Chương 2: Nốt Than Trên Da

Tiếng huyên náo nơi pháp trường Cố Sơn vừa lắng xuống, ba người thợ thuộc da đằng xa đã vội vã lẩn nhanh vào dòng người. Kha Trọng Khiêm không kịp cất tiếng gọi. Ông quay sang đỡ lấy bả vai run rẩy của A Mộc, cảm nhận hơi lạnh toát ra từ lớp áo vải thô cáu bẩn.

“Cháu còn đi nổi không?” Kha Trọng Khiêm hỏi nhỏ.

“Dạ... cháu cố được.” A Mộc run giọng, gạt vội giọt nước mắt còn đọng trên gò má lem luốc. “Nhà cháu ở xóm thợ ven sông. Ba chú vừa nãy cũng làm cùng xưởng với cháu... mấy hôm trước họ bắt đầu ngứa cổ tay như cháu.”

“Mau dẫn đường cho tôi.”

Hai người rảo bước xuống vùng trũng ven sông Cố Sơn. Càng xuống thấp, mùi vôi sống ngâm da súc vật quyện với mùi nước tù và mùi mỡ thối càng xộc thẳng vào mũi. Những túp lều tranh vách đất xiêu vẹo mọc chen chúc bên bờ bùn lầy. Rãnh nước thải đục ngầu từ các hố thuộc da rỉ tràn qua lối đi, ruồi nhặng bu kín từng vũng đọng nồng nặc u uế.

Trước căn lều nứa đầu xóm, tiếng rên xiết vọng ra ngắt quãng. Một người phụ nữ trạc gần bốn mươi tuổi, vạt áo chàm xắn cao để lộ đôi cánh tay gầy guộc chằng chịt vết cào xước, đang quỳ bên mép chõng tre. Tóc mai bết chặt vào trán đẫm mồ hôi, nét mặt thanh tú của nàng hằn sâu vẻ kiệt cùng sau nhiều đêm thức trắng.

“Tuệ Nương y sư!” A Mộc cất tiếng gọi.

Người phụ nữ giật mình quay lại. Thấy đứa trẻ lành lặn đứng đó, đôi mắt trũng sâu của nàng thoáng ánh lên niềm kinh ngạc lẫn nhẹ nhõm “A Mộc? Bọn họ... không thiêu cháu sao?” Nàng gượng đứng dậy, vội vịn tay vào cột tre cho đỡ chóng mặt. “May mắn quá... Nhưng bên này lại có thêm bốn người phát bệnh từ sáng sớm. Thuốc giải độc tiêu ung của ta sắc cạn mấy siêu đất mà chẳng đỡ, nốt loét của họ cứ lan rộng thêm.”

Kha Trọng Khiêm sải bước vào gian lều mờ tối. Trong không gian ẩm thấp nồng nặc mùi hôi mục, bảy tám người đàn ông đang nằm co quắp trên chiếu rách, cổ tay và cẳng tay phơi ra những nốt sưng tấy đỏ rực.

Tuệ Nương cúi người, vươn bàn tay trần định chạm thẳng vào vết loét đang rỉ chất d*ch nh*n nhạt trên cẳng tay một thợ già. Lòng bàn tay nàng vương nhiều vết xước nhỏ do hái thuốc và băm chặt cành cây.

“Khoan đã! Đừng chạm vào!”

Kha Trọng Khiêm bước nhanh tới, nắm lấy cổ tay áo Tuệ Nương kéo lùi lại. Động tác của ông chuẩn xác, dứt khoát nhưng chừng mực.

“Tiên sinh... ngài làm gì vậy?” Tuệ Nương ngơ ngác chớp mắt, thoáng vẻ nghi ngại.

“Cứu người là việc nghĩa, nhưng cô tuyệt đối không được dùng tay trần chạm vào vết thương này.” Kha Trọng Khiêm buông vạt áo nàng ra, giọng điệu điềm tĩnh mà dứt khoát. “Mầm độc vô hình kết tụ dày đặc trong chất dịch rỉ ra từ vết loét. Tay cô chằng chịt vết xước, chỉ cần dịch bệnh ngấm qua da trầy, mầm độc sẽ lập tức bám rễ, biến cô thành người bệnh tiếp theo.”

Tuệ Nương nhìn vết trầy nơi ngón tay mình rồi nhìn sang miệng vết thương thẫm đen của người thợ già, sắc mặt nàng khẽ biến đổi “Ý ngài là... chứng bệnh này lây qua da thịt?”

“Đúng vậy. Nó chỉ xâm nhập qua vết trầy xước, không lơ lửng trong gió để hại người vô cớ.”

Kha Trọng Khiêm quỳ một gối bên mép chõng tre. Không chạm trực tiếp vào vết loét, ông dùng một que tre sạch đã vót nhẵn nhẹ nhàng gạt vạt áo người bệnh. Ánh mắt ông chăm chú quan sát từng dấu hiệu lâm sàng.

Trên cẳng tay người thợ già là một vết loét tròn cỡ hai đốt ngón tay. Trung tâm hoại tử đóng mảng vảy đen thẫm, khô khốc và lõm sâu như một mẩu than củi. Viền quanh vảy đen là chuỗi mụn nước li ti rỉ dịch trong. Mô mềm xung quanh phù nề lan rộng đến tận khuỷu tay, da căng bóng như mọng nước nhưng tuyệt đối không có mủ vàng.

Kha Trọng Khiêm đưa hai ngón tay ấn nhẹ dọc vùng nách và mặt trong khuỷu tay người bệnh. Người thợ già run bắn người, thốt lên một tiếng rên đau đớn.

“Hạch nách và hạch khuỷu tay sưng to, viêm cấp.” Kha Trọng Khiêm thầm ghi nhận. Ông lần lượt thăm khám những người thợ khác trong lều. Toàn bộ đều chung một bệnh cảnh: nốt sẩn đỏ vỡ ra, kết thành vảy than đen khô khốc, không đau buốt tại chỗ nhưng phù nề lan tỏa và hạch vùng sưng tấy kèm theo sốt nhẹ.

“Toàn bộ đều là nốt than trên da lây từ gia súc ốm.” Kha Trọng Khiêm thở dài, cảm nhận rõ gánh nặng năm ngày đang đè nặng lên vai.Tuệ Nương đứng cạnh, lặng lẽ nhìn từng thao tác khám xét thận trọng, bài bản của ông, vẻ nghi ngờ ban đầu hoàn toàn biến mất “Kha tiên sinh thật sự hiểu rõ chứng bệnh này. Nhưng nếu không chạm tay lau rửa, làm sao chúng ta làm sạch miệng vết thương cho họ?”

Kha Trọng Khiêm đứng dậy, nhìn quanh gian lều rồi hướng mắt về góc bếp củi vương đầy tro xám “Chúng ta sẽ dùng tro bếp để sát trùng.”

“Tro bếp ư?” Tuệ Nương ngạc nhiên mở to mắt. “Tro củi cháy tàn làm sao trị được mầm độc?”

“Tro từ củi gỗ có tính tẩy rửa mặn gắt tự nhiên rất mạnh.” Kha Trọng Khiêm ôn tồn giải thích. “Cô hãy gom tro mịn sạch trong bếp, hòa vào nước theo tỷ lệ một phần tro ba phần nước rồi đun sôi sùng sục trên lửa lớn trong nửa tuần trà. Chờ nước nguội, cặn tro lắng xuống, gạn lấy phần nước trong đặc bên trên. Thứ nước kiềm đó có thể rửa trôi và tiêu diệt mầm độc bám dính. Từ nay trở đi, sau mỗi lần thăm khám, cô và tôi đều phải rửa tay bằng nước tro này. Mọi dao cạo, kéo xén lông cừu trong xóm cũng phải ngâm qua nước tro đun sôi trước khi dùng lại.”

Hiểu ra lẽ biến hóa giản dị mà sâu sắc, Tuệ Nương vui mừng gật đầu “Tiểu nữ hiểu rồi! Ta sẽ đi nhóm lửa đun ngay!”

Nàng nhanh nhẹn chạy ra sau chái bếp. Trong lều, A Mộc vừa uống cạn bát nước ấm có pha chút muối hạt do Khiêm đưa cho. Cơn sốt nhẹ đã hạ bớt, ánh mắt đứa trẻ dần có lại thần sắc.

Kha Trọng Khiêm kéo chiếc ghế đẩu lại gần chõng tre của cậu bé “A Mộc, giờ cháu thấy trong người thế nào?”

“Cháu đỡ mệt rồi, thưa đại phu.” A Mộc rụt rè đáp, ánh mắt chan chứa tin cậy. “Cánh tay cháu không đau rát nữa, chỉ có bắp tay hơi tức thôi.”

“Vết loét đen này không tự nhiên sinh ra.” Kha Trọng Khiêm nhìn thẳng vào mắt đứa trẻ, giọng trầm ấm. “Cháu nhớ lại xem, nốt ngứa đầu tiên trên tay xuất hiện từ khi nào? Trước đó cháu đã làm những gì ở xưởng?”

A Mộc ngẫm nghĩ một lát rồi khẽ thưa “Dạ... chừng bốn ngày trước ạ. Hôm ấy xưởng nhận một chuyến hàng lạ. Bình thường xưởng chỉ thuộc da cừu quanh thành Cố Sơn, lông trắng sạch và rải muối kỹ. Nhưng đêm đó có chuyến xe chở hơn hai mươi bao tải da cừu từ biên ải phía Bắc chuyển về. Lông dính đầy bùn đen, da cứng đờ và bốc mùi tanh nồng khác thường. Cai xưởng bắt bọn cháu cạo lông thâu đêm để kịp phân loại.”

Kha Trọng Khiêm chắp nối các dữ kiện: nguồn da cừu ốm chết từ phía Bắc, tiếp xúc trực tiếp không che chắn, thời gian ủ bệnh bốn ngày hoàn toàn trùng khớp với bệnh than thể da.

“Những bao tải da cừu đó giờ ở đâu?” Ông gặng hỏi.

“Cháu nghe bảo... cai xưởng sợ lính tuần kiểm tra nên đã chuyển đi giấu rồi ạ.”

Đêm đã buông xuống xóm thợ. Gió sông Cố Sơn thổi rít qua khe liếp, mang theo sương lạnh buốt giá.

Đột nhiên, từ phía kho xưởng thuộc da cách đó không xa vang lên tiếng then sắt chuyển động kẽo kẹt.

Kha Trọng Khiêm đứng phắt dậy, sải bước ra cửa lều nhìn vào màn đêm đen đặc.

Ánh đuốc le lói vụt sáng rồi tắt ngấm. Cánh cửa kho xưởng thuộc da bật mở trong đêm, để lộ những bóng người đang vội vã vần từng bao tải nặng xuống rãnh hầm tối, trong khi gió đêm thốc lại mùi lông ẩm tanh nồng bất thường.