên mái tranh dột nát, trong đầu bắt đầu nảy ra những suy tính sâu xa. Cách dằn nẹp tre thủ công này giữ ấm rất tốt, nhưng tốn quá nhiều công sức. Hai cha con làm miệt mài suốt cả canh giờ mới được hai tấm nhỏ. Trong khi đó, ngoài xóm Cồn Bãi kia, bao nhiêu người già trẻ nhỏ đang co ro trong những túp lều rách nát. Lại còn món nợ năm lạng bạc trước ngày hăm ba tháng Chạp đang đè nặng lên cả gia đình...

Nếu cứ nẹp tay từng chiếc, làm sao cứu kịp bà con, làm sao kiếm đủ bạc trả nợ để giữ lấy ba sào bãi bồi hương hỏa của cha?

Cậu sực nhớ đến thế đòn bẩy nhịp nhàng của những chiếc go dệt và cấu tạo khung cửi cổ truyền. Nếu cha dùng tre già dựng một chiếc khung dệt hai go đạp chân, dùng sợi dọc giữ nhịp đan xen và luồn sợi ngang bằng cói xốp, dùng khổ đập gỗ dập khít từng đường dệt... thì việc dệt nên những tấm chiếu đệm sẽ nhanh gấp nhiều lần so với lối nẹp tay thủ công này!

Vừa định ngồi dậy bàn bạc với cha, thì đột nhiên, từ ngoài ngõ vẳng lại tiếng bước chân dồn dập bì bõm lội bùn.

“Thình! Thình! Thình!”

Tiếng đập cửa liếp nứa vang lên gấp gáp, làm rung chuyển cả gian nhà tranh xiêu vẹo, hòa cùng tiếng khóc nghẹn ngào, run rẩy của chú Ba Vạng vọng vào trong gió lạnh — Anh Thành ơi! Mở cửa cứu con bé nhà em với anh Thành ơi!