Chương 15: Gạch Bắt Đầu Chín

Tiếng xe máy của thằng Huy nổ giòn một chặp rồi nhỏ dần ra hướng lộ nhựa, trả lại khoảng đêm tĩnh mịch sau rặng dâm bụt ven sông. Quốc Phương không ngẩng đầu lên. Bàn tay thô ráp của ông vẫn siết chặt cán que cời bằng sắt, nhẹ nhàng gạt lớp tàn tro xám dưới đáy máng gió. Ông biết thằng con lớn vừa ghé qua rồi lặng lẽ quay xe đi, nhưng ngọn lửa trong lò số một không cho phép người thợ phân tâm dẫu chỉ trong một cái chớp mắt. Đêm nung thứ ba đã chầm chậm trôi về sáng.

Khi ráng hồng của ngày thứ tư bắt đầu nhuộm đỏ mặt nước sông Vàm Cỏ Đông, không gian trong lán nung đã hầm hập hơi nóng. Khối gạch hai mươi lăm ngàn viên sau hơn bảy mươi tiếng đón nhiệt giờ đây như một khối than hồng khổng lồ đang thở ra từng luồng khí bỏng rát. Vách tường lò bằng đất sét trộn rơm rạ khô cứng đến mức gõ vào nghe kêu coong coong, những đường nứt chân chim li ti chằng chịt như mạng nhện bò dọc thân lò vì nhiệt độ đã chạm đỉnh.

Quốc Phương đứng dậy, lưng khom khom vì mỏi. Chiếc áo bà ba bạc phếch ướt đẫm mồ hôi dán chặt vào bờ vai gầy guộc. Suốt đêm qua, ông cùng Thảo Nguyên thay phiên nhau chợp mắt trên chiếc đòn dài kê góc lán, mắt không lúc nào rời khỏi miệng máng trấu. Con bé Nguyên dậy từ lúc gà gáy le te, lẳng lặng bưng ấm nước chè xanh để lên góc bàn gỗ, rồi lại thoăn thoắt quét dọn lớp tro bay vương vãi trên nền đất nện.

“Nguyên,” ông Phương nói, giọng khàn đặc vì khói bụi.

“Dạ, ông.”

Con bé dừng tay chổi, ngẩng lên nhìn ông. Mái tóc đuôi ngựa buộc thấp của nó dính vài vụn trấu cháy xém, gò má lem luốc hai vệt muội than đen sì nhưng đôi mắt nâu thì sáng ngời, trong trẻo như nước lòng sông mùa cạn.

“Lại đây ngó.”

Ông Phương ngoắc tay, lùi về sau một bước để nhường khoảng trống trước lỗ quan sát ngang tầm ngực. Lỗ thông gió nhỏ chỉ bằng nắm tay người lớn, được khoét xuyên qua lớp tường gạch dày hai tấc, là con mắt duy nhất để người thợ nung nhìn thấu tâm can của cả vòm lò. Từ miệng lỗ, luồng hơi nóng như thiêu như đốt không ngừng phả ra cuồn cuộn, mang theo mùi đất sét chín đượm nồng lẫn mùi khét lẹt của tro tàn.

Thảo Nguyên buông cây chổi cọng dừa, bước nhanh lại gần. Con bé vịn một tay vào cây cột tràm bám đầy bồ hóng đen kịt, cẩn thận nghiêng đầu ghé sát mắt vào lỗ gió. Hơi nóng táp thẳng vào mặt làm chân mày con bé hơi nhíu lại, hai mi mắt nheo chặt để chắn bớt ánh sáng chói chang đang phun trào từ bên trong.

“Thấy sao rồi?” Ông Phương hỏi cộc lốc, hai bàn tay đan vào nhau sau lưng. “Đạt chưa?”

Thảo Nguyên không đáp ngay. Con bé nín thở quan sát, đầu hơi nghiêng sang trái rồi lại chếch sang phải để quét trọn từng góc gạch xếp so le bên trong vòm lò.

Qua khe hở lò nung, ngọn lửa không còn mang sắc đỏ cam bập bùng như buổi ban đầu, cũng không còn quầng vàng cam đượm khói mà ông từng cùng thằng Lâm trông nom suốt bao năm tháng. Nhiệt lượng ngùn ngụt tích tụ suốt bốn ngày bốn đêm đã đẩy ngọn lửa lên đến độ thuần khiết nhất. Toàn bộ hai mươi lăm ngàn viên gạch mộc xếp khít khao từ sàn lên tới đỉnh vòm cuốn đang rực sáng trong một quầng lửa vàng trắng trong vắt. Những khối đất thô kệch ngày nào giờ đây như được đúc bằng ngọc đỏ, thấu quang và rực rỡ từ góc cạnh mé ngoài cho tới tận thớ đất sâu thẳm bên trong ruột. Không còn một vệt khói xám nào che khuất, luồng nhiệt cuộn tròn phẳng lặng, tinh khiết đến mức ngỡ như có thể nhìn thấu qua từng viên gạch.Con bé chớp mắt hai cái cho đỡ rát, rồi buông tay khỏi cây cột tràm. Nó quay người lại nhìn ông nội, nói bằng giọng dõng dạc và rành rọt “Gạch chín đều từ trong ruột rồi ông, lửa chuyển vàng trắng trong vắt.”

Quốc Phương sững sờ. Đôi chân trần giẫm trên nền đất nện như bị chôn chặt xuống lớp cát phù sa.

Đúng câu nói đó. Từng thanh âm, từng chữ một, dõng dạc và chắc nịch.

Đó là chuyện của mười bảy năm trước, cũng vào một buổi sáng sớm mùa nắng gắt năm 2007, bên vòm lò số một này. Thằng Lâm mười tám tuổi, vai áo rách một mảng vì vác gạch mộc, cũng đứng đúng ở góc này, tay cũng vịn vào thân cây cột tràm đen bóng bồ hóng. Sau ba ngày đêm thức trắng canh lửa cùng cha, Lâm ghé mắt ngắm mẻ gạch đầu tiên do chính tay nó phụ xếp, rồi quay sang nhìn ông, cười giòn tan mà nói: “Gạch chín đều từ trong ruột rồi tía, lửa chuyển vàng trắng trong vắt.”

Ngày đó, ông Phương chỉ lẳng lặng gật đầu, bụng mừng rơn vì thằng con trai thứ đã thừa hưởng trọn vẹn cái khiếu trời cho của dòng họ Điền, nhưng miệng vẫn buông lời quở trách cho nó khỏi kiêu. Mười hai năm thằng Lâm bám lò, câu nói ấy đã lặp lại không biết bao nhiêu lần trước mỗi cữ bịt cửa ủ nhiệt. Rồi đến cái đêm định mệnh năm năm trước, cũng tại vòm lò này, ngọn lửa vượt quá tầm kiểm soát vì một phút cố chấp của ông, bức tường nứt toác đã vùi lấp mãi mãi nụ cười rạng rỡ của đứa con trai mà ông thương hơn cả sinh mạng.

Năm năm qua, ông ngỡ mình đã chôn chặt giọng nói ấy cùng tro tàn quá khứ. Nhưng lúc này, ngay trước mắt ông, đứa con gái của thằng Lâm đang đứng đó, bờ vai gầy guộc và vầng trán dồ bướng bỉnh giống cha nó như tạc, nói lại trọn vẹn lời phán đoán của một người thợ lành nghề mà không cần một ai mớm ý. Ngọn lửa vàng trắng trong lò như soi thấu vào tận đáy lòng u uất của người đàn ông sáu mươi mốt tuổi, bóc trần nỗi xót xa, tiếc nuối và cả niềm tự hào câm nín bấy lâu nay.

Cổ họng Quốc Phương khô khốc như mảnh đất sét nung quá lửa. Lồng ngực ông phập phồng theo từng nhịp thở nặng nhọc. Bụi trấu và khói lò cay xè xộc thẳng vào mũi, làm hai mắt kèm nhèm bỗng cay rát dữ dội.

“Ừ.”

Ông chỉ đáp đúng một tiếng cộc lốc nơi cuống họng. Sợ con bé nhìn thấy sự xao động trên gương mặt mình, Quốc Phương vội vã xoay người bước nhanh ra khỏi lán nung.

Bước chân ông dồn dập, gót chân nứt nẻ bấm sâu vào lớp cát mịn dẫn ra mé giếng nước sau xưởng. Chiếc gàu nhôm cũ móp méo treo bên miệng giếng va vào thành đá kêu leng keng. Ông Phương nắm lấy sợi dây thừng, thả gàu xuống lòng nước sâu rồi kéo vội lên một gàu nước mát lạnh. Vục hai bàn tay thô ráp đầy vệt đất sét vào gàu, ông hắt mạnh dòng nước mát lên mặt để xua đi hơi nóng hầm hập của vòm lò đang bám riết lấy da thịt.

Dưới bóng râm của lán nung, Thảo Nguyên vẫn say sưa dõi theo luồng ánh sáng rực rỡ qua lỗ quan sát, không hề hay biết sau lưng mình, người ông nội cả đời sắt đá đang lặng lẽ đưa mu bàn tay áo lau đi vệt nước nơi khóe mắt.