Chương 7: Bàn Tay Vào Đúng Chỗ

Ánh đèn vàng dưới khe cửa phòng Thảo Nguyên tắt đi khi đêm đã về khuya. Trước khi ngủ, cô vẫn nghe rõ từng nhịp đập trầm đục ngoài lán phơi — tiếng đất sét nện xuống mặt gỗ, tiếng thở dài của ông nội hòa vào tiếng dế rền rĩ ven bờ bao. Cô biết ông ở đó một mình giữa bóng tối, nhưng cô không bước ra. Có những điều người lớn giữ kín như vách lò đã đóng kín cửa, bước tới gần chỉ thấy hơi nóng phả rát mặt.

Sáng hôm sau, sương sớm từ nhánh sông Vàm Cỏ Đông còn đọng từng vệt mỏng trên ngọn cỏ quanh sân. Thảo Nguyên thức dậy trước khi má nhóm bếp. Cô không sang gian nhà trước tìm ông nội, cũng không nhắc lại câu hỏi xin học đọc màu lửa như mấy hôm rồi. Cô xỏ chân vào đôi dép cũ, kéo cao hai ống tay áo bà ba màu tro rồi đi thẳng ra lán phơi gạch mộc.

Khoảng sân sáng lờ mờ. Đống đất sét thợ đào từ vụ trước nằm sẫm màu bên cạnh bàn nhồi. Đất đã được ủ kỹ qua nhiều ngày mưa nắng, mặt ngoài se se nhưng bên trong vẫn giữ nguyên độ dẻo quánh, ẩm vừa phải, không quá nhão cũng không quá cứng. Mùi phù sa ngấu bốc lên nồng đậm, ngai ngái thứ mùi quen thuộc mà cô đã ngửi từ ngày còn bám gấu áo ba chạy quanh các vòm lò.

Thảo Nguyên đứng lặng trước bàn gỗ cũ. Mặt bàn nhẵn thín vì lớp đất sét và đất mộc miết qua hàng chục năm. Cô nhớ lại từng động tác của ông nội những ngày qua. Ông đứng hơi khòm lưng, hai chân mở rộng bằng vai, đặt cả trọng lượng thân trên dồn xuống đôi bàn tay. Đất trong tay ông ngoan ngoãn như một khối bột mềm, cứ xoay một vòng là phẳng một mặt, gấp mép lại là khít rịt không chừa bọt khí.

Lán phơi vắng lặng, ông nội vẫn chưa ra.

Thảo Nguyên cúi người, dùng hai bàn tay bứt lấy một nắm đất sét to bằng hai nắm tay gộp lại. Đất nặng trịch, mát lạnh, dính chặt vào kẽ ngón tay. Cô đặt khối đất lên giữa mặt bàn nhồi, hít một hơi sâu rồi bắt đầu thử làm theo trí nhớ.

Hai bàn tay nhỏ áp lên khối đất, cô dồn sức ấn mạnh xuống. Nhưng đất sét không chịu nghe lời cô bé mười hai tuổi. Lực tay quá yếu khiến khối đất chỉ hơi xẹp một bên, mép đất phòi ra ngoài méo mó. Cô xoay khối đất một góc vuông, lại gập mép rồi ấn tiếp lần thứ hai. Đất không phẳng mà lồi lõm, chỗ dày chỗ mỏng, những bọt khí kẹt bên trong vỡ lép bép tạo thành những hốc nhỏ nham nhở. Đôi cổ tay cô mỏi nhừ, mồ hôi rịn ra trên trán làm dính bết mấy lọn tóc mai.

Thảo Nguyên cắn chặt môi dưới, không dừng lại. Cô gom nắm đất lại thành khối tròn, dằn mạnh xuống mặt bàn một tiếng bẹp rồi dồn sức ấn tiếp.

Một tiếng bước chân nặng nề giẫm lên lớp đất khô vụn ngoài cửa lán.

Thảo Nguyên biết là ai. Chiếc bóng cao gầy hơi khòm đổ dài trên nền đất nện, trùm lấy một góc bàn nhồi. Cô không quay đầu lại, cũng không dừng tay. Đôi bàn tay lấm lem bùn nâu vẫn vụng về miết mạnh vào cạnh đất méo mó, lưng áo cô căng lên sau từng nhịp thở dồn dập.

Quốc Phương bước tới mép bàn rồi dừng lại. Ông đứng yên nhìn nắm đất nham nhở trên mặt gỗ, mắt không chớp.

Ông không nói: “Mày làm sai.”

Ông cũng không hỏi: “Ai cho phép mày.”

Không khí trong lán phơi im lìm đến mức nghe rõ tiếng gió lùa qua kẽ nẹp tre trên mái. Quốc Phương bước lại gần hơn, mùi mồ hôi cũ lẫn mùi thuốc rê nồng nặc phả qua vai Thảo Nguyên. Ông nhìn chằm chằm vào đôi bàn tay gầy gò của đứa cháu gái đang run lên vì đuối sức.

Rồi ông đưa tay ra.

Bàn tay ông to bè, ngón dày cộm và thô ráp như mảnh vỏ cây tràm, nhẹ nhàng phủ trùm lên hai bàn tay nhỏ bé của cô. Lớp da tay ông ráp cứng, móng tay hằn sâu vệt đất đỏ không bao giờ rửa sạch, nhưng hơi ấm từ lòng bàn tay lại truyền sang da thịt cô rất nhanh và đầm.

Ông không giải thích bằng lời. Ông chỉ dùng lực của mình di chuyển hai bàn tay cô vào đúng chỗ cần ấn.Bàn tay thợ già ấn nhẹ, nắn ngón tay cái của cô hơi khép lại, đẩy hai mu bàn tay chếch về phía trước để dồn đúng trọng tâm vào gót bàn tay. Thảo Nguyên không giật tay ra. Cô thả lỏng khớp ngón, để mặc sức nặng từ cánh tay ông dẫn dắt.

Một nhịp ấn dứt khoát dằn xuống. Khối đất sét lún đều một nửa.

Theo hướng tay ông, cô cùng ông xoay khối đất đúng một phần tư vòng tròn, gấp mép đất thừa vào giữa rồi ấn mạnh lần thứ hai. Lần này, đất sét lún xuống êm ru, không còn bọt khí. Những vết lồi lõm biến mất, mặt đất trở nên mịn màng, vuông vắn và chắc nịch trên mặt bàn gỗ.

Lực từ tay Quốc Phương rời khỏi mu bàn tay cô. Ông rút tay về, chùi nhẹ mười đầu ngón tay vào vạt áo sờn mép.

Ông không nói gì, bước sang góc bàn bên cạnh rồi tự vốc lấy một nắm đất lớn từ đống ủ đặt lên mặt gỗ.

Thảo Nguyên chớp mắt, đưa mu bàn tay quệt vội giọt mồ hôi trên trán rồi với tay lấy nắm đất thứ hai của mình.

Hai ông cháu tiếp tục đứng bên chiếc bàn nhồi dài, mỗi người một nắm đất, không ai nói chuyện. Tiếng đập đất, tiếng miết mặt bàn, tiếng thở đều đặn vang lên nhịp nhàng trong lán phơi. Ông làm phần của ông, nhanh gọn và chuẩn xác. Cô làm phần của cô, chậm hơn nhưng từng nhịp ấn đã vững vàng hơn hẳn, biết dồn lực vào gót tay để mặt gạch mộc không còn lồi lõm.

Thảo Nguyên không hỏi thêm về việc đọc màu lửa trong lò. Cô nhìn nắm đất mịn màng vừa đóng xong trước mặt, hiểu rằng đây chính là câu trả lời của ông nội, dẫu không phải bằng lời. Ba cô năm xưa chắc cũng từng đứng bên chiếc bàn này, từng được bàn tay thô ráp ấy phủ lên để dạy cho bài học đầu tiên về nghề đất.

Nắng trưa bắt đầu rọi xiên qua mái hiên lán phơi, rải từng mảng vàng rực xuống khoảng sân đất nện.

Ngoài ngõ có tiếng xe máy rẽ vào xưởng. Tiếng bánh xe thắng gấp trên lớp sỏi cát kêu rạo rạo.

Cả Quốc Phương và Thảo Nguyên cùng buông tay khỏi khối đất sét, đứng thẳng người dậy nhìn ra sân.

Quốc Huy chống chân xe máy trước lán, đầu vẫn đội chiếc nón bảo hiểm xám. Anh bước xuống xe, nhìn thẳng vào bên trong lán phơi. Thấy hai ông cháu đứng sát bên nhau trước bàn nhồi, hai đôi bàn tay cùng dính bết thứ bùn đỏ quánh đặc, chú Huy khựng lại. Ánh mắt anh dao động, vẻ mệt mỏi hằn rõ trên gương mặt.

Huy đứng im nhìn cảnh tượng ấy một lúc, hai tay buông thõng bên hông. Cuối cùng, anh bước tới gần mép lán, nói với cha “Con cần nói chuyện về phía Tuấn, ba.”

Quốc Phương với lấy cái khăn vải cũ vắt trên cây cột gỗ, chậm rãi lau từng kẽ ngón tay dính đất sét. Ông không quay lại, đáp “Đang bận.”

Quốc Huy đứng cạnh chiếc xe máy nhìn vào lán thêm một lúc. Hai ông cháu vẫn đứng bên bàn nhồi, bụi đất dính trên tay cả hai. Rồi anh quay xe ra cổng, không vào thêm.